Bozor va savdo kompleksidagi xizmatlar uchun foyda solig'i 15 foiz bo'lsa, qancha tejaladi va hisobni qanday ajratish kerak?
PF-175-son Farmon bozor va savdo komplekslarida xizmat ko'rsatishdan olingan foyda uchun stavkani 20 foizdan 15 foizga tushiradi. Tejash qanchaga yetadi va ikki yo'nalishli korxona umumiy xarajatlarni qanday taqsimlaydi?
Prezidentning 2026-yil 27-avgustdagi PF-175-son Farmoniga ko'ra, bozor va savdo komplekslarida xizmat ko'rsatishdan olingan foyda uchun foyda solig'i stavkasi 20 foizdan 15 foizga tushiriladi. Stavka faqat shu turdagi foydaga tegishli. Korxonaning boshqa faoliyati ham bo'lsa, savol tug'iladi: qaysi foyda qaysi yo'nalishga tegishli?
Quyida ikki narsani hisoblaymiz: tejash qancha bo'ladi va umumiy xarajatlarni taqsimlash usuli natijani qanday o'zgartiradi.
5 foiz punkt aslida qancha?
Stavka 20 dan 15 ga tushsa, soliq 5 foiz emas, chorak qismga kamayadi: 5 / 20 = 25%. Ya'ni shu yo'nalishdan olingan har 100 so'm foydadan budjetga 20 so'm o'rniga 15 so'm ketadi.
Misol: ikki yo'nalishli korxona
"Ko'kterak savdo majmuasi" MChJ ikki ish bilan shug'ullanadi (summalar shartli): - A yo'nalish: savdo kompleksida xizmat ko'rsatish. Misolda u Farmondagi ta'rifga kiradi deb faraz qilamiz - B yo'nalish: kompleksdan tashqaridagi boshqa faoliyat, o'z stavkasida soliqqa tortiladi
Soddalik uchun soliq bazasi buxgalteriya foydasiga teng deb olinadi. Amalda Soliq kodeksi bo'yicha tuzatishlar bo'lishi mumkin.
| Ko'rsatkich | A yo'nalish | B yo'nalish | Jami |
|---|---|---|---|
| Daromad | 1 200 000 000 | 800 000 000 | 2 000 000 000 |
| Bevosita xarajatlar | 700 000 000 | 650 000 000 | 1 350 000 000 |
| Umumiy ma'muriy xarajatlar (daromad ulushi bo'yicha: 60% / 40%) | 90 000 000 | 60 000 000 | 150 000 000 |
| Foyda | 410 000 000 | 90 000 000 | 500 000 000 |
A yo'nalish bo'yicha soliq:
| Stavka | Hisob | Soliq |
|---|---|---|
| 20% | 410 000 000 × 20% | 82 000 000 |
| 15% | 410 000 000 × 15% | 61 500 000 |
| Tejash | 82 000 000 − 61 500 000 | 20 500 000 |
Tekshiruv: 20 500 000 / 82 000 000 = 25%, yuqoridagi "chorak" bilan mos.
Taqsimlash bazasi nega muhim?
Bu misolda ma'muriy xarajatlar (direktor maoshi, buxgalteriya xodimlari maoshi va idora ijarasi) ikkala yo'nalishga ham xizmat qiladi. Ularni qaysi asosda bo'lish natijaga ta'sir qiladi. Endi xuddi shu 150 000 000 so'mni xodimlar soni bo'yicha bo'lamiz: jami 20 kishidan 14 nafari A yo'nalishda, ya'ni 70%.
| Taqsimlash bazasi | A ga tushgan ma'muriy xarajat | A foydasi | A solig'i (15%) |
|---|---|---|---|
| Daromad ulushi (60%) | 90 000 000 | 410 000 000 | 61 500 000 |
| Xodimlar soni (70%) | 105 000 000 | 395 000 000 | 59 250 000 |
Farq 61 500 000 − 59 250 000 = 2 250 000 so'm, ya'ni A dan ko'chgan 15 000 000 so'mning 15 foizi. Lekin bu 15 000 000 so'm yo'qolmaydi: u B ga o'tadi va B foydasini kamaytiradi. Shuning uchun baza qaysi yo'nalishga qulayligiga qarab emas, xarajatning haqiqiy sababiga qarab tanlanishi kerak. Tekshiruvda "nega aynan shu baza?" degan savolga hujjat bilan javob bera olishingiz muhim.
Buxgalteriyada qanday yoziladi?
Foyda solig'i yo'nalishlarga ajratib hisoblangan bo'lsa ham, xarajat bitta schyotda yig'iladi (21-son BHMS, 434-band):
| Operatsiya | Debet | Kredit | Summa |
|---|---|---|---|
| A yo'nalish bo'yicha foyda solig'i hisoblandi (daromad ulushi bazasida) | 9810 | 6410 | 61 500 000 |
| B yo'nalish bo'yicha foyda solig'i hisoblandi | 9810 | 6410 | B stavkasi bo'yicha |
| Yil oxirida 9810 yopildi | 9910 | 9810 | jami summa |
Amaliy maslahatlar
- Daromad va bevosita xarajatlarni boshidanoq yo'nalishlar bo'yicha alohida subschyot yoki analitik belgida yuriting: yil oxirida ajratish ancha qiyin
- Umumiy xarajatlarni taqsimlash bazasini hisob siyosatida yozib qo'ying va yil davomida o'zgartirmang
- Qaysi xizmatlar Farmondagi ta'rifga kirishini va stavka qaysi sanadan qo'llanishini Farmonning rasmiy matnidan tekshiring; shubhali holatda soliq organidan yozma tushuntirish so'rang
- Shartnoma va hisob-fakturalarda xizmat nomini aniq yozing: "bozor kompleksida ko'rsatilgan xizmat" ekanligi hujjatdan ko'rinib tursin
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
PF-175-son Farmonga ko'ra bozorlar va savdo komplekslari xizmatlari bo'yicha foyda solig'i stavkasi qanchaga tushirildi?
Soliq kodeksining 59-moddasiga ko'ra ijtimoiy soha faoliyatidan olingan daromad jami yillik daromadning kamida qancha qismini tashkil etsa, foyda solig'i bo'yicha ijtimoiy soha maqomi beriladi?
Jismoniy shaxs Karim vafot etdi. Uning yer solig'i bo'yicha qarzi 6 000 000 so'm, bu qarzga hisoblangan penya 900 000 so'm va jarima 500 000 so'm. Meros qilib olinadigan mol-mulkning hujjatlar bilan tasdiqlangan qiymati 10 000 000 so'm, merosxo'r bitta. Soliq kodeksining 94-moddasiga ko'ra merosxo'r soliq qarzi bo'yicha qancha to'lashi lozim?
PF-100 Farmoni bilan savdo, umumiy ovqatlanish va xizmat ko'rsatish subyektlari uchun joriy etilgan QQSning soddalashtirilgan tartibida stavka qancha?
QQSning 6 foizlik soddalashtirilgan tartibini tanlagan tadbirkor uchun foyda solig'i stavkasi qancha?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 27-avgustdagi PF-175-son Farmoni · bozor va savdo komplekslarida xizmat ko'rsatishdan olingan foyda uchun foyda solig'i stavkasi 20 foizdan 15 foizga tushiriladi
- 21-son BHMS "Hisobvaraqlar rejasi", 433 va 434-bandlar (1 va 2-qatorlar) · foyda solig'i 9810 / 6410; davr oxirida 9910 / 9810
- Misol, summalar, taqsimlash bazalari va hisob-kitoblar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli