Soliq
Soliq turlari, stavkalar, hisobot muddatlari
Darslar: noldan yuqori darajagacha
Mavzular tartib bilan: birinchi darsdan boshlang va navbat bilan o'qing. 2 ta dars
11-dars Soliq nima: qahva narxida yashiringan davlat ulushi va «baholamoq»dan kelgan «tax» so'ziKursning birinchi darsi: soliq oddiy so'zlar bilan nima, u jarimadan va xayriyadan nimasi bilan farq qiladi, inglizcha «tax» so'zi qaysi lotincha fe'ldan kelgan va bir piyola qahva narxida qancha QQS bor.Boshlash →Hammasi qayerdan boshlangan?
Qadimgi dunyoda soliq qanday yig'ilgan: Misr ruhoniylaridan Rim legionerlarigacha
Pul tanga bo'lmagan davrda ham davlat xazinasi to'lib turgan. Rozetta toshidagi soliq imtiyozi va Avgustning meros solig'i misolida qadimgi soliq tizimini bugungi bilan solishtiramiz.
5-noyabr, 2026O'rta asrlarda soliq: Domesday kitobi va Magna Carta nimani o'zgartirdi?
Butun qirollikni ro'yxatga olgan kitob va qirolning soliq solish huquqini cheklagan xartiya. O'rta asr Angliyasidagi ikki hujjat soliq tarixida qanday iz qoldirgani haqida qisqa tezislar.
5-noyabr, 2026Daromad solig'i qanday paydo bo'lgan: 1799-yilgi "vaqtinchalik" soliq
Urush xarajatini qoplash uchun "bir muddatga" kiritilgan soliq ikki asrdan ortiq yashab qoldi. Uilyam Pittning daromad solig'i nima uchun kerak bo'lgani va bugungi daromad solig'idan farqi.
5-noyabr, 2026QQS qanday ixtiro qilingan: Fransiyadagi 1954-yil islohotidan 170 dan ortiq mamlakatgacha
Bugun deyarli butun dunyoda amal qiladigan qo'shilgan qiymat solig'i yetmish yildan sal ko'proq vaqt oldin Fransiyada paydo bo'lgan. Uning tarixi qisqa tezislarda va bitta hisob-kitob misolida.
5-noyabr, 2026Raqamli soliq ma'muriyati: elektron faktura va "Soliq ma'muriyati 3.0" qanday paydo bo'ldi?
Qog'oz deklaratsiyadan real vaqtda tekshiriladigan elektron fakturagacha. Soliq tarixining eng yangi bosqichi, Italiya tajribasi va OECD konsepsiyasi qisqa tezislarda.
5-noyabr, 2026AQShda daromad solig'i qanday doimiy bo'ldi: 1913-yilgi 16-tuzatish va XX asr
AQSh daromad solig'ini ikki marta joriy qilib, ikki marta yo'qotgan. Uchinchi urinish muvaffaqiyatli bo'lishi uchun Konstitutsiyaning o'zini o'zgartirishga to'g'ri kelgan. 1913-yil voqealari va XX asrda daromad solig'i qanday qilib ko'pchilikning solig'iga aylangani.
5-noyabr, 2026Kassa apparati qanday ixtiro qilingan: Rittidan onlayn-NKMgacha
Birinchi kassa apparatini mayxona egasi o'z kassasidagi pul qayerga yo'qolayotganini bilish uchun ixtiro qilgan. Bugun esa kassa cheki bir zumda soliq organiga yetib boradi. Ikki asrga yaqin yo'lning asosiy bekatlari.
5-noyabr, 2026Gerbli qog'oz solig'i (1765): bitta soliq qanday qilib butun mustamlakalarni oyoqqa turg'azdi?
Gazeta, shartnoma, hatto o'yin kartasi ham maxsus muhrlangan qog'ozda bo'lishi kerak edi. 1765-yilda Britaniya parlamenti Amerika mustamlakalariga solgan "gerbli yig'im" bir yil ham yashamadi, ammo soliq va vakillik haqidagi bahsni boshlab berdi. Qisqa tezislar va hujjatga solinadigan qat'iy yig'im bo'yicha shartli hisob.
8-noyabr, 2026Uch bosqich, bitta maqsad: O'zbekiston Soliq kodeksi 1997-yildan bugungacha qanday o'zgargan?
O'zbekistonda soliq qoidalari bitta kitobga jamlangan va bu kitob ikki marta tubdan yangilangan: kodeksning 1998, 2008 va 2020-yillarda kuchga kirgan matnlari. Sanalar, amaldagi kodeksdagi soliqlar ro'yxati va eski hujjatni qaysi kodeks bilan o'qish kerakligi haqida amaliy jadval.
9-noyabr, 2026Maqolalar va tezislar
Barchasi →Soliq organi bank hisobvaraqlaridagi operatsiyalarni to'xtatsa: qaysi to'rt holatda, nimalar to'xtamaydi va qaror qachon bekor qilinadi?
Hisobot o'z vaqtida topshirilmasa yoki soliq organining talabiga javob berilmasa, yuridik shaxsning barcha hisobvaraqlaridan chiqim to'xtatilishi mumkin. Soliq kodeksining 111–113-moddalari bo'yicha: kim va necha kunga qaror qiladi, to'rt asos, nimalarga cheklov tegmaydi, bekor qilish muddatlari, noqonuniy yoki kech bekor qilinganda foiz va penya: bir korxonaning olti kunlik misolida.
12-noyabr, 2026Soliqni bir yo'la to'lashga pul yetmasa: kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash imkoniyati kimga, qaysi asos bilan beriladi va foiz qachon hisoblanadi?
Kameral tekshiruvdan keyin plastik idishlar korxonasiga 84 mln so'm qo'shimcha soliq hisoblandi. Uni bir oyda to'lash shartmi yoki olti oyga bo'lish mumkinmi? Soliq kodeksining 11-bobi bo'yicha asoslar, foizsiz va foizli holatlar, rad etish sabablari, kerakli hujjatlar va shartlar buzilsa nima bo'lishi.
11-noyabr, 2026Ikki yil zarar, uchinchi yil foyda: zararni kelgusiga o'tkazish foyda solig'ini qanday kamaytiradi va choraklik hisobotlarda nega hisobga olinmaydi?
Plastik idish ishlab chiqaruvchi korxona 2024 va 2025-yillarni zarar bilan yopdi, 2026-yilda esa foydaga chiqdi. Soliq kodeksining 333-moddasi bo'yicha zararlar qaysi tartibda o'tkaziladi, qancha soliq tejaladi, choraklarda to'langan soliq nima bo'ladi va qaysi hollarda zarar o'tkazilmaydi: yillar kesimida hisob-kitob.
10-noyabr, 2026QQS bazasiga tuzatish: tovar qaytsa, narx o'zgarsa yoki xizmatdan voz kechilsa nima qilinadi?
Soliq kodeksining 257-moddasi QQS bazasini qachon kamaytirish yoki oshirishga ruxsat beradi, buni qaysi hujjat bilan va qaysi oyda qilish kerak, bir yillik muddat nimani anglatadi: bosmaxona misolida oyma-oy hisob.
9-noyabr, 2026YaTT uchun aylanma solig'i 1%: kimga tegishli, kimga emas?
Yakka tartibdagi tadbirkor yil davomida bir milliard so'mgacha sotsa, tushumidan 1 foiz soliq to'laydi. Lekin o'zi import qilgan, alkogolni turg'un shoxobchada chakana sotgan yoki zargarlik buyumi sotgan tadbirkorga bu tartib to'g'ri kelmaydi. Marketplace orqali sotuvchi o'yinchoq do'koni misolida: kimga 1 foiz, kimga emas, hisobot qachon va chegaradan oshsa nima bo'ladi.
8-noyabr, 2026Mol-mulk solig'ining bo'nak to'lovlari: kim har oy, kim har chorakda to'laydi va yil oxirida qanday hisob-kitob qilinadi?
Yuridik shaxs mol-mulk solig'ini yil davomida bo'nak bilan to'laydi, lekin jadval soliq to'lovchining turiga bog'liq. Ma'lumotnoma muddati, oylik va choraklik bo'nak sanalari, eng kam qiymat tekshiruvi, yil oxiridagi farq va 10 foiz qoidasi ikki korxona misolida, provodkalari bilan.
8-noyabr, 2026Dividendga soliq: kim ushlab qoladi va qanday hisoblanadi?
Soliq kodeksi bo'yicha dividend to'lovchi korxona soliq agenti bo'ladi. Rezident va norezident, yuridik va jismoniy shaxs uchun stavkalar (337, 353, 381, 382-moddalar), aksiyalar bo'yicha 2028-yil oxirigacha amaldagi vaqtinchalik imtiyozlar (483-modda), hisobot va to'lov muddati hamda «Shahrixon Avto» AJ misolida provodkalar.
7-noyabr, 2026Ortiqcha undirilgan soliqni qaytarish: soliq organiga ariza namunasi
Soliq organi inkasso orqali hisobvarag'ingizdan kerakligidan ko'proq pul yechib oldimi? Soliq kodeksining 103–105-moddalari bo'yicha ariza muddati, qaytarish muddati va foizlar, majburiy undirish tartibi, qadamma-qadam harakatlar, to'qima korxona nomidan ariza namunasi (DOCX) va eski namunadagi noto'g'ri modda havolalari tahlili.
7-noyabr, 2026JShDS va ijtimoiy soliq hisob-kitobi proaktiv tartibda qanday shakllanadi: buxgalter nimani yuklaydi, tizim nimani o'zi hisoblaydi?
Hisob-kitob va uning beshta ilovasi, soliq agenti yuklaydigan 4 va 5-ilovalarning ustunlari, filiali bor korxonalar uchun navbat, asosiy satrlar qayerdan olinishi jadvalda, bir oylik raqamli misol va qo'llanmadagi cheklovlardan kelib chiqadigan odatiy xatolar.
7-noyabr, 2026Ish haqidan JShDSdan tashqari yana nimalar ushlanadi va har bir ushlanma qaysi provodka bilan yoziladi?
Ish beruvchi soliq agenti sifatida JShDSni ushlaydi, lekin hisob varag'ida bundan boshqa ushlanmalar ham bo'ladi: bo'nak, qaytarilmagan safar puli, xodim hisobidan jamg'armalarga ajratma, kreditga olingan tovar, moddiy zarar, xodimga sotilgan mahsulot, sud hujjati. Har biri uchun 21-son BHMS dagi qator va bitta to'liq hisob varag'i misoli.
7-noyabr, 2026Bozor va savdo kompleksidagi xizmatlar uchun foyda solig'i 15 foiz bo'lsa, qancha tejaladi va hisobni qanday ajratish kerak?
PF-175-son Farmon bozor va savdo komplekslarida xizmat ko'rsatishdan olingan foyda uchun stavkani 20 foizdan 15 foizga tushiradi. Tejash qanchaga yetadi va ikki yo'nalishli korxona umumiy xarajatlarni qanday taqsimlaydi?
6-noyabr, 2026Oy yopishdan oldin QQS hisobini qanday tekshirish kerak: 4410, 6410 va hisob-fakturalar mos keladimi?
Budjetga to'lanadigan QQS ikki schyot farqidan chiqadi. Agar ulardan biri hujjatlar bilan mos kelmasa, xato hisobotga ham o'tadi. Oy oxiridagi qisqa tekshiruv ro'yxati va bitta topilgan farq.
6-noyabr, 2026