Xaridorga sotuvdan keyin chegirma berilsa: 9050 schyoti qanday ishlaydi va tushum qanday kamayadi?
Ulgurji mebel korxonasi chorak oxirida do'konga hajm uchun bonus berdi, boshqa xaridorga tirnalgan stollar uchun narxni tushirdi. Ikkala holat 9050 orqali qanday yoziladi, oy oxirida qanday yopiladi va hisobotdagi sof tushum qanday chiqadi.
Tovar jo'natildi, hisob-faktura yozildi, tushum 9020 ga tushdi. Bir oydan keyin xaridor "kelishuv bo'yicha bonusimiz qani?" deb qo'ng'iroq qiladi yoki "stollar tirnalgan, narxini tushiring" deydi. Endi o'tgan sotuvni qanday kamaytirish kerak: 9020 ni to'g'ridan-to'g'ri qizil bilan tuzatishmi yoki alohida schyotmi? 21-son BHMS buning uchun alohida schyot beradi: 9050 «Xaridorlar va buyurtmachilarga berilgan chegirmalar».
9050 qanday chegirmalar uchun mo'ljallangan?
21-son BHMSning 382-bandi ikki turdagi chegirmani sanaydi: - shartnoma shartlariga ko'ra berilgan sotuv chegirmalari (hajm uchun bonus, belgilangan shart bajarilganda beriladigan siylov); - sotilgan mahsulot, tovar, ish yoki xizmatda yaroqsizlik aniqlangani natijasida berilgan narx chegirmalari.
Schyot 9000 guruhiga kontr-passiv: uning debeti daromadni kamaytiradi va olinadigan schyotlar bilan bog'lanadi. Ya'ni 9020 dagi asl sotuv summasi o'zgarmaydi, chegirmalar esa yonida alohida yig'iladi. Rahbar oy oxirida "qancha sotdik" va "qanchasini chegirma bilan qaytarib berdik" degan ikkita raqamni alohida ko'radi.
Chegirma sotuv paytida berilsa ham 9050 kerakmi?
Agar narx hisob-fakturaning o'zida pasaytirilgan bo'lsa, xaridorga taqdim etilgan summa allaqachon chegirmadan keyingi summa. 380-bandga ko'ra 9010-9030 da sof tushum aks ettiriladi, demak tushum shu kamaytirilgan summada yoziladi. Soliq tomoni ham shunday: aylanma sanasida chegirma bergan soliq to'lovchi QQS bazasini chegirmadan keyingi narxdan aniqlaydi (Soliq kodeksi, 248-moddaning ikkinchi qismi). 9050 sotuvdan keyin paydo bo'ladigan chegirmalar uchun kerak bo'ladi.
Misol: "Bog'ishamol Mebel"ning dekabri
"Bog'ishamol Mebel" MChJ ulgurji savdo bilan shug'ullanadi, tovarlarni 2910 da yuritadi va QQS to'lovchi. Dekabrda (hammasi shartli): - do'konlarga 300 000 000 so'mlik (QQSsiz) oshxona stoli sotildi, QQS 12%: 36 000 000 so'm, tannarxi 210 000 000 so'm; - "Uy Jihoz" do'koni bilan shartnomada "chorakda belgilangan hajmdan ko'p olinsa, bonus beriladi" sharti bor. Shart bajarildi, chorak oxirida 15 000 000 so'm (QQSsiz) bonus hisoblandi; - "Qulay Uy" do'koni 4 ta stol tirnalganini aniqladi. Stollarni qaytarmaydi, kelishuvga ko'ra narx 2 000 000 so'mga (QQSsiz) tushirildi.
| Operatsiya | Debet | Kredit | Summa, so'm | Asos (21-son BHMS) |
|---|---|---|---|---|
| Stollar xaridorlarga jo'natildi (QQSsiz) | 4010 | 9020 | 300 000 000 | 383-band, 1-qator |
| Sotuv bo'yicha QQS hisoblandi | 4010 | 6410 | 36 000 000 | 275-band, 2-qator |
| Sotilgan stollar tannarxi | 9120 | 2910 | 210 000 000 | 390-band, 4-qator |
| "Uy Jihoz"ga hajm uchun bonus | 9050 | 4010 | 15 000 000 | 383-band, 9-qator |
| "Qulay Uy"ga nuqson uchun narx chegirmasi | 9050 | 4010 | 2 000 000 | 383-band, 9-qator |
| Oy oxirida 9050 yopildi | 9020 | 9050 | 17 000 000 | 383-band, 11-qator |
| 9020 dagi sof tushum yakuniy natijaga | 9020 | 9910 | 283 000 000 | 383-band, 12-qator |
| Tannarx yakuniy natijaga | 9910 | 9120 | 210 000 000 | 390-band, 10-qator |
Natija: sof tushum 300 000 000 − 17 000 000 = 283 000 000 so'm, yalpi foyda 283 000 000 − 210 000 000 = 73 000 000 so'm. E'tibor bering: tannarx o'zgarmadi. Stollar omborga qaytmadi, faqat narx tushdi. Qaytarishdan farqi shu: qaytarishda 9040 ishlatiladi va tovar tannarxi ham omborga tiklanadi.
QQS bilan nima bo'ladi?
Ikkala chegirma ham QQS bazasini kamaytiradi, lekin turli asosda. Hajm uchun bonus: shart shartnomada yozilgani uchun Soliq kodeksi 257-moddasi birinchi qismining 4-bandi qo'llanadi. Nuqson uchun narx tushirish: bitim narxining o'zgarishi, 3-band. QQS kamayishi: 15 000 000 × 12% = 1 800 000 so'm va 2 000 000 × 12% = 240 000 so'm. Tuzatish qanday hujjat bilan va qaysi davrda qilinishi shu kunning soliq maqolasida batafsil.
Buxgalteriya tomonida bir nozik joy bor. 21-son BHMS qaytarish (9040) uchun oldin hisoblangan QQSni budjet qarzi schyotining debetida yozishni aniq aytadi (381-band). 9050 haqidagi 382-bandda va jadvalda esa QQSni kamaytirish yozuvi alohida qator sifatida berilmagan. Shuning uchun chegirmada QQS kamayishini qaysi schyotlar juftligi bilan yozishingizni hisob siyosatida bir marta belgilab qo'ying va unga doim amal qiling.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
«Ipak yo'li tekstil» sotilgan gazlamada nuqson aniqlangani uchun xaridorga narxdan chegirma berdi va xaridorning qarzi shu summaga kamaytirildi. Qanday provodka beriladi?
«Andijon Charm» MChJda yaroqsiz mahsulot hisobiga yo'qotishlar 2610 schyotida yig'ildi. Ularni asosiy ishlab chiqarish tannarxiga kiritish uchun qaysi provodka beriladi?
Mavsumiy ishlaydigan «Arnasoy Baliq» MChJ qishda keyingi mavsumga tayyorgarlik ishlarini bajargan ishchilarga ish haqi hisobladi. Hisob siyosatiga ko'ra bu xarajat kelgusi davr xarajatlariga kiritiladi. Qanday provodka beriladi?
Tikuv sexi ombordagi gazlamani asosiy ishlab chiqarishga (ko'ylak tikishga) berdi. Qanday provodka beriladi?
Buxgalter xato provodkani aniqladi. U o'sha provodkani aynan shu schyotlar bilan, lekin minus (manfiy) summada qayta yozdi, keyin to'g'ri provodkani berdi. Bu tuzatish usuli qanday ataladi?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
- Buxgalteriya bo'limi
- Sotuv chegirmasi
- Kontrpassiv schyot
- Debitorlik qarzi
- QQS bazasiga tuzatish: tovar qaytsa, narx o'zgarsa yoki xizmatdan voz kechilsa nima qilinadi?
- Yetkazib beruvchi erta to'lov uchun chegirma taklif qilsa, qarz olib bo'lsa ham to'lash foydalimi?
- 9050 Xaridorlar va buyurtmachilarga berilgan chegirmalar
Manbalar
- 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma»: 380-band · 9010-9030 da sotishdan tushgan sof tushum aks ettiriladi; davr oxirida 9910 bilan yopiladi
- 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma»: 382-band · 9050 shartnoma shartlari bo'yicha berilgan sotuv chegirmalari va yaroqsizliklar natijasidagi narx chegirmalari uchun; 9000 guruhiga kontr-passiv; debet aylanmasi daromadni kamaytiradi; olinadigan schyotlar bilan bog'lanadi
- 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma»: 383-band (1, 9, 11 va 12-qatorlar); 390-band (4 va 10-qatorlar); 275-band (2-qator) · Dt 4010 – Kt 9020; Dt 9050 – Kt 4010; Dt 9020 – Kt 9050; Dt 9020 – Kt 9910; Dt 9120 – Kt 2910; Dt 9910 – Kt 9120; Dt 4010 – Kt 6410
- 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma»: 381-band · qaytarishda oldin hisoblangan QQS bo'yicha budjet qarzi schyoti debetlanishi (chegirma uchun alohida qator yo'qligini solishtirish uchun)
- O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 248-moddaning ikkinchi qismi va 257-moddaning birinchi qismi (3 va 4-bandlar) · aylanma sanasida berilgan chegirmada baza chegirmadan keyingi narxdan; keyin berilgan chegirma va narx o'zgarishida soliq bazasiga tuzatish
- O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 258-modda · QQS umumiy stavkasi 12%
- Misol, korxona nomi va summalar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli