Sug'urta shartnomasida kim kim: naf oluvchi, sug'urta summasi, tarif va franshiza bitta kafe misolida
Kursning ikkinchi darsi: sug'urta shartnomasining ishtirokchilari (sug'urtalovchi, sug'urta qildiruvchi, sug'urtalangan shaxs, naf oluvchi, agent va broker) va sakkizta asosiy atama, kafe uskunasini yong'indan sug'urtalashning shartli hisob-kitobi bilan.
Birinchi darsda yuzta kafe umumiy «qozon»ga pul tashlab, bittasining zararini qoplagan edi. Endi qozon o'rniga haqiqiy shartnomaga o'xshash bitta misolni olamiz. Sevara «Lola» kafesini ochdi va oshxona uskunalarini yong'indan sug'urta qildirmoqchi. U sug'urta kompaniyasiga borganda bir qancha yangi so'zni eshitadi. Bugun shularni tartib bilan o'rganamiz.
Birinchi darsda sug'urtalovchi, sug'urta qildiruvchi, sug'urta mukofoti, sug'urta hodisasi va polis bilan tanishgan edik. Bu so'zlarni endi tayyor bilim sifatida ishlatamiz.
Shartnomada kimlar qatnashadi?
| Ishtirokchi | Vazifasi | «Lola» misolida |
|---|---|---|
| Sug'urtalovchi | Himoya beradi, hodisa yuz bersa to'laydi | «Qalqon sug'urta» kompaniyasi |
| Sug'urta qildiruvchi | Shartnoma tuzadi va mukofot to'laydi | Sevaraning kafesi |
| Naf oluvchi | Sug'urta to'lovini oladi | Shartnomada kafening o'zi ko'rsatilgan |
| Sug'urta agenti | Sug'urtalovchi nomidan polis taklif qiladi | Sevaraga shartnomani rasmiylashtirgan kompaniya xodimi |
| Sug'urta brokeri | Mijoz manfaatida bir nechta sug'urtalovchi taklifini solishtiradi | Sevara brokerga murojaat qilmadi, bu ixtiyoriy |
Shaxsiy sug'urtada (sug'urta obyekti inson hayoti, sog'lig'i yoki mehnat qobiliyati bo'lganda) yana bir ishtirokchi bo'ladi: sug'urtalangan shaxs, ya'ni sog'lig'i yoki hayoti himoya qilinayotgan odam. U sug'urta qildiruvchining o'zi bo'lishi ham, boshqa odam bo'lishi ham mumkin. Masalan, kafe egasi oshpazlarini baxtsiz hodisadan sug'urta qildirsa, shartnomani kafe tuzadi, sug'urtalangan shaxslar esa oshpazlar bo'ladi.
Sakkizta asosiy atama
- Sug'urta manfaati. Sug'urta qildiruvchi sug'urtalanayotgan narsa saqlanib qolishidan haqiqiy moddiy manfaatdor bo'lishi kerak: narsa nobud bo'lsa, zararni u ko'radi. Mini misol: uskunalar Sevaraning kafesiga tegishli, yonsa, zararni kafe ko'radi, demak manfaat bor. Sevaraning kafega hech qanday aloqasi bo'lmagan tanishida esa bunday manfaat yo'q: uskunalar yonsa, u hech narsa yo'qotmaydi, shuning uchun ularni o'z foydasiga sug'urta qildirishga asosi ham bo'lmaydi.
- Sug'urta summasi. Shartnomada kelishilgan, sug'urtalovchi to'lashi mumkin bo'lgan eng yuqori summa. Mini misol: uskunalar 80 000 000 so'mga sug'urtalandi. Zarar bundan katta bo'lsa ham, to'lov 80 mln so'mdan oshmaydi.
- Sug'urta tarifi. Sug'urta summasining har bir birligi uchun olinadigan mukofot stavkasi. Mini misol: tarif 0,8% bo'lsa, yillik mukofot 80 000 000 × 0,8% = 640 000 so'm.
- Franshiza. Zararning sug'urtalovchi qoplamaydigan, sug'urta qildiruvchining o'zi ko'taradigan qismi. Mini misol: shartnomada 3 000 000 so'mlik shartsiz franshiza belgilangan, ya'ni har bir zarardan shu summa ayriladi.
- Sug'urta to'lovi (tovon). Sug'urta hodisasi yuz berganda sug'urtalovchi shartnoma bo'yicha to'laydigan pul. Mini misol: kafe oshxonasida yong'in chiqib, 25 000 000 so'mlik zarar bo'ldi. Franshiza ayrilgach, to'lov 22 000 000 so'm.
