3-noyabrdan kredit reklamasining kamida 10 foizi, shartnoma birinchi sahifasining kamida 30 foizi ogohlantirishga ajratiladi
Markaziy bank boshqaruvining 3948-son qarori 2026-yil 3-noyabrdan kuchga kirdi: kredit reklamasida va kredit shartnomasining birinchi sahifasida majburiy ogohlantirish bo'lishi shart. Iste'molchini chalg'ituvchi kredit mahsuloti uchun Markaziy bank bankning ayrim operatsiyalarini yoki infratuzilmasini kengaytirishni 6 oygacha cheklashi yoki taqiqlashi mumkin.
2026-yil 3-noyabrdan Markaziy bank boshqaruvining 3948-son qarori kuchga kirdi. U bilan banklarning kredit reklamalari va kredit shartnomalariga yangi talablar joriy etildi, shuningdek iste'molchini chalg'ituvchi kredit mahsulotlari bo'yicha sanksiya qo'llash uchun yangi asos belgilandi. O'zgartirishlar bank xizmatlari iste'molchilari bilan munosabatlarga oid 3030-son Nizomga hamda banklar va boshqa kredit tashkilotlariga nisbatan choralar va sanksiyalar qo'llash tartibiga oid 3492-son Nizomga kiritildi.
Ogohlantirish qayerda va qancha joy egallaydi?
| Qayerda | Talab |
|---|---|
| Bosma va elektron tasvirli kredit reklamasi | Reklama maydonining kamida 10 foizi |
| Audio va videoreklama | Umumiy davomiylikning kamida 10 foizi |
| Kredit shartnomasining birinchi sahifasi | Shartnoma matni boshlanishidan oldin, birinchi sahifa asosiy yuzasining kamida 30 foizi |
Reklamada banklar mijozni kredit bo'yicha majburiyatlarni bajarmaslik moliyaviy xatarlarga olib kelishi mumkinligi haqida ogohlantirishi shart.
Ogohlantirishda nima yozilishi kerak?
Kreditni o'z vaqtida to'lamaslik quyidagilarga olib kelishi mumkinligi ko'rsatilishi kerak:
- qarzdorlikning oshishi;
- mol-mulkka undiruv qaratilishi;
- kafil zimmasiga qarzni to'lash majburiyati yuklatilishi;
- bank hisobvaraqlaridagi mablag'lar xatlanishi;
- chet elga chiqish huquqi vaqtincha cheklanishi;
- kredit tarixining yomonlashishi.
Chalg'ituvchi kredit mahsuloti uchun qanday sanksiya bor?
Agar bank taklif qilayotgan kredit mahsuloti iste'molchini chalg'ituvchi deb topilsa, Markaziy bank bankning ayrim moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirishini yoki infratuzilmasini kengaytirishini 6 oygacha cheklash yoki taqiqlash to'g'risida qaror qabul qilishi mumkin. Bu tartib 3492-son Nizomning 33-bandida belgilangan; cheklov yoki taqiq qo'llash Markaziy bankning alohida qaroriga bog'liq. Bu yangi asos uchun qat'iy pul jarimasi miqdori belgilanmagan.
Banklar mijoz huquqlarini buzgani uchun qo'llanadigan pul jarimalarining to'liq ro'yxati: «3492-son Nizom bo'yicha jarimalar» yangiligi.
Kredit oluvchi uchun amaliy xulosa
Quyidagi maslahat muallif tomonidan tuzilgan. Shartnomaning birinchi sahifasidagi ogohlantirishni shunchaki o'tkazib yubormang: u kredit to'lanmasa nima bo'lishini qisqa ro'yxatda ko'rsatadi. Kredit olishdan oldin oylik to'lovni oilaviy budjetingiz bilan solishtiring.
Misol (muallif tomonidan tuzilgan, shartli raqamlar). Jasur oyiga 6 mln so'm daromad oladi va oylik to'lovi 2,7 mln so'm bo'lgan kredit olmoqchi. To'lov daromadining 45 foizini oladi. Shartnoma boshidagi ogohlantirishni o'qib, u bitta oy to'lay olmasa ham qarz oshishi va kafilga talab qo'yilishi mumkinligini tushundi va kichikroq summani tanladi.
Rasmiy manba
Ma'lumot tanishish uchun; rasmiy matnni manbadan tekshiring.