Ortiqcha undirilgan soliqni qaytarish: soliq organiga ariza namunasi
Soliq organi inkasso orqali hisobvarag'ingizdan kerakligidan ko'proq pul yechib oldimi? Soliq kodeksining 103–105-moddalari bo'yicha ariza muddati, qaytarish muddati va foizlar, majburiy undirish tartibi, qadamma-qadam harakatlar, to'qima korxona nomidan ariza namunasi (DOCX) va eski namunadagi noto'g'ri modda havolalari tahlili.
Oy oxirida bank ko'chirmasini ochasiz va «soliq organining inkasso topshiriqnomasi» degan yozuvni ko'rasiz. Summasi esa siz kutganidan katta. Hisobotni allaqachon aniqlashtirib topshirgansiz yoki qarzni o'zingiz to'lab bo'lgansiz, lekin pul baribir yechilgan. Bu maqola aynan shu holat haqida: pulni qanday qaytarish, qaysi muddatlarga e'tibor berish va arizani nima deb yozish.
Ortiqcha to'langan va ortiqcha undirilgan soliq: farqi nimada?
Kodeks ikkalasini bitta bobda ko'radi (103-modda), lekin tartibi alohida:
| Ortiqcha to'langan | Ortiqcha undirilgan | |
|---|---|---|
| Kim xato qildi | soliq to'lovchi o'zi ko'p o'tkazgan | soliq organi majburiy tartibda ko'p yechib olgan |
| Qaysi modda | 104-modda | 105-modda |
| Ariza muddati | summa to'langan kundan 3 yil | ortiqcha undirilgani ma'lum bo'lgan kundan yoki sud qarori kuchga kirgan kundan 3 yil |
| Foiz | faqat qaytarish muddati buzilsa, kechiktirilgan har bir kalendar kun uchun | 30 kun ichida murojaat qilinsa, undirilgan kundan keyingi kundan haqiqatda qaytarilgan kungacha |
Ikkala holatda ham foiz stavkasi Markaziy bankning tegishli kunlarda amal qilgan qayta moliyalashtirish stavkasiga teng va foiz budjet mablag'lari hisobidan to'lanadi (104-modda, sakkizinchi qism; 105-modda, uchinchi qism).
Bunday holat qachon yuz beradi?
Kodeks majburiy undirish uchun aniq bosqichlarni belgilagan. Ularni bilsangiz, xato qaysi bosqichda bo'lganini topish oson:
| Bosqich | Kodeks nima deydi | Modda |
|---|---|---|
| Talabnoma | to'lov muddati o'tganidan keyin 3 kundan kechiktirmay yuboriladi | 115-modda, ikkinchi qism |
| Talabnoma mazmuni | qarz, shu kungacha hisoblangan penya, jarima va ko'riladigan choralar | 116-modda |
| Inkasso topshiriqnomasi | to'lovchi o'zi to'lamasa, muddat tugagach 3 ish kunidan kechiktirmay hisobvaraqqa qo'yiladi | 121-modda, oltinchi qism |
| Bankning ijrosi | olingan kundan keyingi 1 operatsiya kunidan, valyuta hisobvarag'idan 2 operatsiya kunidan kechiktirmay | 121-modda |
| Mol-mulkka qaratish | talabnoma olinganidan keyin 60 kalendar kun ichida qarz to'lanmasa va boshqa choralar yetmasa | 119-modda |
Ortiqcha undirish ko'pincha shunday paydo bo'ladi:
- aniqlashtirilgan hisobot bilan soliq kamaygan, lekin oldingi summadagi inkasso bajarilib ketgan (121-moddaga ko'ra aniqlashtirilgan hisobot bo'yicha soliq va penya kamaytirilganda soliq organi bajarilmagan inkassoni chaqirib olishi kerak);
- qarzni to'lov topshiriqnomasi bilan o'zingiz to'lagansiz, inkasso esa baribir bajarilgan;
- qarzga kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash berilgan, ammo inkasso chaqirib olinmagan;
- sayyor soliq tekshiruvi yoki soliq auditi natijasidagi qaror yuqori turuvchi soliq organi yoki sud tomonidan bekor qilingan (bunda undirilgan summalar foizi bilan qaytarilishi kerak — 230-modda, to'rtinchi qism).
Qonun sizga qanday huquq beradi?
Soliq kodeksining 21-moddasiga ko'ra soliq to'lovchi, jumladan, quyidagi huquqlarga ega: o'z soliq majburiyatlari bo'yicha soliq organlarida mavjud ma'lumotlarni olish; soliqlar, penyalar va jarimalarning ortiqcha to'langan yoki ortiqcha undirilgan summalarini o'z vaqtida hisobga o'tkazish yoki qaytarish; Kodeksga mos kelmaydigan talablarni bajarmaslik; soliq organi qarorlari va mansabdor shaxslarning harakati (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilish.
27-moddaga ko'ra soliq organi soliq to'lovchining talabiga binoan soliq majburiyatining bajarilishi yuzasidan solishtirma dalolatnoma tuzishi shart. 103-moddaning beshinchi qismi esa ortiqcha to'lov ehtimoli bo'lsa, soliq organi yoki soliq to'lovchining taklifiga ko'ra hisob-kitoblarni birgalikda solishtirish o'tkazilishi mumkinligini aytadi.
Muddatlar: ariza berilgandan keyin nima bo'ladi?
| Nima | Muddat | Modda |
|---|---|---|
| Ariza berish | ortiqcha undirilgani ma'lum bo'lgan kundan (yoki sud qarori kuchga kirgan kundan) 3 yil ichida | 105-modda, birinchi qism |
| Foizga huquq | shu kundan 30 kun ichida murojaat qilinsa | 105-modda, uchinchi qism |
| Qaytarish | ariza qabul qilingan kundan 15 kun ichida (yuqori barqarorlik reytingi bo'lgan subyektlarga 3 kun ichida, QQS bundan mustasno) | 105-modda, ikkinchi qism |
| Kelgusi to'lovlarga hisobga olish | boshqa soliqlar bo'yicha — yozma yoki elektron arizaga ko'ra 3 kun ichida | 105-modda, beshinchi qism |
| Rad etish haqida xabar | rad etish qarori qabul qilingan kundan 3 kun ichida | 104-modda, sakkizinchi qism |
Yuqori barqarorlik reytingi bo'yicha qisqa muddat davlat korxonalariga hamda ustav fondida davlat ulushi 50 foiz va undan ko'p bo'lgan yuridik shaxslarga tatbiq etilmaydi (105-modda, ikkinchi qism). Qaytarish tartibi esa 104-moddada ortiqcha to'langan soliq uchun belgilangan tartibga aynan o'xshash (105-modda, oltinchi qism).
Avval qarzlar yopiladi: raqamli misol
103-moddaning ikkinchi qismiga ko'ra, soliq qarzi bo'lsa, ortiqcha summa avval qarzni uzishga ketadi va qat'iy ketma-ketlikda: 1) shu soliq turining penyasi; 2) boshqa soliqlar va ularning penyalari; 3) soliqqa oid huquqbuzarliklar uchun jarimalar. Qolgani qaytariladi.
Misol (muallif tomonidan tuzilgan). «Namuna Savdo» MChJ hisobvarag'idan aylanmadan olinadigan soliq bo'yicha 18 000 000 so'm ortiqcha undirilgan. Shaxsiy kabinetda shu soliq bo'yicha 1 200 000 so'm penya, mol-mulk solig'i bo'yicha 3 500 000 so'm qarz va 800 000 so'm jarima ko'rinib turibdi.
| Qadam | Summa, so'm | Qoldiq, so'm |
|---|---|---|
| Ortiqcha undirilgan | 18 000 000 | 18 000 000 |
| 1) Shu soliq penyasiga | 1 200 000 | 16 800 000 |
| 2) Boshqa soliq qarziga | 3 500 000 | 13 300 000 |
| 3) Jarimaga | 800 000 | 12 500 000 |
| Qaytariladigan summa | 12 500 000 |
Arizada shuning uchun «18 mln so'mni qaytaring» emas, «qarzlar hisobga olingandan keyingi qoldiqni qaytaring» deb yozish to'g'riroq: aks holda soliq organi summa bo'yicha qayta yozishma boshlaydi.
Qadamma-qadam: nima qilish kerak
- Bank ko'chirmasidan inkasso topshiriqnomasi sanasi, raqami va summasini yozib oling.
- Shaxsiy kabinetda (my.soliq.uz) soliq turi bo'yicha hisob-kitoblar holatini ko'ring: hisoblangan, to'langan, undirilgan summalar va qoldiq.
- Farqni o'zingiz hisoblang: undirilgan summa minus haqiqiy qarz. Yuqoridagi ketma-ketlik bo'yicha boshqa qarzlarni ham ayiring.
- Kerak bo'lsa, solishtirma dalolatnoma so'rang (27-modda) — u summani tasdiqlovchi asosiy hujjat bo'ladi.
- Ortiqcha undirilgani ma'lum bo'lgan kundan 30 kun ichida ariza yuboring, shunda foizga ham huquq saqlanadi (105-modda, uchinchi qism).
- Ariza qabul qilingan sanani belgilab, 15 kunlik muddatni kuzating.
- Rad etilsa yoki javob kelmasa, yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga shikoyat qiling (230 va 231-moddalar).
Ariza namunasi
Quyidagi matnni o'z ma'lumotlaringiz bilan to'ldiring. Bo'sh joylar ______ bilan belgilangan. Shu namunaning Word (DOCX) fayli Hujjatlar bo'limida.
Bir maslahat: ariza matniga boshqa moddalarni «ko'proq ishonarli bo'lsin» deb qo'shmang. Noto'g'ri havola arizani kuchaytirmaydi, aksincha, soliq organiga uni qaytarish uchun bahona beradi.
Ehtiyot bo'ling: eski namunadagi noto'g'ri havolalar
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan bir namunada asos sifatida Soliq kodeksining 11, 17, 60, 61 va 63-moddalari keltirilgan. Biz har birini Kodeks matnida ochib ko'rdik — ularning hech biri soliqni qaytarish haqida emas:
| Modda | Aslida nima haqida |
|---|---|
| 11-modda | soliq tizimining yagonaligi prinsipi |
| 17-modda | soliqlar va yig'imlarning turlari ro'yxati |
| 60-modda | Kodeksda qo'llaniladigan boshqa tushunchalar |
| 61-modda | soliq to'lovchilarning konsolidatsiyalashgan guruhi |
| 63-modda | konsolidatsiyalashgan guruhni tashkil etish to'g'risidagi shartnoma |
Mavzuga tegishli moddalar: 21-modda (soliq to'lovchining huquqlari), 27-modda (soliq organining majburiyatlari), 103-modda (umumiy qoidalar va qarzni uzish ketma-ketligi), 104-modda (ortiqcha to'langan soliq), 105-modda (ortiqcha undirilgan soliq), 115–121-moddalar (talabnoma va majburiy undirish), 230 va 231-moddalar (shikoyat).
Xulosa
Ortiqcha undirilgan pul — korxonaning puli. Kodeks uni qaytarish muddatini ham, foizlarni ham belgilab qo'ygan. Ortiqcha to'langan soliq bo'yicha foiz faqat qaytarish muddati buzilsa hisoblanadi (104-modda). Ortiqcha undirilgan soliq bo'yicha esa, agar undirilgani ma'lum bo'lgan kundan (yoki sud qarori kuchga kirgan kundan) 30 kun ichida murojaat qilsangiz, foiz undirilgan kundan keyingi kundan boshlab hisoblanadi (105-modda). Asosiysi, kechikmang: 30 kun foiz uchun, 3 yil esa ariza berish uchun oxirgi chegara. Summani qarzlar ketma-ketligini hisobga olib aniq hisoblang va arizada faqat haqiqatda shu masalaga tegishli moddalarni keltiring.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
«Ko'hna shahar savdo» MChJ boshqa jamiyatga qo'shib yuborish yo'li bilan qayta tashkil etildi. Soliq kodeksining 79-moddasiga ko'ra uning hisob hujjatlarini saqlash majburiyati kimga o'tadi?
Soliq kodeksida boshqacha qoida belgilanmagan bo'lsa, soliq organi soliq tekshiruvini o'tkazishi yoki soliq qarzini uzish talabnomasini yuborishi mumkin bo'lgan da'vo qilish muddati qancha?
Tekshiruvdan oldingi tahlilda soliq organi «Sayhun mebel» hisobotida tafovut topdi va shaxsiy kabinetga tuzatish kiritish to'g'risida xabarnoma yubordi. Soliq kodeksiga ko'ra korxona xabarnoma olingan kundan boshlab qancha muddatda aniqlashtirilgan hisobot yoki tafovut asosnomasini taqdim etishi shart?
PF-100-son Farmonga ko'ra qancha summagacha bo'lgan QQS salbiy farqi arizasiz, avtomatik qaytariladi?
Soliq to'lovchi budjetga soliqni ortiqcha to'lab yubordi. U nima qila oladi?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 21, 27, 56, 103, 104, 105-moddalar · soliq to'lovchining huquqlari, soliq organining majburiyatlari, shaxsiy kabinet, ortiqcha to'langan va ortiqcha undirilgan soliqni hisobga olish va qaytarish
- O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 115–121, 230, 231-moddalar · talabnoma, inkasso topshiriqnomasi, mol-mulkka undiruv qaratish, shikoyat berish
- Ariza namunasi va raqamli misol · muallif tomonidan tuzilgan; «Namuna Savdo» MChJ — to'qima korxona