- Naf oluvchi. Sug'urta to'lovini olish huquqi berilgan shaxs; u sug'urta qildiruvchining o'zi yoki shartnomada ko'rsatilgan boshqa shaxs bo'lishi mumkin. Mini misol: agar uskunalar bank kreditiga olingan bo'lib, shartnomada naf oluvchi sifatida bank ko'rsatilsa, to'lov bankka tushadi.
- Sug'urta agenti. Sug'urtalovchi nomidan va uning topshirig'i bilan mijozga sug'urta taklif qiladigan shaxs. Mini misol: Sevaraning shartnomasini rasmiylashtirgan «Qalqon sug'urta» xodimi kompaniya manfaatini ifodalaydi.
- Sug'urta brokeri. Mijoz manfaatida ishlaydigan vositachi: turli sug'urtalovchilar shartlarini solishtirib, mosini tanlashga yordam beradi. Mini misol: kafelar tarmog'i egasi o'nlab binolari uchun eng qulay shartni topish maqsadida brokerga murojaat qiladi.
Har bir atamaning lug'atdagi sahifasi sahifa oxiridagi havolalarda.
Raqamlar bitta jadvalda
| Ko'rsatkich | Qiymat |
|---|---|
| Sug'urta summasi | 80 000 000 so'm |
| Sug'urta tarifi | 0,8% |
| Yillik sug'urta mukofoti (80 000 000 × 0,8%) | 640 000 so'm |
| Yong'indan ko'rilgan zarar | 25 000 000 so'm |
| Shartsiz franshiza | 3 000 000 so'm |
| Sug'urta to'lovi (25 000 000 − 3 000 000) | 22 000 000 so'm |
Sevara yiliga 640 000 so'm to'lab, bitta yong'inda 22 mln so'm oldi. Hodisa yuz bermagan yili esa mukofot odatda qaytmaydi: u xavfdan himoya uchun to'langan haq.
Polisni imzolashdan oldin nimalarni tekshirish kerak?
- Sug'urta summasi mulk qiymatiga mosmi? Summa past bo'lsa, katta zararda to'lov yetmay qoladi.
- Franshiza qancha va qaysi turda? U har bir zararda qancha pul o'zingizdan ketishini belgilaydi.
- Naf oluvchi kim? To'lov kimga tushishi shartnomada aniq yozilgan bo'lsin.
- Kim bilan ishlayapsiz? Agent sug'urtalovchi tarafida, broker esa mijoz tarafida turadi.
Keyingi darsda
Uchinchi darsda sug'urta turlari bilan tanishamiz: mulk, shaxsiy va javobgarlik sug'urtasi, shuningdek majburiy va ixtiyoriy sug'urta farqi.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
«Forish asal» omborini 70 000 000 so'm sug'urta summasiga sug'urtalamoqda. Asosiy tarif sug'urta summasining 1,2% i. Shartnomaga franshiza kiritilgani uchun sug'urtalovchi mukofotga 10% chegirma beradi (shartli shartlar). Sug'urtalanuvchi qancha mukofot to'laydi?
Bosmaxona 60 000 000 so'mlik uskunasini 7 oyga sug'urta qildi. Yillik tarif sug'urta summasining 2% i, qisqa muddat uchun mukofot oylar soniga mutanosib hisoblanadi (shartnoma sharti). Sug'urta mukofoti qancha?
Haqiqiy qiymati 50 000 000 so'm bo'lgan non sexi jihozlari 40 000 000 so'mga sug'urtalangan. Shartnomada proporsional javobgarlik tizimi va 500 000 so'm shartsiz franshiza bor; franshiza proporsional hisoblangan summadan ayiriladi. Zarar 10 000 000 so'm. Sug'urtalovchi qancha to'laydi?
«Yashil vodiy» issiqxonasi jihozlarini 80 000 000 so'm sug'urta summasiga sug'urta qildi. Shartnomadagi sug'urta tarifi sug'urta summasining 1,5% i. Sug'urta mukofoti (sug'urtalanuvchi to'laydigan haq) qancha?
Haqiqiy qiymati 50 000 000 so'm bo'lgan omborxona 70 000 000 so'm sug'urta summasiga sug'urtalangan. Yong'inda u to'liq yo'q bo'ldi. Shartnomaga ko'ra to'lov haqiqiy zarardan oshmaydi (zararni qoplash tamoyili, shartli shart). Sug'urta to'lovi qancha?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- Sug'urta shartnomasi ishtirokchilari va atamalari · umumiy tushunchalar; tarif, franshiza va summalar real shartnomadan olinmagan, shartli
- Misollar, ism va raqamlar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli