Soliqni bir yo'la to'lashga pul yetmasa: kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash imkoniyati kimga, qaysi asos bilan beriladi va foiz qachon hisoblanadi?
Kameral tekshiruvdan keyin plastik idishlar korxonasiga 84 mln so'm qo'shimcha soliq hisoblandi. Uni bir oyda to'lash shartmi yoki olti oyga bo'lish mumkinmi? Soliq kodeksining 11-bobi bo'yicha asoslar, foizsiz va foizli holatlar, rad etish sabablari, kerakli hujjatlar va shartlar buzilsa nima bo'lishi.
"Ko'kcha Plast" MChJ plastik idish ishlab chiqaradi. Kameral soliq tekshiruvidan keyin korxonaga 84 000 000 so'm qo'shimcha soliq hisoblandi. Hisob raqamida esa bu oyda ish haqi va xom ashyoga ketadigan pul turibdi. Direktor so'radi: "Hammasini bir yo'la to'lamasak, penya kelib chiqmaydimi?" Javob Soliq kodeksining 11-bobida: soliq to'lash muddatini o'zgartirish.
Muddatni o'zgartirish nima va u qanday shakllarda bo'ladi?
Soliq to'lash muddatini keyinroqqa ko'chirish muddatni o'zgartirish deyiladi (Soliq kodeksi, 97-modda). U ikki shaklda bo'ladi:
- kechiktirish: qarz keyinroq bir yo'la to'lanadi;
- bo'lib-bo'lib to'lash: qarz bosqichma-bosqich to'lanadi.
Umumiy qoida: muddat bir yildan oshmaydi, agar 99-moddada boshqacha qoida bo'lmasa (97-modda). Muddat o'zgarishi mavjud majburiyatni bekor qilmaydi va yangi majburiyat ham tug'dirmaydi. Uni ta'minlash uchun mol-mulkni garovga qo'yish, kafil yoki bank kafolati talab qilinishi mumkin. Bu qoidalar penya va jarimaga ham qo'llanadi. Ammo bob qoidalari soliq agentlariga va Soliq kodeksining 482-moddasida nazarda tutilgan hollarga tatbiq etilmaydi (97-modda): korxona soliq agenti sifatida boshqa shaxs uchun ushlab qolgan soliqni bu bob bo'yicha kechiktira olmaydi.
Qarorni kim qabul qiladi (99-modda):
| Soliqlar | Vakolatli organ | Eng uzoq muddat |
|---|---|---|
| 17-modda birinchi qismining 1–5-bandlaridagi soliqlar | Davlat soliq qo'mitasi | umumiy qoida: 1 yil |
| 17-modda birinchi qismining 6–8-bandlaridagi soliqlar va aylanmadan olinadigan soliq | mahalliy davlat hokimiyati organlari | 2 yilgacha |
| Bojxona chegarasi orqali tovar olib o'tishda to'lanadigan soliqlar | bojxona organlari | bojxona qonunchiligi bo'yicha |
| 17-moddadagi har qanday soliq | Vazirlar Mahkamasi | 3 yilgacha |
Qaysi asoslar bilan beriladi va foiz qachon hisoblanadi?
Umumiy sharti: korxonaning moliyaviy ahvoli soliqni belgilangan muddatda to'lashga imkon bermaydi, lekin berilgan muddat ichida to'lay olishiga yetarli asos bor (100-modda, birinchi qism). Asoslar ikkinchi qismda sanalgan. Ularning qaysi biri ishlatilganiga qarab foiz har xil bo'ladi (100-modda, beshinchi va oltinchi qismlar):
| 100-modda ikkinchi qismining bandi | Asos (qisqacha) | Foiz |
|---|---|---|
| 1 | tabiiy ofat, texnologik falokat yoki oldini olib bo'lmaydigan boshqa holatdan ko'rilgan zarar | hisoblanmaydi |
| 2 | budjetdan moliyalash yoki davlat buyurtmasi, davlat va mahalliy hokimiyat ehtiyojlari uchun bajarilgan ish va xizmat haqi kechiktirilgani | hisoblanmaydi |
| 3 | soliqni bir yo'la to'lash to'lovga qobiliyatsizlik alomatlari xavfini tug'dirishi | qayta moliyalashtirish stavkasiga teng |
| 3¹ | uch yildan ortiq faoliyat, soliqlar o'z vaqtida to'lab kelingan, lekin moliyaviy ahvol tufayli to'lay olmaslik | qayta moliyalashtirish stavkasiga teng |
| 3² | yer uchastkasi, bino va inshootga mulk huquqi ro'yxatdan o'tgach, uch oy ichida shaxsiy kabinet orqali kechiktirish xabarnomasi yuborilgani | qayta moliyalashtirish stavkasining 50 foizi |
| 3³ | o'tgan yil jami daromadi o'n milliard so'mdan oshmagan shaxs qarz yuzaga kelgandan bir oy ichida xabarnoma yuborgani | kalendar yilda bir marta foydalanilsa, olti oy davomida hisoblanmaydi |
| 4 | jismoniy shaxsning mulkiy holati soliqni bir yo'la to'lashga imkon bermasligi | qayta moliyalashtirish stavkasiga teng |
| 5 | faoliyatning mavsumiy xususiyati | qayta moliyalashtirish stavkasiga teng |
| 6 | bojxona qonunchiligida kechiktirish uchun asos borligi | qayta moliyalashtirish stavkasiga teng |
| 7 | to'lovga qobiliyatsizlik ishida sud sanatsiyasi yoki tashqi boshqaruv joriy etilgani | 100-moddaning beshinchi va oltinchi qismlarida alohida ko'rsatilmagan |
Stavka deganda kechiktirish davrida amalda bo'lgan Markaziy bank qayta moliyalashtirish stavkasi tushuniladi. Uni to'lov paytida Markaziy bankning rasmiy e'lonidan oling, chunki stavka o'zgarib turadi.
3³-band hamma uchun emas: u QQS va foyda solig'i to'lovchilariga qo'llanadi. Ustav kapitalining kamida 50 foizi davlatga tegishli yuridik shaxslar, yer qa'ridan foydalanuvchilar va aksizli tovar ishlab chiqaruvchilar bundan mustasno.
Yana ikki chegara bor. 1, 3–6-bandlar bo'yicha yuridik shaxsga imkoniyat sof aktivlari qiymatidan oshmaydigan summaga beriladi (100-moddaning uchinchi qismi). 3¹-band bo'yicha bo'lib to'lanadigan summa oxirgi uch yilda to'langan soliqlarning ellik foizidan ko'p bo'lmasligi lozim (101-modda).
Tekshiruvdan keyingi qarzni olti oyga bo'lish mumkinmi?
Mumkin, va bu "Ko'kcha Plast"ning holati. 100-moddaning to'rtinchi qismiga ko'ra yuridik shaxs yoki yakka tartibdagi tadbirkor soliq organiga yozma, jumladan shaxsiy kabinet orqali xabarnoma yuborib, soliq auditi va kameral soliq tekshiruvi natijalari bo'yicha qo'shimcha hisoblangan soliqlarni qaror kuchga kirgan kundan boshlab olti oy ichida teng ulushlarda to'lashga haqli. Sayyor tekshiruv natijasidagi moliyaviy sanksiyalarga ham shu tartib tatbiq etiladi. Bu asos bo'yicha qayta moliyalashtirish stavkasiga teng foiz hisoblanadi (oltinchi qism).
84 000 000 ÷ 6 = 14 000 000 so'm. To'lov jadvali va foiz hisoblanadigan qoldiq:
| Oy | Oy boshidagi qarz, so'm | To'lov, so'm | Oy oxiridagi qarz, so'm |
|---|---|---|---|
| 1 | 84 000 000 | 14 000 000 | 70 000 000 |
| 2 | 70 000 000 | 14 000 000 | 56 000 000 |
| 3 | 56 000 000 | 14 000 000 | 42 000 000 |
| 4 | 42 000 000 | 14 000 000 | 28 000 000 |
| 5 | 28 000 000 | 14 000 000 | 14 000 000 |
| 6 | 14 000 000 | 14 000 000 | 0 |
| Jami | 84 000 000 |
Foiz qarz summasiga hisoblanadi (100-moddaning oltinchi qismi), jadvalda esa qarz har oy 14 000 000 so'mga kamayib boradi: qancha erta to'lansa, foiz shuncha kam yig'iladi. Xuddi shu qarz bir yo'la to'lanmay, muddat o'tib ketsa, penya kelib chiqardi (penya haqida alohida maqola havolasi pastda).
Qachon rad etiladi va qanday hujjatlar kerak?
Quyidagi holatlardan birortasi bo'lsa, muddat o'zgartirilmaydi (98-modda, birinchi qism):
- soliq qonunchiligini buzishga oid jinoyat alomatlari yuzasidan jinoiy ish ochilgan bo'lsa (ikkinchi qismdagi istisno bilan);
- shaxs bu imkoniyatdan pul yoki mol-mulkini yashirish uchun foydalanishi yoki doimiy yashash uchun chet elga chiqib ketishini taxmin qilishga yetarli asos bo'lsa;
- ariza berishdan oldingi uch yil ichida avvalgi kechiktirish shartlarni buzgani uchun tugatilgan bo'lsa;
- shaxs bankrot deb topilgan bo'lsa;
- shaxs 100-modda ikkinchi qismining 3²-bandi bo'yicha yuqori tavakkalchilik toifasiga kiritilgan bo'lsa.
Arizaga ilova qilinadigan hujjatlar (101-modda, ikkinchi qism):
- soliq organining soliqlar, penya va jarimalar bo'yicha hisob-kitoblar holati to'g'risidagi ma'lumotnomasi;
- soliq organining banklardagi barcha hisobvaraqlar ro'yxati ko'rsatilgan ma'lumotnomasi;
- banklarning oxirgi olti oydagi oylik pul aylanmasi va to'lanmagan hisob-kitob hujjatlari kartotekasi bo'yicha ma'lumotnomalari;
- banklarning barcha hisobvaraqlardagi qoldiqlar to'g'risidagi ma'lumotnomalari;
- qaror shartlariga rioya qilish majburiyati va qarzni so'ndirishning taxminiy grafigi;
- tanlangan asosni tasdiqlovchi hujjatlar (101-moddaning uchinchi–sakkizinchi qismlari).
Vakolatli organ qarorni arizani olgan kundan o'ttiz kun ichida qabul qiladi. Qarorda qarz summasi, soliq turi, qarz va foizni to'lash tartibi va muddatlari yoziladi. Soliq to'lash muddatidan qaror kuchga kirgunga qadar hisoblangan penya qarz summasiga qo'shiladi (101-modda). Rad etish qarori asoslangan bo'lishi kerak va ustidan shikoyat qilish mumkin.
Shartlar buzilsa nima bo'ladi?
Butun soliq va foiz muddatdan oldin to'lansa, imkoniyat muddatidan oldin tugaydi (102-modda). Shartlar buzilsa, vakolatli organ uni muddatidan oldin tugatishi mumkin. Shunda korxona qarorni olganidan keyin bir oy ichida to'lanmagan qarzni to'lashi va tugatish qarori qabul qilingan kunning ertasidan to'lov kunigacha har bir kalendar kunga penya to'laydi (102-moddaning to'rtinchi qismi). 3²-band bo'yicha kechiktirilgan bo'lib, yer, bino yoki inshoot shu davrda sotilsa yoki ijaraga berilsa, kechiktirilgan summa bir oy ichida to'liq undiriladi (102-moddaning uchinchi qismi).
Amaliy maslahatlar
- Tekshiruv qarori kuchga kirishi bilan to'rtinchi qism bo'yicha xabarnomani yuboring: bu huquq qaror kuchga kirgan kundan olti oy bilan bog'langan.
- 3³-band bo'yicha xabarnoma muddati qarz yuzaga kelgan kundan bir oy, kechiksangiz bu asosdan foydalana olmaysiz.
- Jadvaldagi har bir to'lovni bank kalendariga kiriting. Bitta kechikish butun imkoniyatni yo'qotish va penyaga olib kelishi mumkin.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
«Zomin suv» soliqni belgilangan muddatda to'lamay, bir necha kun kechiktirib to'ladi. Soliq kodeksining 110-moddasiga ko'ra penya qaysi kundan boshlab va qanday kunlik foiz stavkasida hisoblanadi?
Soliq belgilangan muddatda to'lanmasa, har bir kechiktirilgan kun uchun nima hisoblanadi?
PF-175-son Farmon bilan e'lon qilingan «Ikkinchi imkoniyat» amnistiyasiga ko'ra eski soliq qarzi qaysi sanagacha to'liq to'lansa, unga hisoblangan penya hisobdan chiqariladi?
Soliq to'lovchi budjetga soliqni ortiqcha to'lab yubordi. U nima qila oladi?
«Kumush ip» MChJ O'zbekiston rezidenti bo'lgan ishtirokchi Malika Rustamovaga ustav kapitalidagi ulushi bo'yicha 40 000 000 so'm dividend hisobladi (MChJ aksiya chiqarmaydi; Malika soliq imtiyozi beriladigan alohida toifaga kirmaydi). Soliq kodeksiga ko'ra bu dividenddan qancha jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i ushlab qolinadi?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 97-modda · soliq to'lash muddatini o'zgartirish tushunchasi; kechiktirish va bo'lib-bo'lib to'lash shakli; odatda bir yildan oshmagan muddat; ariza; mavjud majburiyatlarni bekor qilmasligi; garov, kafillik, bank kafolati; penya va jarimaga ham qo'llanishi; soliq agentlariga va 482-moddadagi hollarga tatbiq etilmasligi
- O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 98-modda · muddatni o'zgartirishni istisno etadigan beshta holat
- O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 99-modda · vakolatli organlar: Davlat soliq qo'mitasi, mahalliy davlat hokimiyati organlari (ikki yilgacha), bojxona organlari; Vazirlar Mahkamasi uch yilgacha
- O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 100-modda (ikkinchi, uchinchi, to'rtinchi, beshinchi va oltinchi qismlar) · asoslar ro'yxati; sof aktivlar va mol-mulk qiymati chegarasi; soliq auditi va kameral tekshiruv natijalari bo'yicha olti oy ichida teng ulushlarda to'lash huquqi; foiz hisoblanmaydigan va foiz hisoblanadigan holatlar
- O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 101-modda · ariza va unga ilova qilinadigan hujjatlar; 3¹-band bo'yicha ellik foiz chegarasi; foiz to'lash majburiyati; o'ttiz kun ichida qaror; qarordagi ma'lumotlar; qaror kuchga kirguncha bo'lgan penya qarz summasiga kiritilishi
- O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 102-modda · muddatidan oldin tugatish; shartlar buzilganda bir oy ichida to'lash va penya
- Misol, korxona nomi va summalar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli