QQS bazasiga tuzatish: tovar qaytsa, narx o'zgarsa yoki xizmatdan voz kechilsa nima qilinadi?
Soliq kodeksining 257-moddasi QQS bazasini qachon kamaytirish yoki oshirishga ruxsat beradi, buni qaysi hujjat bilan va qaysi oyda qilish kerak, bir yillik muddat nimani anglatadi: bosmaxona misolida oyma-oy hisob.
QQS sotuv paytida hisoblanadi, lekin sotuv har doim o'sha holatda qolmaydi: xaridor tovarning bir qismini qaytaradi, narx keyin qayta kelishiladi, buyurtmachi xizmatdan voz kechadi. Shunda mart oyida to'langan QQS endi ortiqcha yoki kam bo'lib qoladi. Soliq kodeksi bunday holatlar uchun alohida modda ajratgan: 257-modda «Soliq bazasiga tuzatish kiritish».
Qaysi hollarda QQS bazasi tuzatiladi?
257-moddaning birinchi qismi to'rt holatni sanaydi: 1. xaridor tovarni butunlay yoki bir qismini qaytarsa; 2. buyurtmachi allaqachon ko'rsatilgan xizmatdan voz kechsa; 3. bitim shartlari o'zgarsa, shu jumladan jo'natilgan tovar yoki xizmatning narxi yoxud miqdori (hajmi) o'zgarsa; 4. sotuvchi chegirma bersa. Bu holatda baza siylov shartlari shartnomada yoki sotuvchining narx (tarif) siyosatida nazarda tutilgan taqdirdagina kamayadi. Bunday shart xaridorning shartnomadagi muayyan shartni bajarishi bo'lishi mumkin, jumladan muayyan hajmni olish yoki muddatidan oldin to'lash.
Tuzatish ikki tomonga bo'ladi: kamaytirish (salbiy) va oshirish (ijobiy). Narx keyinchalik oshirilsa, baza ham oshadi.
Uchinchi qism yana bir holatni qo'shadi: tovar yoki xizmat uchun to'lov majburiyati Kodeksning 313-moddasiga ko'ra umidsiz qarzdorlik deb topilib, hisobdan chiqarilishi kerak bo'lganda. Bu holatda tuzatish tartibini Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydi (2020-yil 14-avgustdagi 489-son qarori bilan tasdiqlangan nizom).
Tuzatish qachon va qaysi hujjat bilan qilinadi?
To'rtinchi qismga ko'ra tuzatish qo'shimcha hisobvaraq-faktura yoki birinchi qismdagi holat yuz berganini tasdiqlovchi boshqa hujjat asosida kiritiladi. Eng muhimi, tuzatish holat ro'y bergan soliq davrida kiritiladi. Ya'ni mart oyidagi sotuv bo'yicha may oyida qaytarish bo'lsa, mart hisoboti qayta ochilmaydi: kamaytirish may oyining QQS hisobotiga tushadi.
Muddat cheklovi (ikkinchi qism): baza bir yil ichida tuzatiladi, kafolat muddati bor tovar va xizmatlar bo'yicha esa kafolat muddati ichida. Modda bu bir yil qaysi sanadan hisoblanishini alohida aytmaydi, shuning uchun asl aylanma sanasidan hisoblash eng ehtiyotkor yo'l.
Bir chegara ham bor (beshinchi qism): agar baza xatoni tuzatish sababli o'zgarsa yoki ilgari yozilgan hisobvaraq-fakturaga o'zgartirish kiritish kerak bo'lsa, 257-modda qo'llanmaydi. Bunda eski hisobvaraq-faktura bekor qilinadi va o'rniga tuzatilgan hisobvaraq-faktura rasmiylashtiriladi. Ya'ni "narxni noto'g'ri yozib yuboribmiz" holati qo'shimcha hisobvaraq-faktura bilan emas, tuzatilgan hisobvaraq-faktura bilan hal qilinadi.
Bundan tashqari, chegirma sotuv sanasining o'zida berilsa, tuzatish umuman kerak emas: 248-moddaning ikkinchi qismiga ko'ra baza darhol chegirmadan keyingi narxdan aniqlanadi.
Misol: "Nur Bosma" bosmaxonasining uch oyi
"Nur Bosma" MChJ QQS to'lovchi. Mart oyida mebel salonining buyurtmasi bilan 10 000 dona katalog chop etdi: 50 000 000 so'm (QQSsiz), QQS 12%: 6 000 000 so'm. Keyin ikki voqea bo'ldi (hammasi shartli): - May: salon 1 000 dona katalogda ranglar chaplashib ketganini aniqladi va ularni qaytardi. Bu birinchi holat (qisman qaytarish). Qaytgan qism: 50 000 000 × 1 000 ÷ 10 000 = 5 000 000 so'm. - Iyun: shartnomadagi narxni qayta ko'rib chiqish bandiga ko'ra tomonlar allaqachon jo'natilgan partiya narxini 3 000 000 so'mga oshirishga kelishdi; qo'shimcha ish bajarilmadi, faqat narx o'zgardi. Bu uchinchi holat (bitim narxining o'zgarishi), tuzatish ijobiy.
| Oy | Holat (257-modda, 1-qism) | Baza o'zgarishi, so'm | QQS o'zgarishi (12%), so'm | Hujjat |
|---|---|---|---|---|
| Mart | Asl sotuv | +50 000 000 | +6 000 000 | Hisobvaraq-faktura |
| May | 1-band: qisman qaytarish | −5 000 000 | −600 000 | Qo'shimcha hisobvaraq-faktura (salbiy) |
| Iyun | 3-band: narx oshdi | +3 000 000 | +360 000 | Qo'shimcha hisobvaraq-faktura (ijobiy) |
| Jami | 48 000 000 | 5 760 000 |
Har bir o'zgarish o'z oyining hisobotiga tushadi: mart hisobotida 6 000 000, may hisobotida chiqish QQS 600 000 so'mga kamayadi, iyun hisobotida 360 000 so'mga oshadi. Uch oy yig'indisi 6 000 000 − 600 000 + 360 000 = 5 760 000 so'm, bu yakuniy 48 000 000 so'mlik bazaning 12 foiziga to'liq teng. Demak tuzatishlar to'g'ri kiritilgan.
Endi tasavvur qiling: salon kataloglarni mart sotuvidan bir yildan ko'proq vaqt o'tib qaytardi, kataloglarga esa kafolat muddati belgilanmagan. Bunday kech qaytarishda ikkinchi qismdagi bir yillik muddat o'tib ketgan bo'lishi mumkin, va bosmaxona QQS bazasini kamaytirish huquqini yo'qotish xavfiga duch keladi. Shuning uchun qaytarish masalasini cho'zmaslik kerak.
Xaridor tomonida nimaga e'tibor berish kerak?
Qo'shimcha hisobvaraq-faktura sotuvchi va xaridor uchun bitta hujjat. 257-moddaning oltinchi qismiga ko'ra, sotuvchi bazani tuzatganda xaridor ham shu qo'shimcha hisobvaraq-faktura asosida ilgari hisobga olgan QQS summasini tegishlicha kamaytiradi yoki ko'paytiradi. "Nur Bosma" misolida salonning hisobga olgan QQSi may oyida 600 000 so'mga kamayadi, iyunda 360 000 so'mga oshadi.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
«Anhor shisha» MChJ xaridorga shisha idishlarni yetkazib, hisobvaraq-faktura berdi. Keyin tomonlar yetkazilgan tovarning narxini o'zgartirishga kelishdi. Soliq kodeksining 47-moddasiga ko'ra sotuvchi nima qilishi shart?
PF-175-son Farmonga ko'ra bozorlar va savdo komplekslari xizmatlari bo'yicha foyda solig'i stavkasi qanchaga tushirildi?
Tekshiruvdan oldingi tahlilda soliq organi «Sayhun mebel» hisobotida tafovut topdi va shaxsiy kabinetga tuzatish kiritish to'g'risida xabarnoma yubordi. Soliq kodeksiga ko'ra korxona xabarnoma olingan kundan boshlab qancha muddatda aniqlashtirilgan hisobot yoki tafovut asosnomasini taqdim etishi shart?
Soliq belgilangan muddatda to'lanmasa, har bir kechiktirilgan kun uchun nima hisoblanadi?
PF-100 Farmoni bilan savdo, umumiy ovqatlanish va xizmat ko'rsatish subyektlari uchun joriy etilgan QQSning soddalashtirilgan tartibida stavka qancha?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 257-modda · birinchi qism: tuzatishning to'rt holati (qaytarish, xizmatdan voz kechish, bitim shartlari o'zgarishi, chegirmalar va ularning sharti); ikkinchi qism: bir yillik muddat, kafolatli tovarlar uchun kafolat muddati; uchinchi qism: 313-moddaga ko'ra umidsiz qarzdorlikda tuzatish, tartibni Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydi; to'rtinchi qism: qo'shimcha hisobvaraq-faktura yoki tasdiqlovchi hujjat asosida, holat ro'y bergan soliq davrida; beshinchi qism: xatoni tuzatishda modda qo'llanmaydi, tuzatilgan hisobvaraq-faktura; oltinchi qism: xaridor hisobga olingan soliqqa tuzatish kiritadi
- O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 259-modda · QQS bo'yicha soliq davri bir oy
- O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 248-modda, birinchi va ikkinchi qismlar · soliq bazasi bitim narxidan, soliqni kiritmagan holda; aylanma sanasidagi chegirmada baza chegirmadan keyingi narxdan
- Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 14-avgustdagi 489-son qarori · umidsiz qarzdorlik hisobdan chiqarilganda QQS bazasiga tuzatish kiritish tartibi to'g'risidagi nizom (Soliq kodeksi 257-moddasiga havola)
- O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 258-modda · QQS umumiy stavkasi 12%
- Misol, korxona nomi, sanalar va summalar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli