PF-175: «Ikkinchi imkoniyat» amnistiyasi, bozordagi xizmatlar uchun 15 foizlik foyda solig'i va tadbirkor foydasiga talqin

Prezidentning 2026-yil 27-avgustdagi PF-175-son Farmoni bitta katta o'zgarish emas, balki tadbirkorning kundalik hayotiga tegadigan bir nechta alohida yengillikdan iborat. Ulardan biri muddatli: "Ikkinchi imkoniyat" deb nomlangan iqtisodiy amnistiyadan faqat 2026-yil 31-dekabrgacha foydalanish mumkin. Shuning uchun bu yangilikni yil oxirigacha qilinadigan ishlar ro'yxati sifatida o'qish foydali.

Bir qarashda: nima o'zgardi va kimga tegishli?

Nima o'zgardi	Kimga tegishli	Nima qilish kerak
Farmon qabul qilingunga qadar yuzaga kelgan soliq qarzi 2026-yil 31-dekabrgacha to'liq to'lansa, shu qarz bo'yicha penya hisobdan chiqariladi	Kichik va o'rta biznes	Qarz summasini aniqlash, uni yil oxirigacha to'liq yopish rejasini tuzish
2026-yil 1-yanvarga qadar hisobotni kechiktirgani uchun qo'llangan, lekin to'lanmagan ma'muriy jarimalarning qolgan qismi hisobdan chiqariladi	Kichik va o'rta biznes	Bunday jarima bor-yo'qligini shaxsiy kabinetdagi hisob-kitoblar bo'yicha tekshirish
Bozor va savdo komplekslarida xizmat ko'rsatishdan olingan foyda uchun foyda solig'i stavkasi 20 foizdan 15 foizga tushiriladi	Shu xizmatlardan foyda oladigan foyda solig'i to'lovchilar	Qaysi daromad shu ta'rifga kirishini aniqlash va uni boshqa daromaddan alohida hisobga olish
Ta'sischi (jismoniy shaxs) o'z korxonasiga ijaraga yoki tekin foydalanishga bergan ko'chmas mulkka ijara to'lovining eng kam miqdori qo'llanmaydi	Ta'sischisi jismoniy shaxs bo'lgan yuridik shaxslar va ularning ta'sischilari	Ijara yoki tekin foydalanish shartnomasini qayta ko'rib chiqish
Aksi isbotlanmaguncha tadbirkor qonunga muvofiq harakat qilgan deb hisoblanadi	Barcha tadbirkorlar	O'z hujjatlarini tartibli saqlash: nizoda bu sizning dalilingiz bo'ladi
Har bir tadbirkorga u foydalanishi mumkin bo'lgan imtiyozlar haqida xabarnoma yuboriladi	Barcha tadbirkorlar	Kelgan xabarnomani o'qib, imtiyozdan foydalanish uchun ariza berish
Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilarning boshqa daromadlarini soliqdan ozod qilish taklif etilgan (hozircha LOYIHA)	Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilar	Hozircha amaldagi tartibda ishlashni davom ettirish va qonun qabul qilinishini kuzatish

"Ikkinchi imkoniyat" amnistiyasi qanday ishlaydi?

Amnistiya kichik va o'rta biznes uchun mo'ljallangan va ikki qismdan iborat.

Birinchi qism penya haqida. Farmon qabul qilingunga qadar yuzaga kelgan soliq qarzi bor bo'lsa va siz uni 2026-yil 31-dekabrgacha to'liq to'lasangiz, shu qarz bo'yicha hisoblangan penya hisobdan chiqariladi. Kalit so'z "to'liq": shart qarzni butunlay yopish, shuning uchun qisman to'lov bilan penyadan qutulishga umid bog'lamang.

Ikkinchi qism jarimalar haqida. Soliq hisobotini o'z vaqtida topshirmagani uchun 2026-yil 1-yanvarga qadar qo'llangan, ammo hali to'lanmagan ma'muriy jarimalarning qolgan qismi ham hisobdan chiqariladi.

Misol: do'kon penyani qanday "tejaydi"?

Quyidagi misol muallif tomonidan tuzilgan, shartli raqamlar.

"Gulzor savdo" MChJ oziq-ovqat do'koni. Uning Farmon qabul qilinishidan oldin yuzaga kelgan soliq qarzi 18 000 000 so'm, shu qarzga hisoblangan penya esa 2 400 000 so'm (penya summasi shartli olingan, uning stavkasi bu yerda ko'rsatilmaydi).

Variant	Dekabr oxirigacha to'langan	Natija
A: qarz to'liq yopiladi	18 000 000 so'm	Penya (2 400 000 so'm) hisobdan chiqariladi
B: qarzning bir qismi yopiladi	12 000 000 so'm	Amnistiya sharti (to'liq to'lash) bajarilmagan, penyani hisobdan chiqarishga tayanib bo'lmaydi

Do'kon egasi uchun xulosa oddiy: agar yil oxirigacha 18 million so'mni topish imkoni bo'lsa, A variant 2,4 million so'mlik qo'shimcha xarajatdan qutqaradi.

Amaliy maslahat: dekabrning so'nggi kunlarini kutmang. To'lov bank orqali o'tib, hisobingizga tushishiga vaqt kerak bo'ladi, shuning uchun qarzni oldinroq yopib, soliq organidagi hisob-kitob holatini (qarz nolga tushganini) tekshirib qo'ying.

Bozor va savdo komplekslaridagi xizmatlar uchun nima yengillashdi?

Bozor va savdo komplekslarida xizmat ko'rsatishdan olingan foyda uchun foyda solig'i stavkasi amaldagi 20 foizdan 15 foizga tushiriladi. Stavka faqat shu turdagi foydaga tegishli. Agar korxonaning boshqa faoliyatlari ham bo'lsa, buxgalteriyada bu daromad va unga tegishli xarajatlarni alohida yuritish maqsadga muvofiq: shunda qaysi foydaga qaysi stavka qo'llanishini asoslash osonroq bo'ladi.

Ta'sischining mulkiga ijara: nima bekor qilindi?

Ko'p kichik korxonalarda ta'sischi o'ziga tegishli binoni yoki xonani korxonaga ijaraga beradi yoki tekin foydalanishga beradi. Farmon bilan bunday ko'chmas mulkka nisbatan ijara to'lovining eng kam miqdorini qo'llash bekor qilinadi. Bu qoida yuridik shaxsning jismoniy shaxs bo'lgan ta'sischisi bergan mulkka tegishli.

"Isbotlash davlat organining zimmasida" nimani anglatadi?

Farmonda bu borada quyidagilar belgilangan:

Davlat organi aksini isbotlamaguncha, tadbirkor qonunga muvofiq harakat qilgan deb hisoblanadi.
Qoidabuzarlik sodir etilganini tadbirkor emas, davlat organi isbotlaydi.
Qonunchilikdagi bartaraf etib bo'lmaydigan ziddiyatlar, noaniqliklar va tushunmovchiliklar tadbirkor foydasiga talqin qilinadi.
Davlat organi dalillari yetarli bo'lmasa, bu ham tadbirkor foydasiga talqin qilinadi.

Bu tadbirkorni hujjat saqlashdan ozod qilmaydi. Aksincha, shartnoma, hisobvaraq-faktura va to'lov hujjatlari tartibli bo'lsa, davlat organi dalillarining yetarli emasligini ko'rsatish osonlashadi.

Aylanmadan olinadigan soliq bo'yicha nima kutilmoqda?

Bu qism hali kuchga kirgan qoida emas, faqat topshiriq. Vazirlar Mahkamasiga 2026-yil noyabr oyigacha qonun va qaror loyihasini kiritish belgilangan. Loyihada aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilarning realizatsiyadan olingan tushumga taalluqli bo'lmagan boshqa daromadlarini soliqdan ozod qilish va ular bo'yicha soliq hisobotini topshirish majburiyatini bekor qilish ko'zda tutilgan.

Qonun qabul qilinmaguncha bunday daromadlarni amaldagi tartibda hisobga olishda davom eting.

Imtiyozlar haqida xabarnoma nima beradi?

Farmonga ko'ra har bir tadbirkorga u foydalanishi mumkin bo'lgan imtiyozlar to'g'risida xabarnoma yuboriladi. Imtiyozdan arizaga asosan avtomatik foydalanish imkoniyati yaratiladi. Ya'ni imtiyozni o'zingiz qidirib yurish o'rniga, kelgan xabarnomani diqqat bilan o'qish va kerak bo'lsa ariza berish yetarli bo'ladi.