Qaytariladigan idish va bir martalik qadoq: tara qaysi schyotda yuritiladi, garov qaytarilmasa nima bo'ladi va xarajat qayerga yoziladi?
Ichimlik suvi korxonasi 19 litrlik idishlarni mijozlarga garov evaziga beradi, kichik shishalarni esa karton qutiga joylaydi. Qaysi tara tannarxga, qaysi biri sotish xarajatiga kiradi, qaytarilgan garov nega daromad emas, qaytmagan idish nima bo'ladi: 4 va 21-son BHMS bo'yicha bir korxona misolida.
"Tiniq Buloq" MChJ ichimlik suvini ikki xil chiqaradi: ofis va kafelarga 19 litrlik ko'p marta ishlatiladigan idishda, do'konlarga esa 0,5 litrli shishalarda, karton qutiga joylab. Buxgalter Sevinch oy yopishda bir savolga qoqildi: idish ham, karton quti ham "tara", lekin biri qaytib keladi, ikkinchisi yo'q. Ularni bir xil hisoblash mumkinmi? Javob 4-son BHMS ning alohida bobida («Taralarni hisobga olish xususiyatlari», 79–86-bandlar).
Tara nima va u qanday turlarga bo'linadi?
4-son BHMS tarani mahsulot (tovar)larni saqlash, o'rash va transportda tashish uchun ishlatiladigan buyum deb ta'riflaydi (3-band). Vazifasiga ko'ra uch turi bor (79-band):
| Turi | Nima uchun | "Tiniq Buloq"dagi misol |
|---|---|---|
| Saqlash uchun tara | zaxiralarni omborda saqlash yoki texnologik jarayonni bajarish | sexda reagentlar saqlanadigan bochkalar |
| O'rash uchun tara | zaxiralarni ishlab chiqarishda, omborda yoki savdo joyida o'rash | 0,5 litrli shishalar uchun karton quti, stretch plyonka |
| Tashish uchun tara | ishlab chiqaruvchidan iste'molchigacha tashish va saqlash | 19 litrlik idish |
Foydalanish soniga ko'ra esa ikki turi bor (80-band). Ko'p marotaba ishlatiladigan tara yetkazib beruvchidan iste'molchiga qayta-qayta aylanadi va bo'shagach shartnoma yoki qonunchilikda belgilangan tartibda qaytariladi. Bir marta ishlatiladigani ishlab chiqarishga berilganda yoki zaxira chiqib ketganda xarajatga o'tadi va qaytmaydi.
Ishlab chiqaruvchida taralarning hammasi (xo'jalik inventari sifatida ishlatiladiganlaridan tashqari) 1060 "Tara" schyotida yuritiladi. Tara tayyorlash va ta'mirlash uchun mo'ljallangan materiallar va detallar ham shu yerda (21-son BHMS, 96-band; 4-son BHMS, 84-band).
Bir martalik qadoq qaysi xarajatga kiradi?
81-band chegarani aniq qo'yadi: ishlab chiqarish jarayonida mahsulotni o'rash uchun ishlatilgan bir martalik tara tannarxga, omborda va savdo joyida tovarni o'rash uchun ishlatilgani esa sotish xarajatlariga kiradi.
| Operatsiya | Dt | Kt | Summa, so'm | 21-son BHMS |
|---|---|---|---|---|
| 2 000 dona 19 litrlik idish sotib olindi (40 000 so'mdan) | 1060 | 6010 | 80 000 000 | 104-band, 1-qator |
| Sexda shishalar 5 000 karton qutiga joylandi (1 800 so'mdan) | 2010 | 1060 | 9 000 000 | 104-band, 12-qator |
| Omborda jo'natishdan oldin poddonlar 40 rulon plyonkaga o'raldi (55 000 so'mdan) | 9410 | 1060 | 2 200 000 | 104-band, 15-qator |
Bir xil narsa (masalan, plyonka) qayerda ishlatilganiga qarab ikki xil schyotga borishi mumkin. Shuning uchun ombordan berishda hujjatga "sex" yoki "ombor/sotuv" deb aniq yozing. Narxlar QQSsiz olindi.
Garovli idish: garov qaytarilsa yoki qaytarilmasa nima bo'ladi?
