Firmangizning soliq yuki qancha: uni qanday hisoblash va nima bilan solishtirish kerak?
"Tushumdan qancha soliq to'layapmiz?" Bu savolga to'g'ri javob berish uchun qaysi soliqlarni qo'shish, qaysi bazani olish va natijani kim bilan solishtirish kerak? Tikuvchilik firmasi misolida bosqichma-bosqich.
"Gulbahor Tikuv" MChJ egasi Gulbahor yil yakunida buxgalter Akmalga oddiy savol berdi: "Har 100 so'm tushumdan davlatga qancha ketyapti?" Akmal birinchi raqamni aytib, keyin o'zini to'xtatdi: qaysi soliqlarni qo'shish va nimaga bo'lishni avval kelishib olish kerak edi.
Soliq yuki nima?
Bu korxona to'lagan soliqlarning tushumga nisbati:
Soliq yuki = soliqlar summasi ÷ tushum × 100%
Bu qonunda belgilangan stavka emas, tahliliy ko'rsatkich. U o'z biznesingizni yillar va choraklar bo'yicha kuzatishga, soliq tartibini tanlashda variantlarni solishtirishga yordam beradi. Foydali bo'lishi uchun har safar bir xil usulda hisoblanishi kerak.
1-qadam: qaysi to'lovlarni qo'shamiz?
| To'lov | Qo'shamizmi? | Nega |
|---|---|---|
| QQS | Ha, budjetga to'langan qismi | Xaridordan olingan QQSning hammasi emas: chiqish QQSdan kirish QQS ayirilgandan keyin qolgan summa |
| Foyda solig'i | Ha | Korxonaning o'z solig'i |
| Ijtimoiy soliq | Ha | Ish beruvchi hisobidan to'lanadi |
| Mol-mulk va yer solig'i | Ha | Korxonaning o'z solig'i |
| Xodimlardan ushlangan daromad solig'i | Alohida qatorda | Korxona uni soliq agenti sifatida xodim daromadidan ushlab o'tkazadi |
| Penya va jarimalar | Alohida qatorda | Bu soliq emas, to'lov intizomi ko'rsatkichi |
Xodimlardan ushlangan soliqni qo'shish yoki qo'shmaslik sizning tanlovingiz. Muhimi, ikki variantni ham ko'rsatib, har yili bir xil yondashuvni saqlash.
2-qadam: bazani tanlaymiz
Bazaga QQSsiz tushum olinadi. QQS bilan tushum ichida QQSning o'zi ham bor. Uni bazaga qo'shsangiz, bir summani ham suratda, ham maxrajda hisoblab qo'yasiz.
3-qadam: hisoblaymiz
Summalar mln so'mda, shartli.
| Ko'rsatkich | O'tgan yil | Joriy yil |
|---|---|---|
| QQSsiz tushum | 2 000 | 2 400 |
| QQS (budjetga to'langan) | 92 | 96 |
| Foyda solig'i | 24 | 30 |
| Ijtimoiy soliq | 16 | 18 |
| Mol-mulk va yer solig'i | 6 | 6 |
| Korxonaning o'z soliqlari | 138 | 150 |
| Soliq yuki | 6,9% | 6,25% |
| Xodimlardan ushlangan daromad solig'i | 20 | 24 |
| Soliq yuki (ushlangan soliq bilan) | 7,9% | 7,25% |
Tekshiruv: 138 ÷ 2 000 = 6,9%; 150 ÷ 2 400 = 6,25%; 158 ÷ 2 000 = 7,9%; 174 ÷ 2 400 = 7,25%.
Tarkibga ham qarang
Joriy yildagi 150 mln so'mning tarkibi:
| Soliq | Summa | Ulush |
|---|---|---|
| QQS | 96 | 64% |
| Foyda solig'i | 30 | 20% |
| Ijtimoiy soliq | 18 | 12% |
| Mol-mulk va yer solig'i | 6 | 4% |
| Jami | 150 | 100% |
Tikuvchilik firmasida eng katta ulush QQSga to'g'ri keldi. Demak, soliq yukini tushunish uchun avvalo QQS hisobini tushunish kerak: kirish QQS hisobga olinishi uchun hisob-fakturalar to'liq va o'z vaqtida rasmiylashtirilganmi?
Yuk kamaydi — bu yaxshimi?
Tushum 20% o'sdi (2 400 ÷ 2 000), soliqlar esa atigi 8,7% (150 ÷ 138). Akmal sababini qidirdi va topdi: yil davomida yangi tikuv liniyalari sotib olingan, ular bo'yicha kirish QQS ko'paygan. Bu bir martalik holat. Keyingi yil xarid bo'lmasa, yuk yana ko'tarilishi mumkin.
Xulosa: yuk o'zgarsa, darhol "yaxshi" yoki "yomon" demang. Avval qaysi soliq o'zgarganini va nega o'zgarganini toping.
Kim bilan solishtirish mumkin?
- O'z o'tgan davrlaringiz bilan — eng ishonchli solishtirish.
- Boshqa firma bilan — faqat faoliyat turi va soliq tartibi bir xil bo'lsa. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchini QQS to'lovchi bilan solishtirish ma'nosiz: soliqlar tarkibi butunlay boshqa.
- Reja bilan — yil boshida kutilgan yukni yozib qo'ying, chorak oxirida haqiqatini solishtiring.
Amaliy maslahatlar
- Hisoblangan yoki to'langan soliqni olishni bir marta tanlang va o'zgartirmang. Aks holda dekabrda to'langan, yanvarda hisoblangan summalar raqamlarni chalkashtiradi.
- Hisob-kitobni chorakda bir marta, soliq kalendaridagi to'lovlar bilan birga yangilang.
- Penya va jarimalarni alohida qatorda kuzating: ular nolga yaqin bo'lishi kerak, aks holda muammo stavkada emas, intizomda.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
«Kumush ip» MChJ O'zbekiston rezidenti bo'lgan ishtirokchi Malika Rustamovaga ustav kapitalidagi ulushi bo'yicha 40 000 000 so'm dividend hisobladi (MChJ aksiya chiqarmaydi; Malika soliq imtiyozi beriladigan alohida toifaga kirmaydi). Soliq kodeksiga ko'ra bu dividenddan qancha jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i ushlab qolinadi?
Tekshiruvdan oldingi tahlilda soliq organi «Sayhun mebel» hisobotida tafovut topdi va shaxsiy kabinetga tuzatish kiritish to'g'risida xabarnoma yubordi. Soliq kodeksiga ko'ra korxona xabarnoma olingan kundan boshlab qancha muddatda aniqlashtirilgan hisobot yoki tafovut asosnomasini taqdim etishi shart?
«Sayram choy» MChJ ishtirokchisi bo'lgan, O'zbekiston norezidenti hisoblangan jismoniy shaxsga 30 000 000 so'm dividend hisobladi (xalqaro shartnoma bo'yicha imtiyoz qo'llanmaydi deb olinsin). Soliq kodeksining 382-moddasidagi stavka bo'yicha to'lov manbaida qancha jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i ushlab qolinadi?
Jismoniy shaxs Karim vafot etdi. Uning yer solig'i bo'yicha qarzi 6 000 000 so'm, bu qarzga hisoblangan penya 900 000 so'm va jarima 500 000 so'm. Meros qilib olinadigan mol-mulkning hujjatlar bilan tasdiqlangan qiymati 10 000 000 so'm, merosxo'r bitta. Soliq kodeksining 94-moddasiga ko'ra merosxo'r soliq qarzi bo'yicha qancha to'lashi lozim?
Soliq kodeksida boshqacha qoida belgilanmagan bo'lsa, soliq organi soliq tekshiruvini o'tkazishi yoki soliq qarzini uzish talabnomasini yuborishi mumkin bo'lgan da'vo qilish muddati qancha?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- Misol, summalar va hisob-kitoblar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli; soliq summalari stavkalarni emas, faraz qilingan natijalarni ko'rsatadi
- Hisoblash usuli · soliq yuki tahliliy ko'rsatkich sifatida; muallif tomonidan tuzilgan