РусскийEnglish
Buxgalteriya1 daqiqa o'qish · Yangilangan: 2-noyabr, 2026

Debet va kredit: qaysi biri ko'payish, qaysi biri kamayish?

Buxgalteriyani o'rganayotganlarni eng ko'p chalg'itadigan savolga oddiy javob: bitta jadval va ikkita misol.

"Debet bu kirim, kredit bu chiqim" degan gapni ko'p eshitgansiz. Afsuski, bu faqat yarmi to'g'ri. Hammasi schyot aktiv yoki passiv ekaniga bog'liq.

Qoida qanday?

Schyot turiDebetKredit
Aktiv (pul, tovar, uskuna)ko'payadikamayadi
Passiv (qarzlar, kapital)kamayadiko'payadi
Xarajat schyotlariko'payadiyopiladi
Daromad schyotlariyopiladiko'payadi

Nega bunday?

Balansning ikki tomoni doim teng: korxonada bor narsa (aktiv) qayerdandir kelgan (passiv). Har bir operatsiya bir schyotning debetiga va boshqasining kreditiga bir xil summada yoziladi. Shuning uchun muvozanat buzilmaydi.

Ikkita hayotiy misol

1. Bankdan kassaga naqd pul olindi. Kassada pul ko'paydi (aktiv, debet), bank schyotida kamaydi (aktiv, kredit): Dt 5010 – Kt 5110.

2. Mol yetkazib beruvchiga qarz to'landi. Qarz kamaydi (passiv, debet), bankdagi pul kamaydi (aktiv, kredit): Dt 6010 – Kt 5110.

Eslab qolishning oson yo'li qanday?

  • Avval so'rang: bu schyot bor narsami (aktiv) yoki qarzmi/manbami (passiv)?
  • Bor narsa ko'paysa, debet. Qarz ko'paysa, kredit.
  • Har provodkada debet summasi = kredit summasi. Teng bo'lmasa, xato bor.

O'zingizni sinang

Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.

  1. «Beshariq kulol» MChJ da hisobot davrida 9010 ning kredit aylanmasi 120 000 000 so'm bo'ldi, 9040 «Sotilgan tovarlar (mahsulotlar)ning qaytishi» debetida qaytarilgan tayyor mahsulot bo'yicha 7 500 000 so'm yig'ildi. Boshqa yozuv yo'q. Davr oxirida 9010 dan 9910 ga qancha summa yopiladi?

  2. 21-son BHMS 285-bandi jadvalining 1-qatori («Aksiyadorlarga dividendlar hisoblanishi») bo'yicha dividend hisoblanganda debetda qaysi schyotlar ko'rsatiladi (kredit — 6610)?

  3. Korxonada oy boshida 6410 bo'yicha 9 000 000 so'm kredit qoldiq bor edi. Oy davomida jami 14 000 000 so'm soliq hisoblandi (6410 krediti), 9 000 000 so'm budjetga to'landi va 4410 dagi 3 500 000 so'm QQS hisobga olindi (Dt 6410 Kt 4410). Oy oxirida 6410 qoldig'i qancha?

  4. «Kitob sabzavot» MChJ budjetga soliq qarzini bankdan olingan qisqa muddatli kredit hisobidan to'ladi: bank pulni korxona hisob-kitob hisobvarag'iga emas, to'g'ridan-to'g'ri budjetga o'tkazdi. Qanday provodka beriladi?

  5. Bank korxonaga qisqa muddatli kredit berdi va kredit puli to'g'ridan-to'g'ri ta'minotchiga uning qarzini uzish uchun o'tkazildi. Qanday provodka beriladi?

Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri

Barcha testlar →

Yana qarang

Manbalar

  1. 21-son BHMS "Hisobvaraqlar rejasi" · aktiv va passiv schyotlar
  2. Misollar · muallif tomonidan tuzilgan

← Barcha maqolalar