6410 nima uchun kerak
Korxona soliqni hisoblagan kuni pulni darhol to'lamaydi: hisoblash bilan to'lash orasida vaqt o'tadi. Shu oraliqda korxona davlatdan qarzdor bo'lib turadi va bu qarz 6410 «Budjetga to'lovlar bo'yicha qarzlar (turlari bo'yicha)» sub-schyotida ko'rinadi. 273-bandga ko'ra, budjetga to'lovlar bo'yicha joriy majburiyatlar haqidagi ma'lumot shu yerda umumlashtiriladi.
Nomdagi «(turlari bo'yicha)» so'zi bejiz emas: 274-bandga ko'ra, 6410 bo'yicha analitik hisob har bir soliq turi bo'yicha alohida yuritiladi. Ya'ni QQS qarzi, ish haqidan ushlangan daromad solig'i, foyda solig'i va boshqalar bitta qozonga tushmaydi, har biri o'z analitik schyotida turadi.
Passiv schyot: bu nimani anglatadi
Hisobvaraqlar rejasida 6400 guruhi «P» (passiv) turida. 3-bandga ko'ra, passiv hisobvaraqda majburiyatning qoldig'i va ko'payishi kreditda, kamayishi debetda aks ettiriladi. 6410 ga qo'llasak:
- soliq hisoblandi — qarz ko'paydi — 6410 kreditlanadi;
- soliq to'landi yoki bo'nak hisobga olindi — qarz kamaydi — 6410 debetlanadi;
- kredit qoldiq hali to'lanmagan soliq summasini ko'rsatadi.
Kreditga nima yoziladi
274-bandga ko'ra, kreditda budjetga to'lanadigan summa yoziladi, qarshi tomonda esa soliq qayerdan kelib chiqqanini ko'rsatuvchi schyot turadi. 275-band jadvalidagi barcha kredit qatorlari:
| Soliq qayerdan kelib chiqdi | Debet | Qator |
|---|---|---|
| Davr xarajatiga olinadigan ajratma, soliq va yig'imlar | 9430 | 1 |
| Mahsulot, tovar, ish, xizmat, asosiy vosita va boshqa aktivlar sotuvidagi QQS va aksiz | 4010 | 2 |
| Budjetdan pul qaytdi yoki kelgusi to'lovlarga o'tkazildi | 5110, 5210, 5530, 4410 | 3 |
| Ish haqidan ushlangan daromad solig'i | 6710 | 4 |
| Dividenddan ushlangan daromad solig'i | 6610 | 5 |
| Foydadan hisoblanadigan to'lovlar | 9810-9890 | 6 |
6410 kreditiga yozuvlar boshqa guruhlarning jadvallarida ham bor. Yo'riqnomadagi barcha shunday qatorlar (275-banddan tashqari):
| Operatsiya | Debet | Band, qator |
|---|---|---|
| Kapital qo'yilmalar tannarxiga kiritiladigan budjetga to'lovlar | 0810-0890 | 75-band, 17-qator |
| Vaqtinchalik farqlar bo'yicha kechiktirilgan foyda solig'i | 0950 | 84-band, 15-qator |
| Vaqtinchalik farqlarga tegishli xarajatlar bo'yicha soliqning joriy qismi | 3210 | 166-band, 1-qator |
| Dividenddan to'lov manbaida ushlanadigan daromad solig'i | 6610 | 285-band, 2-qator |
| Asosiy vosita chiqib ketganda hisoblangan QQS | 9210 | 394-band, 17-qator |
| Soliq idorasi qarori bilan hisoblangan jarima | 9430 | 412-band, 16-qator |
| Yil davomida foydadan hisoblangan budjet to'lovlari | 9810, 9820 | 434-band, 1-qator |
Debetga nima yoziladi
274-bandga ko'ra, debetda ikki xil yozuv bo'ladi: budjetga haqiqatda o'tkazilgan pul (pul schyotlari bilan) va yakuniy hisob-kitobda ilgari to'langan bo'naklarni hisobga olish (4400 guruhi bilan). 275-band jadvali bo'yicha:
- soliq bankdan yoki boshqa pul schyotidan to'landi — Dt 6410 Kt 5010-5530 (7-qator);
- xarid qilingan resurslar bo'yicha 4410 da turgan QQS hisobga olindi — Dt 6410 Kt 4410 (8-qator);
- soliq olingan kredit yoki qarz hisobidan to'landi — Dt 6410 Kt 6810-6840, 7810-7840 (9-qator).
Nimalarga e'tibor berish kerak
- 4410 va 6410 ni adashtirmang. 4410 — budjetga oldindan to'langan bo'nak va xarid bo'yicha QQS (190-band; rejada 4400 guruhi aktiv schyot), 6410 — budjetga qarz. Yakuniy hisob-kitobda ular bir-biriga yopiladi: Dt 6410 Kt 4410 (191-band, 3- va 4-qatorlar).
- Budjetdan qaytgan pul ham 6410 orqali o'tadi. Budjetdan mablag' qaytarilsa yoki kelgusi to'lovlar hisobiga o'tkazilsa, 275-band jadvalining 3-qatoriga ko'ra Dt 5110, 5210, 5530, 4410 Kt 6410 yoziladi.
- Uzoq muddatga kechiktirilgan soliq. Soliq bo'yicha uzoq muddatli kechiktirish berilsa, qarz joriydan uzoq muddatli majburiyatga o'tadi: Dt 6410, 6510-6530 Kt 7240 (328-band, 7-qator).
- Jarima ham 6410 da. Soliq idorasi qarori bilan hisoblangan jarima ham budjetga qarz sifatida 6410 kreditida yoziladi (412-band, 16-qator). Uni alohida analitik schyotda yuriting, aks holda soliqning o'zi bilan aralashib ketadi (amaliy maslahat).