"Tiniq Buloq" 19 litrlik idishni mijozga sotmaydi, garov evaziga beradi. 82-bandga ko'ra garov summasi hisobvaraq-fakturada alohida qatorda yoziladi va mahsulotning sotish bahosiga qo'shilmaydi.
"Navbahor" kafesi 300 idish suv oldi, garov idishiga 50 000 so'm, jami 300 × 50 000 = 15 000 000 so'm. Uch oydan keyin natija:
| Holat | Idish | Garov, so'm | Hisobdagi oqibati |
|---|---|---|---|
| Ishga yaroqli holda qaytarildi | 270 | 13 500 000 | garov kafega qaytariladi; bu daromad keltiruvchi operatsiya emas (82-band) |
| Belgilangan muddatda qaytarilmadi | 30 | 1 500 000 | garov qaytarilmaydi va "Tiniq Buloq"ning moliyaviy natijasiga o'tadi (83-band) |
Qaytmagan 30 idish uchun 83-band qoidasi: idishlarni berish asosiy faoliyatdan daromad va xarajat sifatida, ular yuzaga kelgan davrda aks ettiriladi. Daromad garov summasi 1 500 000 so'm, xarajat idishlarning balans qiymati 30 × 40 000 = 1 200 000 so'm, natija +300 000 so'm. Garov bo'yicha hisob-kitoblar uchun 21-son BHMS jadvalida aniq qator yo'q: ularni qaysi schyotlar orqali o'tkazishni hisob siyosatida belgilang.
Qaytarilgan idishlar yetkazib beruvchida balans qiymati bo'yicha kirim qilinadi (82-band). Agar korxona qaytgan idishlarni boshqa yetkazib beruvchiga yoki tara tayyorlovchiga sotsa, bu endi daromad keltiruvchi bitim bo'ladi.
Yuvish, ta'mir, singan va yo'qolgan idishlar qanday yoziladi?
Ko'p marotaba ishlatiladigan tarani ta'mirlash va unga xizmat ko'rsatish (tozalash, ayrim detallarni almashtirish) davr xarajatlariga kiradi (85-band). Shartnomada nazarda tutilgan bo'lsa, qaytgan idishni ishchi holatga keltirish xarajatini xaridor qoplashi mumkin.
| Operatsiya | Dt | Kt | Summa, so'm | Asos |
|---|---|---|---|---|
| Qaytgan 270 idishni korxonaning o'z yordamchi sexi yuvdi va zichlagichini almashtirdi (4 000 so'mdan) | 9430 | 2310 | 1 080 000 | 21-son BHMS, 126-band, 39-qator |
| Inventarizatsiyada 5 idish yetishmadi, aybdor aniqlanmadi | 5910 | 1060 | 200 000 | 21-son BHMS, 104-band, 18-qator |
Yorilib, ishlatib bo'lmaydigan 12 idish (12 × 40 000 = 480 000 so'm) esa dalolatnoma bilan xarajatlarning tegishli moddalariga hisobdan chiqariladi (4-son BHMS, 86-band). Qaysi modda ekanini (sotish yoki ishlab chiqarish) idish qayerda ishlatilganiga qarab hisob siyosatida belgilang.
Yil oxirida 1060 dagi idishlar soni:
| Ko'rsatkich | Dona | Summa, so'm |
|---|---|---|
| Sotib olingan | 2 000 | 80 000 000 |
| Kafe qaytarmagan | 30 | 1 200 000 |
| Yaroqsiz deb hisobdan chiqarilgan | 12 | 480 000 |
| Kamomad | 5 | 200 000 |
| Qoldiq | 1 953 | 78 120 000 |
Savdo korxonasida-chi?
Ulgurji baza va do'konlar sotib olgan taralarni tovar schyotlarida yuritadi (21-son BHMS, 144-band): tovar bilan band va bo'sh taralar uchun 2950 schyoti bor (chakana savdo va umumiy ovqatlanish bufetlaridagi shisha taralardan tashqari). Ularni tara guruhi uchun belgilangan o'rtacha hisob bahosida yuritish mumkin; xarid bahosi bilan o'rtacha hisob bahosi o'rtasidagi farq 9390 "Boshqa operatsion daromadlar" yoki boshqa operatsion xarajatlar schyotiga olib boriladi (149-band).
