6990 nima uchun kerak
Korxonaning qarzlari ko'pincha aniq nomli schyotlarda turadi: yetkazib beruvchilar — 6010, ish haqi — 6710, byudjet — 6410. Lekin shunday qarzlar ham bo'ladiki, ularga alohida schyot ochilmagan: masalan, turli tashkilotlarning xizmat haqi yoki sud hujjati bo'yicha xodim ish haqidan ushlab qolingan summa. Ana shular uchun 6900 guruhida «oxirgi manzil» bor — 6990.
6900 guruhida sakkizta sub-schyot bor (297-band): 6910 dan 6970 gacha ijara, foizlar, royalti, kafolat, uzoq muddatli qarzning joriy qismi, da'volar va hisobdor shaxslar uchun alohida schyotlar, 6990 esa qolgan hammasi uchun.
Rasmiy matn nimani aytadi
307-bandda 6990 ga misol sifatida notijorat operatsiyalar keltirilgan: sud organlarining ijro hujjatlari yoki qarorlariga ko'ra xodimlar ish haqidan boshqa tashkilot va shaxslar foydasiga ushlab qolingan summalar tashkilotning joriy majburiyati sifatida shu schyotda yuritiladi (o'quv yurtlari, ilmiy tashkilotlar va boshqa jismoniy va yuridik shaxslar oldida). 308-bandga binoan analitik hisob majburiyatning har bir turi bo'yicha ayrim yuritiladi.
Schyot turi
Hisobvaraqlar rejasida 6900 «P» (passiv) turida. 21-son BHMSning 3-bandiga ko'ra passiv schyotda majburiyatning qoldig'i va ko'payishi kreditda, kamayishi debetda aks etadi. Demak:
- boshqa majburiyat paydo bo'lsa, 6990 kreditlanadi;
- majburiyat to'lansa yoki boshqacha yopilsa, 6990 debetlanadi;
- kredit qoldiq — hali yopilmagan qarz.
Kreditga nima yoziladi
Quyidagi jadvalda Yo'riqnomadagi jadvallarning asosiy qatorlari keltirilgan, bunda 6990 kreditlanadi. Ro'yxat to'liq emas (masalan, 309-bandda va boshqa bandlarda yana qatorlar bor), to'liq ro'yxat uchun rasmiy matnga qarang. Bandlar: 60, 66, 75, 111, 114, 120, 126, 132, 135, 191, 236, 309, 394, 412.
| Operatsiya | Debet | Manba |
|---|---|---|
| Qimmatli qog'ozlarga huquq o'tganligi haqida guvohnoma olinishi (Kt 6990 va 7920) | 0610 | 60-band, 10-qator |
| Turli shaxslardan o'rnatiladigan asbob-uskunalar sotib olinishi | 0710-0720 | 66-band, 8-qator |
| Asosiy vositalarni sotib olish va qurish jarayonidagi turli kreditorlik qarzlari | 0810-0890 | 75-band, 20-qator |
| Boshqa shaxslar va aholidan hayvonlar xarid qilinishi | 1110, 1120 | 111-band, 1-qator |
| Xuddi shu operatsiya (1500-hisobvaraqdan foydalanilganda) | 1510 | 111-band, 2-qator |
| Materiallar xaridida turli tashkilotlar xizmatlari summasi | 1510 | 114-band, 6-qator |
| Turli tashkilot va shaxslardan zaxiralar sotib olinishi, xizmatlar qabul qilinishi | 1510 | 309-band, 21-qator |
| Asosiy ishlab chiqarish tomonidan ko'rsatilgan xizmatlar uchun qarzlar | 2010 | 120-band, 19-qator |
| Turli tashkilotlar sexlar va xizmat ko'rsatuvchi xo'jaliklarga xizmat ko'rsatdi | 2010, 2310, 2510, 2710 | 309-band, 22-qator |
| Yordamchi ishlab chiqarishga ko'rsatilgan xizmatlar uchun qarz | 2310 | 126-band, 17-qator |
| Yaroqsiz mahsulotni tuzatish xarajatlari uchun iste'molchilar oldidagi qarz | 2610 | 132-band, 10-qator |
| Xizmat ko'rsatuvchi xo'jaliklarga ko'rsatilgan xizmatlar uchun qarzlar | 2710 | 135-band, 17-qator |
| Boshqa shaxslardan tovarlar kelib tushishi | 2910-2990 | 309-band, 24-qator |
