Mulk sug'urtasida tovon yangi narx bo'yicha to'lanadimi yoki eskirish chegiriladimi?
Besh yillik bosma mashina yonib ketdi. Sug'urtalovchi yangi mashina narxini to'laydimi yoki eskirishni ayiradimi? Ikki asos, ularning farqi va buxgalteriyadagi qoldiq qiymat bilan adashtirmaslik.
Mulk butunlay yo'q bo'lganda tovon ikki xil asosda hisoblanishi mumkin. Qaysi biri qo'llanishi polisda yozilgan bo'ladi va farq ko'pincha juda katta chiqadi.
Asosiy tezislar
- Haqiqiy qiymat asosida: bugungi yangi narxdan mulkning eskirishi ayiriladi. Eski mulk uchun eski mulk narxi to'lanadi.
- Tiklash qiymati asosida: shunga o'xshash yangi mulkni bugun sotib olish narxi to'lanadi, eskirish ayirilmaydi.
- Qaysi asos qo'llanishi shartnomada kelishiladi. Polisdagi "zararni baholash" yoki "tovon miqdori" bandini imzolashdan oldin o'qing.
- Tiklash qiymati himoyasi kengroq, shuning uchun bunday shartda mukofot odatda yuqoriroq bo'ladi.
- Sug'urtadagi eskirish buxgalteriyadagi amortizatsiya emas. Qoldiq qiymat hisob siyosatidagi usul bo'yicha chiqadi. Sug'urtalovchi esa mulkning haqiqiy holatiga qarab baholaydi.
- Tovon sug'urta summasidan oshmaydi. Shartnomada franshiza bo'lsa, u ham hisobga olinadi.
- Sug'urta summasini eski xarid narxi bo'yicha emas, bugungi narx bo'yicha belgilang. Aks holda tiklash qiymati sharti ham to'liq ishlamaydi.
Misol: "Saodat Print" bosmaxonasi
Bosma mashina 5 yil oldin 120 mln so'mga olingan. Bugun xuddi shunday yangi mashina 150 mln so'm turadi. Mashina yong'inda butunlay yaroqsiz bo'ldi. Sug'urta summasi 150 mln so'm, shartsiz franshiza 2 mln so'm. Sug'urtalovchi eskirishni 40% deb baholadi. Summalar shartli.
| Ko'rsatkich | Haqiqiy qiymat asosida | Tiklash qiymati asosida |
|---|---|---|
| Zarar bazasi | 150 − 40% = 90 mln | 150 mln |
| Franshiza | −2 mln | −2 mln |
| Tovon | 88 mln | 148 mln |
Buxgalteriyada mashinaga yiliga 12 mln so'mdan amortizatsiya hisoblangan: qoldiq qiymat 120 − 5 × 12 = 60 mln so'm. Bu raqam tovon hisobiga kirmaydi. Haqiqiy qiymat sharti bo'lsa, yangi mashina uchun 150 − 88 = 62 mln so'mni bosmaxona o'z hisobidan topishi kerak.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
Avtomobil avariyada qisman shikastlandi: ehtiyot qismlar 8 000 000 so'm, ta'mirlash ishi 2 000 000 so'm. Kasko shartnomasida «yangi uchun eski» sharti bor: ehtiyot qismlar qiymatiga 25% eskirish chegirmasi qo'llanadi, ishga chegirma yo'q (shartli shartlar). Sug'urta to'lovi qancha?
Sug'urta shartnomasida har bir hodisa bo'yicha qoplama limiti 30 mln so'm, shartsiz franshiza 2 mln so'm belgilangan (franshiza zarardan ayiriladi, so'ngra limit qo'llanadi; shartli shartlar). Hodisadan zarar 45 mln so'm bo'ldi. Sug'urtalovchi qancha to'laydi?
Sug'urtalovchi qayta sug'urtalovchi bilan kvota shartnomasi tuzgan: har bir shartnoma bo'yicha javobgarlikning 40% i qayta sug'urtaga beriladi va zararlar shu ulushda taqsimlanadi. Paxta omborida 25 000 000 so'm zarar bo'ldi va u to'liq to'lanadi. Qayta sug'urtalovchi ulushiga qancha to'g'ri keladi?
Avval sug'urta bo'yicha bo'nak to'langan (4510). Endi sug'urta to'lovi hisoblandi va yakuniy hisob-kitobda bo'nak shu qarzga hisoblandi. Bo'nakni hisobga olish provodkasi qanday?
Qurilayotgan yangi ombor (kapital qo'yilma) bilan bog'liq sug'urta to'lovi bo'yicha qarz hisoblandi. 21-son BHMS bo'yicha qanday provodka beriladi?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- Sug'urta asoslari (umumiy tushunchalar) · tiklash qiymati va haqiqiy qiymat bo'yicha qoplash; aniq shartlar har bir shartnomada belgilanadi
- Misol va summalar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli