6520 nima uchun kerak
Korxona ish haqi hisoblaganda faqat xodimga qarz paydo bo'lmaydi: davlat maqsadli jamg'armalari oldida ham ajratmalar bo'yicha qarz yuzaga keladi. Hisoblangan, lekin hali o'tkazilmagan summa qayerda turadi? 278-bandga ko'ra 6520 korxonaning jamg'armalar oldida ajratmalar yuzasidan turgan qarzini jamlab ko'rsatadi. Bu yerda qarz miqdori emas, uning yozilish tartibi tushuntiriladi: ajratmalar miqdori qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.
6500 guruhida ikkita sub-schyot bor (276–278-band):
| Sub-schyot | Nima hisobga olinadi |
|---|---|
| 6510 «Sug'urta bo'yicha to'lovlar» | Mulk va xodimni sug'urtalash bo'yicha qarz |
| 6520 «Davlat maqsadli jamg'armalariga to'lovlar» | Jamg'armalar oldidagi ajratma qarzi |
Passiv schyot: bu nimani anglatadi
Hisobvaraqlar rejasida 6500 «P» (passiv) turida. 21-son BHMSning 3-bandiga ko'ra passiv hisobvaraqda majburiyatning qoldig'i va ko'payishi kreditda, kamayishi debetda yoziladi. Bu yerda:
- ajratma hisoblansa — qarz ortadi, 6520 kreditlanadi;
- ajratma o'tkazib berilsa — qarz kamayadi, 6520 debetlanadi;
- oy oxiridagi kredit qoldiq jamg'armalarga hali o'tkazilmagan summani ko'rsatadi.
279-bandga ko'ra qarz summalari 6500 kreditida xarajat schyotlari bilan bog'langan holda aks etadi, to'lov esa 6500 debetida pul mablag'lari schyotlari bilan bog'lanadi.
Kreditga nima yoziladi
Jadvallarda 6520 kreditlanadigan barcha qatorlar (debet qaysi faoliyatga bog'liq):
| Holat | Debet | Manba |
|---|---|---|
| Asbob-uskuna o'rnatishga oid ish haqidan jamg'armalarga ajratmalar | 0710-0720 | 66-band, 5-qator |
| Kapital qo'yilmalar tannarxiga qo'shiladigan jamg'arma qarzlari | 0810-0890 | 75-band, 15-qator |
| Asosiy ishlab chiqarish xarajatlariga yuklanadigan ajratmalar | 2010 | 120-band, 16-qator |
| Yordamchi ishlab chiqarishga tegishli yagona ijtimoiy to'lov bo'yicha xarajatlar | 2310 | 126-band, 15-qator |
| Umumiy ishlab chiqarishga tegishli yagona ijtimoiy to'lov bo'yicha xarajatlar | 2510 | 130-band, 12-qator |
| Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotga tegishli yagona ijtimoiy to'lov bo'yicha xarajatlar | 2610 | 132-band, 7-qator |
| Xizmat ko'rsatuvchi xo'jaliklar xarajatlariga tegishli yagona ijtimoiy to'lov bo'yicha xarajatlar | 2710 | 135-band, 16-qator |
| Asosiy vosita chiqib ketishida band ishchilar ish haqidan ijtimoiy sug'urta ajratmalari | 9210 | 394-band, 10-qator |
| Xodim hisobidan davlat maqsadli jamg'armalariga ajratma qilinishi (debetda 6710) | 6710 | 280-band, 4-qator |
| Xodim hisobidan davlat maqsadli jamg'armalariga ajratma qilinishi (debetda xarajat schyotlari) | xarajatlarni hisobga oluvchi schyotlar | 280-band, 5-qator |
Debetga nima yoziladi
Debetda 6520 (yoki 6510–6520/6510–6530 oralig'i) kamayadigan to'rt qator bor:
- hisoblangan summalarni jamg'armalarga o'tkazib berish — Kt 5110-5530 (280-band, 6-qator);
- sug'urta va jamg'armalarga to'lovlar bo'yicha qarzlarning qoplanishi — Kt 5110 (226-band, 19-qator);
- davlat maqsadli jamg'armalariga to'lovlar bo'yicha yakuniy hisob-kitoblar, avval to'langan bo'naklar hisobiga — Kt 4510-4520 (195-band, 2-qator);
- kechiktirilgan soliq to'lovi qarzining 7240 ga o'tkazilishi — Kt 7240 (325-band, 7-qator; debetda 6410 va 6510–6530 ko'rsatilgan).
Nimalarga e'tibor berish kerak
- Har bir jamg'arma alohida. 279-bandga ko'ra 6500 bo'yicha analitik hisob korxona to'lovchi hisoblangan har bir davlat maqsadli jamg'armasi bo'yicha alohida yuritiladi.
- Bo'naklar boshqa schyotda. Bo'nak sifatida o'tkazilgan summalar 4520 da hisobga olinadi; yakuniy hisob-kitobda ular 6520 bilan yopiladi (195-band).
- 6710 va 6520 bir-biriga bog'liq. Xodim ish haqi bo'yicha yozuvlarni 6710 sahifasi bilan birga ko'rib chiqing: 280-band, 4-qator ikkala schyotni bog'laydi (amaliy maslahat).
- Oy oxirida solishtiring. 6520 ning kredit qoldig'i jamg'armalarga o'tkazilmagan, kreditor sifatida turgan summaga teng bo'lishi kerak. Qoldiqni to'lov topshiriqnomalari va hisob-kitoblar bilan taqqoslang (amaliy maslahat).
Asosiy provodkalar 14
Debet va Kredit 21-son BHMS 2-ilovasidagi namunaviy jadvaldagidek. Operatsiya matni jadval mazmunining qisqa bayoni.
| Operatsiya | Debet | Kredit | Manba |
|---|---|---|---|
| Asbob-uskuna o'rnatish ishlariga oid ish haqidan jamg'armalarga ajratma hisoblandi | 0710–0720 | 6520 | 21-son BHMS, 66-band, 5-qator |
| Kapital qo'yilmalar tannarxiga kiritiladigan jamg'armalar bo'yicha qarz hisoblandi | 0810–0890 | 6520 | 21-son BHMS, 75-band, 15-qator |
| Asosiy ishlab chiqarish xarajatlariga ajratma yuklandi | 2010 | 6520 | 21-son BHMS, 120-band, 16-qator |
| Yordamchi ishlab chiqarishga tegishli yagona ijtimoiy to'lov bo'yicha xarajat hisoblandi | 2310 | 6520 | 21-son BHMS, 126-band, 15-qator |
| Umumiy ishlab chiqarishga tegishli yagona ijtimoiy to'lov bo'yicha xarajat hisoblandi | 2510 | 6520 | 21-son BHMS, 130-band, 12-qator |
| Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotga tegishli yagona ijtimoiy to'lov bo'yicha xarajat hisoblandi | 2610 | 6520 | 21-son BHMS, 132-band, 7-qator |
| Xizmat ko'rsatuvchi xo'jaliklarga tegishli yagona ijtimoiy to'lov bo'yicha xarajat hisoblandi | 2710 | 6520 | 21-son BHMS, 135-band, 16-qator |
| Asosiy vositalar chiqib ketishida band ishchilarning ish haqidan ijtimoiy sug'urta ajratmalari amalga oshirildi | 9210 | 6520 | 21-son BHMS, 394-band, 10-qator |
| Xodim hisobidan davlat maqsadli jamg'armalariga ajratma qilindi (debetda 6710) | 6710 | 6520 | 21-son BHMS, 280-band, 4-qator |
| Xodim hisobidan davlat maqsadli jamg'armalariga ajratma qilindi (debetda xarajat schyotlari) | Xarajatlarni hisobga oluvchi hisobvaraqlar | 6520 | 21-son BHMS, 280-band, 5-qator |
| Hisoblangan summalar davlat maqsadli jamg'armalariga o'tkazib berildi | 6520 | 5110–5530 | 21-son BHMS, 280-band, 6-qator |
| Sug'urta va davlat maqsadli jamg'armalariga to'lovlar bo'yicha qarz hisob-kitob hisobvarag'idan qoplandi | 6510–6520 | 5110 | 21-son BHMS, 226-band, 19-qator |
| Soliq to'lovini bir necha yilga kechiktirishga ruxsat berilganda qarz 7240 ga o'tkazildi | 6410, 6510–6530 | 7240 | 21-son BHMS, 325-band, 7-qator |
| Jamg'armalar va sug'urtalarga to'lovlar bo'yicha yakuniy hisob-kitob: bo'nak to'lovlari yopildi | 6510–6520 | 4510–4520 | 21-son BHMS, 195-band, 2-qator |
Misol
«Nur Mebel» MChJ (o'ylab topilgan mebel ustaxonasi) bir oy davomida davlat maqsadli jamg'armalari bo'yicha quyidagi yozuvlarni berdi. Qarz summalari faqat misol uchun olingan: amalda ajratma miqdori qonunchilik hujjatlariga ko'ra hisoblanadi.
| № | Operatsiya | Dt | Kt | Summa, so'm |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Asosiy ishlab chiqarish ishchilari bo'yicha ajratma hisoblandi | 2010 | 6520 | 4 000 000 |
| 2 | Umumiy ishlab chiqarish xodimlari bo'yicha ajratma hisoblandi | 2510 | 6520 | 600 000 |
| 3 | Xodim hisobidan ajratma (debetda xarajat schyoti: 9420 «Ma'muriy xarajatlar») | 9420 | 6520 | 800 000 |
| 4 | Xodim hisobidan jamg'armalarga ajratma qilindi | 6710 | 6520 | 500 000 |
| 5 | Jamg'armalarga bankdagi hisob-kitob hisobvarag'idan o'tkazib berildi | 6520 | 5110 | 5 000 000 |
Provodkalar manbasi: 1 — 120-band, 16-qator; 2 — 130-band, 12-qator; 3 — 280-band, 5-qator; 4 — 280-band, 4-qator; 5 — 280-band, 6-qator.
6520 bo'yicha hisob:
| Ko'rsatkich | Summa, so'm |
|---|---|
| Oy boshidagi qoldiq | 0 |
| Kredit aylanmasi (1, 2, 3, 4) | 4 000 000 + 600 000 + 800 000 + 500 000 = 5 900 000 |
| Debet aylanmasi (5) | 5 000 000 |
| Oy oxiridagi kredit qoldiq | 900 000 |
Tekshiruv: 5 900 000 − 5 000 000 = 900 000 so'm jamg'armalarga hali o'tkazilmagan. Bu summa keyingi oyda 6520 debetida, Kt 5110 bilan yopiladi va qoldiq 6520 ning jamg'arma bo'yicha analitik kartochkasida ko'rinib turishi kerak (misol muallif tomonidan tuzilgan).