| Sotib olingan resurs, tovar, ish va xizmatlarga tegishli QQS summasi (Kt 6010, 6120, 6990) | 4410 | 191-band, 1-qator |
| Turli shaxslardan pul ekvivalentlarining xarid qilinishi | 5610 | 236-band, 4-qator |
| Boshqa shaxslardan o'tkazmalar kelib tushishi | 5710 | 309-band, 27-qator |
| Asosiy vosita chiqib ketganda unga ko'rsatilgan xizmatlar uchun boshqa tashkilotlarga qarz | 9210 | 394-band, 11-qator |
| Mahsulotlarni jo'natish bo'yicha transport xarajatlari | 9410 | 412-band, 1-qator |
| Bank va auditorlik xizmatlari uchun to'lovlar | 9430 | 412-band, 12-qator |
| Sotib olingan aksiyalarni saqlagani uchun depozitariy oldidagi qarz | 9690 | 309-band, 30-qator |
Debetga nima yoziladi
Debetda 6990 kamayadigan qatorlar (to'rt qator):
| Operatsiya | Kredit | Manba |
|---|---|---|
| Turli summalar berilishi (bajarish varaqalari bo'yicha va boshqalar) | 5010, 5020 | 223-band, 17-qator |
| Boshqa kreditorlar xizmatlari uchun to'lovlarda ishlatilgan cheklar summasi hisobdan chiqarilishi | 5520 | 234-band, 10-qator |
| Tashkilot qarzi qimmatli qog'ozlar bilan qoplanishi | 5810 | 244-band, 9-qator |
| Kreditorlik qarzlar va boshqalarni hisobdan chiqarishdan daromadlar (debetda 6910-6990) | 9360 | 405-band, 7-qator |
Nimalarga e'tibor berish kerak
- «Boshqa» — axlatxona emas. Agar qarz uchun aniq schyot bor bo'lsa (yetkazib beruvchi — 6010, ish haqi — 6710), uni 6990 ga yozmang. 6990 faqat tegishli aniq schyoti yo'q majburiyatlar uchun (amaliy maslahat).
- Har tur alohida. 308-bandga binoan majburiyatning har bir turi uchun analitik hisob alohida olib boriladi. Ushlab qolingan summalarni, xizmat qarzlarini va boshqalarni bitta umumiy qoldiqqa aralashtirib yubormang.
- Hujjat bo'lsin. Sud hujjati bo'yicha ushlab qolingan summa uchun ijro hujjati yoki qaror nusxasini yozuvga ilib qo'ying (amaliy maslahat).
- Qoldiqni muntazam solishtiring. 6990 dagi kredit qoldiq har bir kreditor bo'yicha hisob-kitob dalolatnomasi bilan mos kelishi kerak (amaliy maslahat).
Asosiy provodkalar 24
Debet va Kredit 21-son BHMS 2-ilovasidagi namunaviy jadvaldagidek. Operatsiya matni jadval mazmunining qisqa bayoni.
| Operatsiya | Debet | Kredit | Manba |
|---|---|---|---|
| Qimmatli qog'ozlarga huquq o'tganligi haqida guvohnoma olindi | 0610 | 6990, 7920 | 21-son BHMS, 60-band, 10-qator |
| Turli shaxslardan o'rnatiladigan asbob-uskunalar sotib olindi | 0710–0720 | 6990 | 21-son BHMS, 66-band, 8-qator |
| Asosiy vositalarni sotib olish va qurish jarayonidagi turli kreditorlik qarzlari | 0810–0890 | 6990 | 21-son BHMS, 75-band, 20-qator |
| Boshqa shaxslar va aholidan xarid qilingan hayvonlar kirim qilindi | 1110, 1120 | 6990 | 21-son BHMS, 111-band, 1-qator |
| Boshqa shaxslar va aholidan xarid qilingan hayvonlar kirim qilindi (1500-hisobvaraqdan foydalanilganda) | 1510 | 6990 | 21-son BHMS, 111-band, 2-qator |
| Materiallar xaridida turli tashkilotlarning xizmatlari summasi | 1510 | 6990 | 21-son BHMS, 114-band, 6-qator |
| Turli tashkilot va shaxslardan zaxiralar sotib olindi, xizmatlar qabul qilindi | 1510 | 6990 | 21-son BHMS, 309-band, 21-qator |
| Asosiy ishlab chiqarish tomonidan ko'rsatilgan xizmatlar uchun qarzlar | 2010 | 6990 | 21-son BHMS, 120-band, 19-qator |