- Debet qoldiq chiqsa (amaliy maslahat). 6410 passiv schyot, odatda qoldig'i kreditda bo'ladi. Biror soliq turi bo'yicha debet qoldiq ko'rinsa, avval yozuvlarni tekshiring: to'lov ikki marta yozilmaganmi, hisoblash yozuvi tushib qolmaganmi, to'lov boshqa soliq turiga yozilmaganmi.
Asosiy provodkalar 12
Debet va Kredit 21-son BHMS 2-ilovasidagi namunaviy jadvaldagidek. Operatsiya matni jadval mazmunining qisqa bayoni.
| Operatsiya | Debet | Kredit | Manba |
|---|---|---|---|
| Davr xarajatiga olinadigan turli ajratmalar, soliqlar va yig'imlar bo'yicha budjetga qarz hisoblandi | 9430 | 6410 | 21-son BHMS, 275-band, 1-qator |
| Mahsulot, tovar, ish va xizmatlarni, shuningdek, asosiy vosita va boshqa aktivlarni sotishda QQS va aksiz hisoblandi | 4010 | 6410 | 21-son BHMS, 275-band, 2-qator |
| Budjetdan mablag' qaytarildi yoki kelgusi to'lovlar hisobiga o'tkazildi | 5110, 5210, 5530, 4410 | 6410 | 21-son BHMS, 275-band, 3-qator |
| Jismoniy shaxslarning ish haqidan daromad solig'i ushlab qolindi | 6710 | 6410 | 21-son BHMS, 275-band, 4-qator |
| Hisoblangan dividenddan daromad solig'i ushlab qolindi | 6610 | 6410 | 21-son BHMS, 275-band, 5-qator |
| Foydadan budjetga to'lovlar hisoblandi | 9810–9890 | 6410 | 21-son BHMS, 275-band, 6-qator |
| Budjetga to'lovlar o'tkazib berildi | 6410 | 5010–5530 | 21-son BHMS, 275-band, 7-qator |
| Xarid qilingan resurslar, tovarlar, ish va xizmatlar bo'yicha QQS hisobga olindi | 6410 | 4410 | 21-son BHMS, 275-band, 8-qator |
| Budjetga qarz olingan kreditlar va qarzlar hisobidan to'landi | 6410 | 6810–6840, 7810–7840 | 21-son BHMS, 275-band, 9-qator |
| Soliq idoralari qaroriga ko'ra jarima hisoblandi | 9430 | 6410 | 21-son BHMS, 412-band, 16-qator |
| Asosiy vositalarning chiqib ketishi bo'yicha QQS hisoblandi | 9210 | 6410 | 21-son BHMS, 394-band, 17-qator |
| Soliqlar va yig'imlar bo'yicha uzoq muddatli kechiktirish berildi | 6410, 6510–6530 | 7240 | 21-son BHMS, 328-band, 7-qator |
Misol
«Tuproqqal'a g'isht» MChJ (o'ylab topilgan korxona) oy boshida 6410 bo'yicha qoldiqqa ega emas edi. Oy davomida quyidagilar bo'ldi (QQS 12%; daromad solig'i va jarima summalari hisob-kitob hujjatlaridan olingan tayyor raqamlar sifatida berilgan):
| № | Operatsiya | Dt | Kt | Summa, so'm |
|---|---|---|---|---|
| 1 | QQSsiz 150 000 000 so'mlik g'isht sotildi, QQS hisoblandi (150 000 000 × 12%) | 4010 | 6410 | 18 000 000 |
| 2 | Xodimlarning ish haqidan daromad solig'i ushlab qolindi | 6710 | 6410 | 2 300 000 |
| 3 | Soliq idorasi qarori bilan jarima hisoblandi | 9430 | 6410 | 400 000 |
| 4 | Xaridlar bo'yicha 4410 da turgan QQS hisobga olindi (95 000 000 × 12%) | 6410 | 4410 | 11 400 000 |
| 5 | QQS va daromad solig'i bankdan budjetga to'landi | 6410 | 5110 | 8 900 000 |
Provodkalar manbasi: 1 — 275-band, 2-qator; 2 — 275-band, 4-qator; 3 — 412-band, 16-qator; 4 — 275-band, 8-qator; 5 — 226-band, 18-qator (275-band, 7-qator ham).
6410 bo'yicha analitik hisob (soliq turlari bo'yicha):
| Soliq turi | Kredit (hisoblandi) | Debet (hisobga olindi va to'landi) | Oy oxiridagi qoldiq |
|---|---|---|---|
| QQS | 18 000 000 | 11 400 000 + 6 600 000 | 0 |
| Ish haqidan daromad solig'i | 2 300 000 | 2 300 000 | 0 |
| Jarima | 400 000 | 0 | 400 000 (kredit) |
| Jami | 20 700 000 | 20 300 000 | 400 000 (kredit) |
Tekshiruv: QQS bo'yicha to'lanadigan summa 18 000 000 − 11 400 000 = 6 600 000 so'm; bankdan to'langan 8 900 000 = 6 600 000 + 2 300 000. Jami: 0 + 20 700 000 − 20 300 000 = 400 000 so'm kredit qoldiq — bu hali to'lanmagan jarima.
Agar korxona 6410 ni bitta umumiy summada yuritganida, 400 000 so'm qaysi to'lovga tegishli ekanini aniqlash uchun hamma hujjatni qayta ko'rishga to'g'ri kelardi. Soliq turlari bo'yicha alohida analitik hisob (274-band) bunga hojat qoldirmaydi (misol muallif tomonidan tuzilgan).