Tovar va xizmat: farqi nima?
Alifbo darslarining to'rtinchisi: qo'lda ushlab, uyga olib ketadigan narsa bilan birov siz uchun bajaradigan ish o'rtasidagi farq. Sartarosh, novvoy va kafe misolida.
Sardor bir kunda ikki joyga pul to'ladi. Avval do'kondan yangi ko'ylak oldi va uni paketda uyga olib ketdi. Keyin sartaroshxonada sochini oldirdi va uyga hech narsa ko'tarmay qaytdi. Ikkala holatda ham pul to'ladi. Lekin ikkinchisida nima sotib oldi?
Tovar nima?
Tovar bu sotish uchun tayyorlangan, qo'lda ushlab, ko'rib, uyga olib ketsa bo'ladigan narsa. Ko'ylak, non, telefon, bir qop kartoshka, hammasi tovar.
Tovarni bugun olib, ertaga ishlatish mumkin. Uni boshqaga berib yuborish yoki qayta sotish ham mumkin.
Xizmat nima?
Xizmat bu birov siz uchun bajaradigan ish. Sartarosh soch oladi, taksichi manzilga olib boradi, o'qituvchi dars beradi. Siz ishning natijasini olasiz, lekin uni paketga solib bo'lmaydi.
Xizmatning o'ziga xos tomoni: u ko'pincha siz bilan birga, shu joyning o'zida bajariladi. Sartarosh sochingizni oldindan olib, javonga qo'yib qo'ya olmaydi.
Nega bu farqni bilish kerak?
Tovarni olishdan oldin ko'rib, ushlab, tanlab olasiz. Xizmatni esa oldindan ko'rib bo'lmaydi: sartarosh sochni qanday olishini ish tugagandagina bilasiz. Shuning uchun odamlar yaxshi usta yoki taksichini ko'pincha tanishlarning maslahati bilan tanlaydi.
Yana bir farq: tovar javonda kutib turadi, xizmat esa kutmaydi. Do'kondor bugun sotilmagan ko'ylakni ertaga sotadi. Sartarosh esa bugun bo'sh o'tirgan bir soatni ertaga qaytarib ololmaydi.
Farqini qanday topamiz?
O'zingizga bitta savol bering: "Men buni qo'lda ushlab, uyga olib keta olamanmi?" Ha bo'lsa, ko'pincha tovar. Yo'q bo'lsa, ko'pincha xizmat.
| Nimaga pul to'ladik | Qo'lda ushlab bo'ladimi? | Bu nima? |
|---|---|---|
| ko'ylak | ha | tovar |
| soch oldirish | yo'q | xizmat |
| bir kilo olma | ha | tovar |
| taksida yurish | yo'q | xizmat |
| darslik kitobi | ha | tovar |
| repetitor bilan dars | yo'q | xizmat |
Ikkovi aralash bo'lsa-chi?
Ba'zan bitta to'lovda ikkovi ham bo'ladi. Kafega kirib osh buyurdingiz. Oshning o'zi tovarga o'xshaydi, uni yeysiz. Lekin uni pishirish, stolga olib kelish, idishni yig'ishtirish esa xizmat.
Yana bir misol: usta sizga konditsioner olib kelib, devorga o'rnatib berdi. Konditsioner tovar, uni o'rnatish xizmat. Chekda ko'pincha ikkalasi alohida qator bo'lib yoziladi.
Buxgalteriyada bir eslatma
Kundalik hayotda "tovar" deb sotiladigan har qanday narsani aytamiz. Buxgalteriyada esa bu so'z torroq ma'noda ishlatiladi: qayta sotish (yoki ijaraga berish) uchun sotib olingan narsa. Masalan, novvoy o'zi yopgan nonni "tayyor mahsulot" deydi, do'konida sotish uchun ulgurji olib kelgan sutni esa "tovar" deydi. Bu farq haqida lug'atimizdagi "Tovar" sahifasida o'qishingiz mumkin.
Keyingi darsda
Beshinchi alifbo darsida pul qayerdan kelib, qayerga ketishini ko'ramiz: daromad va xarajat, oila va do'kon misolida.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
Oshpazning nominal ish haqi bir yilda 10% oshdi, shu davrda u xarid qiladigan tovarlar narxi ham 10% oshdi. Uning real daromadi qanday o'zgardi?
Shartli A mamlakatda bir ish kunida 12 metr gazlama yoki 6 kg choy, B mamlakatda 4 metr gazlama yoki 4 kg choy ishlab chiqarish mumkin. Qiyosiy ustunlik qaysi tovarda qaysi mamlakatda?
Shahar aholisining real daromadi 10% oshganda taksi xizmatlariga talab miqdori 15% oshdi (narxlar o'zgarmagan). Talabning daromad bo'yicha elastikligi va bu xizmatning turi qanday?
Shahar kafelarida qahva narxi 10% oshdi, shu davrda choyga bo'lgan talab miqdori 5% ko'paydi (boshqa sharoitlar o'zgarmagan). Talabning kesishgan elastikligi va bu ikki tovar o'rtasidagi bog'liqlik qanday?
Kafeda somsa narxi 10% oshganda uning sotilish miqdori 20% kamaydi. Talabning narx bo'yicha elastiklik koeffitsienti (mutlaq qiymatda) va talab turi qanday?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- Umumiy iqtisodiy tushuncha; misollar, ismlar va raqamlar muallif tomonidan tuzilgan, shartli