| Turli tashkilotlar sexlar va xizmat ko'rsatuvchi xo'jaliklarga xizmat ko'rsatdi | 2010, 2310, 2510, 2710 | 6990 | 21-son BHMS, 309-band, 22-qator |
| Yordamchi ishlab chiqarishga ko'rsatilgan xizmatlar uchun qarz paydo bo'ldi | 2310 | 6990 | 21-son BHMS, 126-band, 17-qator |
| Iste'molchilar tomonidan olingan yaroqsiz mahsulotni tuzatish xarajatlari uchun ularga bo'lgan qarz | 2610 | 6990 | 21-son BHMS, 132-band, 10-qator |
| Xizmat ko'rsatuvchi xo'jaliklarga ko'rsatilgan xizmatlar uchun qarzlar | 2710 | 6990 | 21-son BHMS, 135-band, 17-qator |
| Boshqa shaxslardan tovarlar kelib tushdi | 2910–2990 | 6990 | 21-son BHMS, 309-band, 24-qator |
| Sotib olingan moddiy resurs, tovar, ish va xizmatlarga tegishli QQS summasi | 4410 | 6010, 6120, 6990 | 21-son BHMS, 191-band, 1-qator |
| Turli shaxslardan pul ekvivalentlari xarid qilindi | 5610 | 6990 | 21-son BHMS, 236-band, 4-qator |
| Boshqa shaxslardan o'tkazmalar kelib tushdi | 5710 | 6990 | 21-son BHMS, 309-band, 27-qator |
| Asosiy vosita chiqib ketganda unga ko'rsatilgan xizmatlar uchun boshqa tashkilotlarga qarz paydo bo'ldi | 9210 | 6990 | 21-son BHMS, 394-band, 11-qator |
| Mahsulotlarni jo'natish bo'yicha transport xarajatlari | 9410 | 6990 | 21-son BHMS, 412-band, 1-qator |
| Bank va auditorlik xizmatlari uchun to'lovlar | 9430 | 6990 | 21-son BHMS, 412-band, 12-qator |
| Sotib olingan aksiyalarni saqlagani uchun depozitariyga bo'lgan qarz hisoblandi | 9690 | 6990 | 21-son BHMS, 309-band, 30-qator |
| Turli summalar berildi (bajarish varaqalari bo'yicha va boshqalar) | 6990 | 5010, 5020 | 21-son BHMS, 223-band, 17-qator |
| Boshqa kreditorlar xizmatlari uchun to'lovlarda ishlatilgan cheklar summasi hisobdan chiqarildi | 6990 | 5520 | 21-son BHMS, 234-band, 10-qator |
| Tashkilotning qarzi qimmatli qog'ozlar bilan qoplandi | 6990 | 5810 | 21-son BHMS, 244-band, 9-qator |
| Kreditorlik qarzlar va boshqalarni hisobdan chiqarishdan daromadlar | 6910–6990 | 9360 | 21-son BHMS, 405-band, 7-qator |
Misol
«Zomin Tuz» MChJ (o'ylab topilgan qadoqlangan tuz tayyorlovchi korxona) bir oy davomida boshqa majburiyatlar bo'yicha quyidagi yozuvlarni berdi. Summalar faqat misol uchun olingan.
| № | Operatsiya | Dt | Kt | Summa, so'm |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Materiallar xaridida turli tashkilotlarning xizmatlari hisoblandi | 1510 | 6990 | 2 400 000 |
| 2 | Mahsulotlarni jo'natish bo'yicha transport xarajatlari hisoblandi | 9410 | 6990 | 1 800 000 |
| 3 | Bank va auditorlik xizmatlari uchun to'lovlar hisoblandi | 9430 | 6990 | 900 000 |
| 4 | Kassadan turli summalar berildi (6990 bo'yicha qarz kamaydi) | 6990 | 5010 | 1 500 000 |
Provodkalar manbasi: 1 — 114-band, 6-qator; 2 — 412-band, 1-qator; 3 — 412-band, 12-qator; 4 — 223-band, 17-qator.
6990 bo'yicha hisob:
| Ko'rsatkich | Summa, so'm |
|---|---|
| Oy boshidagi qoldiq | 0 |
| Kredit aylanmasi (1, 2, 3) | 2 400 000 + 1 800 000 + 900 000 = 5 100 000 |
| Debet aylanmasi (4) | 1 500 000 |
| Oy oxiridagi kredit qoldiq | 3 600 000 |
Tekshiruv: 5 100 000 − 1 500 000 = 3 600 000 so'm — hali yopilmagan boshqa majburiyatlar. Bu qoldiq 308-bandga ko'ra majburiyat turlari bo'yicha ajratib yuritiladigan analitik kartochkalar yig'indisiga teng bo'lishi kerak (misol muallif tomonidan tuzilgan).