Amaliy maslahatlar
- Garovli idishlar bo'yicha mijozlar kesimida "berildi, qaytdi, qarz" jadvalini yuriting: 83-band bo'yicha natija aynan qaytish muddati o'tgan kunga bog'liq.
- Garov summasini shartnoma va fakturada alohida qatorda ko'rsating, aks holda u sotish bahosiga aralashib ketadi.
- Bir martalik qadoqni ombordan berishda "sex" va "sotuv" ni ajrating: biri tannarxni, ikkinchisi sotish xarajatini oshiradi.
- Singan idishni dalolatnomasiz hisobdan chiqarmang: 86-band aynan dalolatnomani talab qiladi.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
Buxgalter xato provodkani aniqladi. U o'sha provodkani aynan shu schyotlar bilan, lekin minus (manfiy) summada qayta yozdi, keyin to'g'ri provodkani berdi. Bu tuzatish usuli qanday ataladi?
Quyidagi xarajatlardan qaysi biri 21-son BHMSga ko'ra 9430 «Boshqa operatsion xarajatlar» schyotida aks etadi?
«Zomin Tuz» MChJ sud organining ijro hujjati asosida xodim ish haqidan boshqa tashkilot foydasiga summa ushlab qoldi. 21-son BHMS bo'yicha bu majburiyat qaysi schyotda yuritiladi?
Fermer xo'jaligi o'stirishdagi hayvonlarni (1110) sotdi. 21-son BHMS Yo'riqnomasining 9100 schyotlar jadvaliga ko'ra chiqib ketayotgan hayvonlar tannarxi qanday yoziladi?
«Kosonsoy shisha» MChJning so'mdagi hisob-kitob hisobvaraqlari ikki xil bankda ochilgan. 5100 guruhidagi schyot bo'yicha analitik hisob qanday yuritiladi?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- 4-son BHMS «Tovar-moddiy zaxiralar» (Moliya vazirining 2020-yil 28-maydagi 24-son buyrug'i, Adliya vazirligida 2020-yil 30-iyunda 3259-son bilan ro'yxatga olingan), 3-band · tara tushunchasi: mahsulot (tovar)larni saqlash, o'rash va tashish uchun ishlatiladigan buyum
- 4-son BHMS «Tovar-moddiy zaxiralar» (Moliya vazirining 2020-yil 28-maydagi 24-son buyrug'i, Adliya vazirligida 2020-yil 30-iyunda 3259-son bilan ro'yxatga olingan), 79, 80, 81, 82, 83, 84, 85 va 86-bandlar · taralarning vazifasiga ko'ra uch turi; ko'p marotaba va bir marta ishlatiladigan taralar; bir martalik tara tannarxga yoki sotish xarajatlariga; garov summasi alohida qatorda va qaytarilganda daromad emas; qaytarilmasa garov yetkazib beruvchining moliyaviy natijasiga; tarabop materiallar; ta'mirlash va xizmat ko'rsatish davr xarajatlariga; yaroqsiz tara dalolatnoma bilan xarajatga
- 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma»: 96-band · 1060 «Tara» schyotida taralarning barcha turlari (xo'jalik inventari sifatida ishlatiladiganlaridan tashqari) va tara tayyorlash va ta'mirlash uchun materiallar va detallar
- 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma»: 104-band (1, 12, 15 va 18-qatorlar) · Dt 1010-1090 – Kt 6010; Dt 2010 – Kt 1010-1090; Dt 9410 – Kt 1060; Dt 5910 – Kt 1010-1090
- 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma»: 126-band (39-qator) · qaytariladigan va ko'p marta ishlatiladigan taralar xarajatlari va yo'qotishlari qatori: Dt 9430 – Kt 2310
- 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma»: 144 va 149-bandlar · savdo tashkilotlarida sotib olingan taralar tovar schyotlarida; 2950 «Tovarlar bilan band va bo'sh taralar»; o'rtacha hisob bahosi va farqning 9390 yoki boshqa operatsion xarajatlarga olib borilishi
- Misol, korxona nomlari, miqdor va summalar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli