6710 nima uchun kerak
Xodim oy davomida ishlaydi, maoshni esa keyinroq oladi. Shu oraliqda korxona xodimdan qarzdor bo'lib turadi. Mana shu qarz — qancha hisoblandi, qanchasi ushlab qolindi, qanchasi qo'lga berildi — 6710 da kuzatiladi.
Yo'riqnomaning 286-bandida bu qarzga nimalar kirishi sanalgan: ish haqining barcha turlari, mukofotlar, yordam puli, ishlayotgan pensionerlarga hisoblangan pensiya va boshqa to'lovlar. 6700 guruhida ikkita sub-schyot bor:
| Sub-schyot | Nima yoziladi |
|---|---|
| 6710 «Ish haqi bo'yicha xodimlar bilan hisob-kitoblar» | Hisoblangan, ushlangan va to'langan summalar |
| 6720 «Deponentlangan ish haqi» | Xodimlar olmagan ish haqi bo'yicha qarz (289-band) |
Passiv schyot: bu nimani anglatadi
Rejada 6700 «P» (passiv) turida. 21-son BHMSning 3-bandiga ko'ra passiv hisobvaraqda majburiyatning qoldig'i va ko'payishi kreditda, kamayishi debetda yoziladi. Xodimlarga nisbatan qo'llasak:
- ish haqi hisoblansa — korxonaning qarzi ortadi, 6710 kreditlanadi;
- ish haqi berilsa yoki undan biror summa ushlansa — qarz kamayadi, 6710 debetlanadi;
- oy oxiridagi kredit qoldiq xodimlarga hali berilmagan summani ko'rsatadi.
Kreditga nima yoziladi
287-bandga ko'ra kreditga hisoblangan maosh, ijtimoiy sug'urta nafaqasi, pensiya va shu turdagi boshqa summalar yoziladi. Debetdagi juft schyot xodimning mehnati qaysi ishga ketganiga bog'liq. 290-band jadvalida 6710 kreditlanadigan barcha holatlar:
| Holat | Debet |
|---|---|
| Kapital qo'yilmalar sohasidagi ish | 0810-0890 |
| Tovar-moddiy zaxiralarni tayyorlash va sotib olish | 1010-1120, 2910-2990 (1510 qo'llanilsa — 1510) |
| Asosiy, yordamchi, umumiy ishlab chiqarish, yaroqsiz mahsulotni tuzatish, xizmat ko'rsatuvchi xo'jaliklar | 2010, 2310, 2510, 2610, 2710 |
| Mahsulot sotish, boshqaruv va boshqa operatsiyalar | 9410-9430 |
| Kelgusi davr xarajatlariga kiritiladigan ishlar (mavsumiy tarmoqlar) | 3190 |
| Asosiy vositalarni hisobdan chiqarish ishlari | 9210 |
| Ortiqcha to'langan summaning kassaga qaytishi | 5010 |
| Tabiiy ofat va yong'in oqibatlarini bartaraf etish | 9720 |
| Bir martalik mukofot | 9430 |
Ya'ni ish haqi xarajati xodim qaysi faoliyatda ishlagan bo'lsa, o'shanga yuklanadi. Faqat 8-qator (kassaga qaytgan ortiqcha summa) xarajat emas: u xodimga ortiqcha berilgan pulning qaytishi.
Debetga nima yoziladi
Xuddi shu bandga ko'ra debetda hisoblangan ish haqining to'lanishi va undan qilingan ushlanmalar yoziladi. 290-band jadvalida to'lov bitta — kassadan berish (Kt 5010), ushlanmalar esa beshta:
- hisobdor shaxs qaytarmagan pul (4220-4290);
- xodimga sotilgan mahsulot, ish, xizmat qiymati (4790);
- kreditga olingan tovar uchun navbatdagi to'lov (4710);
- yetkazilgan moddiy zarar (4730);
- aksiyalarga obuna bo'yicha majburiyat (4610).
Boshqa schyotlarning jadvallarida ham 6710 debetlanadigan qatorlar bor:
- oy o'rtasida berilgan bo'nakni ushlash — Kt 4210 (185-band, 2-qator);
- ta'sischining ustav kapitaliga ulushini uning ish haqidan ushlash — Kt 4610 (198-band, 7-qator);
- kreditga olingan tovar uchun ushlanma — Kt 4710 (206-band, 4-qator; 290-band, 15-qator bilan bir xil);
- ish haqi va mukofotlarni kassadan berish — Kt 5010, 5020 (223-band, 14-qator);
- ish haqidan daromad solig'ini ushlash — Kt 6410 (275-band, 4-qator);
- xodim hisobidan davlat maqsadli jamg'armalariga ajratma — Kt 6520 (280-band, 4-qator).
Nimalarga e'tibor berish kerak
- Har bir xodim alohida. 289-bandga ko'ra 6710 va 6720 bo'yicha analitik hisob har bir xodim uchun alohida yuritiladi. Umumiy qoldiq to'g'ri bo'lsa ham, kimga qancha qarz ekani ko'rinib turishi kerak.
- Bo'nak oy oxirida yopiladi. 181-bandga ko'ra oylik bo'naklar oy oxirida 4210 kreditidan 6710 debetiga o'tkaziladi. Aks holda 4210 da «osilib» qolgan bo'nak va 6710 da ortiqcha qarz ko'rinadi.
- Ikki oyga tushgan ta'til. 288-bandga ko'ra ta'tilning keyingi oyga to'g'ri keladigan kunlari uchun berilgan pul joriy oyda bo'nak kabi, 4290 debeti va 5010 kreditida yoziladi.
- Olinmagan maosh. Xodim olmagan ish haqi summasi 6720 «Deponentlangan ish haqi»da hisobga olinadi (289-band).
- Oy oxirida 6710 ning kredit qoldig'ini xodimlar bo'yicha to'lov qaydnomasidagi berilmagan summalar bilan solishtirib chiqing: ular teng bo'lishi kerak (amaliy maslahat).
Asosiy provodkalar 12
Debet va Kredit 21-son BHMS 2-ilovasidagi namunaviy jadvaldagidek. Operatsiya matni jadval mazmunining qisqa bayoni.
| Operatsiya | Debet | Kredit | Manba |
|---|---|---|---|
| Ishlab chiqarish sexlari va xizmat ko'rsatuvchi xo'jaliklar ishchilariga ish haqi hisoblandi | 2010, 2310, 2510, 2610, 2710 | 6710 | 21-son BHMS, 290-band, 4-qator |
| Sotish, boshqaruv va boshqa operatsiyalarda band xodimlarga ish haqi hisoblandi | 9410–9430 | 6710 | 21-son BHMS, 290-band, 5-qator |
| Kapital qo'yilmalar bo'yicha ishlagan xodimlarga ish haqi hisoblandi | 0810–0890 | 6710 | 21-son BHMS, 290-band, 1-qator |
| Xodimlarga bir martalik mukofot hisoblandi | 9430 | 6710 | 21-son BHMS, 290-band, 10-qator |
| Oy o'rtasida berilgan ish haqi bo'nagi ushlab qolindi | 6710 | 4210 | 21-son BHMS, 185-band, 2-qator |
| Ish haqidan jismoniy shaxslarning daromad solig'i ushlab qolindi | 6710 | 6410 | 21-son BHMS, 275-band, 4-qator |
| Xodim hisobidan davlat maqsadli jamg'armalariga ajratma ushlab qolindi | 6710 | 6520 | 21-son BHMS, 280-band, 4-qator |
| Hisobdor shaxs qaytarmagan bo'nak ish haqidan ushlab qolindi | 6710 | 4220–4290 | 21-son BHMS, 290-band, 13-qator |
| Aybdor xodim yetkazgan moddiy zarar ish haqidan ushlab qolindi | 6710 | 4730 | 21-son BHMS, 290-band, 16-qator |
| Kreditga olingan tovar uchun navbatdagi to'lov ish haqidan ushlab qolindi | 6710 | 4710 | 21-son BHMS, 290-band, 15-qator |
| Hisoblangan ish haqi va mukofotlar kassadan berildi | 6710 | 5010 | 21-son BHMS, 290-band, 12-qator |
| Ortiqcha to'langan ish haqi kassaga qaytarildi | 5010 | 6710 | 21-son BHMS, 290-band, 8-qator |
Misol
«Xatirchi Charm» MChJ (o'ylab topilgan charm buyumlari ustaxonasi) oy boshida xodimlardan qarzi yo'q edi. Oy davomidagi yozuvlar:
| № | Operatsiya | Dt | Kt | Summa, so'm |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Oy o'rtasida kassadan ish haqi bo'nagi berildi | 4210 | 5010 | 8 000 000 |
| 2 | Tikuv sexi ishchilariga ish haqi hisoblandi | 2010 | 6710 | 18 000 000 |
| 3 | Sotuvchilarga ish haqi hisoblandi | 9410 | 6710 | 7 000 000 |
| 4 | Direktor va buxgalterga ish haqi hisoblandi | 9420 | 6710 | 5 000 000 |
| 5 | Bayram munosabati bilan bir martalik mukofot hisoblandi | 9430 | 6710 | 1 500 000 |
| 6 | Bo'nak ish haqidan ushlab qolindi | 6710 | 4210 | 8 000 000 |
| 7 | Daromad solig'i ushlab qolindi (shartli summa) | 6710 | 6410 | 3 700 000 |
| 8 | Bichuvchi buzgan charm uchun zarar ushlab qolindi | 6710 | 4730 | 400 000 |
| 9 | Qolgan ish haqi kassadan berildi | 6710 | 5010 | 18 600 000 |
Provodkalar manbasi: 1 — 185-band, 1-qator; 2 — 290-band, 4-qator; 3 va 4 — 290-band, 5-qator; 5 — 290-band, 10-qator; 6 — 185-band, 2-qator; 7 — 275-band, 4-qator; 8 — 290-band, 16-qator; 9 — 290-band, 12-qator. 7-qatordagi summa faqat misol uchun olingan: daromad solig'i amalda soliq qonunchiligiga ko'ra hisoblanadi.
6710 bo'yicha hisob:
| Ko'rsatkich | Summa, so'm |
|---|---|
| Oy boshidagi qoldiq | 0 |
| Kredit aylanmasi (2, 3, 4, 5) | 31 500 000 |
| Debet aylanmasi (6, 7, 8, 9) | 30 700 000 |
| Oy oxiridagi kredit qoldiq | 800 000 |
Tekshiruv: 31 500 000 − 8 000 000 − 3 700 000 − 400 000 = 19 400 000 so'm qo'lga berilishi kerak edi. Kassadan 18 600 000 so'm berildi, 800 000 so'mni kasal bo'lib qolgan bitta usta hali olmagan. Shu sababli 6710 da 800 000 so'm kredit qoldiq turibdi, va u aynan shu xodimning analitik kartochkasida ko'rinishi kerak (misol muallif tomonidan tuzilgan).