РусскийEnglish
MoliyaAlifbo · 9-dars3 daqiqa o'qish · Yangilangan: 10-noyabr, 2026

Jamg'arma nima va u qanday yig'iladi?

Alifbo darslarining to'qqizinchisi: velosiped orzu qilgan o'quvchi qiz har hafta qancha ajratsa, maqsadiga qachon yetadi; oila esa kutilmagan kun uchun zaxirani qanday yig'adi. Haftalar va oylar jadvali bilan.

Mohinur oltinchi sinfda o'qiydi. Sinfdoshi yangi velosipedda maktabga kela boshladi va Mohinur ham shunday velosiped istab qoldi. Do'konda uning narxi 900 000 so'm. Dadasi: "Pulni o'zim berib qo'ya qolmayman, lekin qanday yig'ishni o'rgataman", dedi.

Jamg'arma nima?

Jamg'arma bu bugun ishlatilmay, keyingi maqsad uchun yig'ib qo'yilgan pul.

Birinchi darsda ko'rdik: pulni keyinga saqlab qo'yish mumkin. Jamg'arma shu imkoniyatdan ongli foydalanish: "Men bu pulni hozir emas, falon narsa uchun ishlataman."

Jamg'arma xarajat emas. Pul sizdan chiqib ketmadi, u hamon sizniki, faqat boshqa joyda kutib turibdi.

Maqsadga qachon yetiladi?

Mohinur har hafta 50 000 so'm cho'ntak puli oladi. U bir qismini ajratib qo'ymoqchi. Misol uchun (raqamlar shartli), qancha ajratsa, necha haftada yig'ishini hisoblaymiz:

Har hafta ajratsa900 000 so'm necha haftada yig'iladi
10 000 so'm900 000 ÷ 10 000 = 90 hafta
20 000 so'm900 000 ÷ 20 000 = 45 hafta
30 000 so'm900 000 ÷ 30 000 = 30 hafta

Mohinur 30 000 so'mni tanladi: haftasiga 20 000 so'm o'zining kundalik ishlari uchun qoladi.

Keyin bayramda qarindoshlari unga 150 000 so'm sovg'a qilishdi. U bu pulni ham jamg'armaga qo'shdi. Endi yig'ilishi kerak bo'lgan qism: 900 000 − 150 000 = 750 000 so'm. Bu esa 750 000 ÷ 30 000 = 25 hafta. Bitta sovg'a maqsadni besh haftaga yaqinlashtirdi.

Qanday qilib yig'ish oson bo'ladi?

Mohinurning dadasi unga uchta qoida aytdi (amaliy maslahat):

  1. Avval ajrat, keyin ishlat. Cho'ntak puli kelgan kuni 30 000 so'mni darhol alohida joyga qo'y. Oxirida ortganini yig'aman desang, hech narsa ortmaydi.
  2. Maqsadni aniq yoz. "Pul yig'aman" emas, "900 000 so'm, velosiped uchun".
  3. Yo'lni kuzatib bor. Har hafta qancha yig'ilganini daftarga yoz. Ko'payib borayotganini ko'rish kuch beradi.

Oila nima uchun jamg'aradi?

Kattalarda maqsad boshqacha bo'ladi. Ba'zan muzlatgich buzilib qoladi, kimdir kasal bo'ladi yoki oylik kechikadi. Shunday kun uchun yig'ilgan pul zaxira deyiladi.

Misol uchun (raqamlar shartli), oilaning bir oylik xarajati 6 000 000 so'm. Ular ikki oyga yetadigan zaxira yig'ishni maqsad qildi: 6 000 000 × 2 = 12 000 000 so'm. Har oy 500 000 so'mdan ajratsa, 12 000 000 ÷ 500 000 = 24 oy, ya'ni ikki yil kerak bo'ladi.

Zaxirasi bor oila kutilmagan xarajat chiqqanda qarz izlamaydi. O'tgan darsdan bilasiz: qarzni qaytarish kerak, bank qarziga esa ustiga haq ham to'lanadi.

Jamg'armani qayerda saqlash mumkin?

  • Uyda, qutichada. Har doim qo'l ostida, lekin yo'qolishi mumkin va o'zi ko'paymaydi.
  • Bankda, omonatda. Bank pulingizni saqlaydi va odatda buning uchun sizga haq (foiz) to'laydi. Bu sakkizinchi darsdagi holatning teskarisi: bu safar bankka siz qarz bergandek bo'lasiz.

Yana bir narsani unutmang: vaqt o'tib narxlar oshsa, yig'ilgan pulga avvalgidan kamroq narsa olinadi. Shuning uchun uzoq yig'iladigan jamg'armani faqat qutichada saqlash har doim ham ma'qul emas.

Keyingi darsda

O'ninchi alifbo darsida ko'p oilaning asosiy daromadi bilan tanishamiz: ish haqi nima va u qanday hisoblanadi.

O'zingizni sinang

Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.

  1. «Nurli ufq» o'quv markazi asoschisi har yil oxirida 1 000 000 so'mdan 3 yil davomida jamg'arma hisobiga pul qo'yadi. Hisobga yillik 10% murakkab foiz yoziladi (foiz har yil oxirida qo'shiladi). Uchinchi yil oxiridagi so'nggi badaldan keyin hisobda qancha pul bo'ladi (oddiy annuitetning kelajakdagi qiymati)?

  2. «Oltin tola» tikuvchilik sexi bugun 10 000 000 so'mga yangi tikuv mashinasi sotib olmoqchi. Mashina 1-yil oxirida 6 600 000 so'm, 2-yil oxirida 7 260 000 so'm qo'shimcha pul oqimi keltiradi. Diskont stavkasi yillik 10%. Loyihaning sof joriy qiymati (NPV = diskontlangan tushumlar yig'indisi − boshlang'ich investitsiya) qancha?

  3. Moliyada «pulning vaqt qiymati» tushunchasiga ko'ra bugungi 1 000 000 so'm bir yildan keyin olinadigan 1 000 000 so'mdan qimmatroq hisoblanadi. Buning asosiy sababi nima?

  4. Aksiyadorlik jamiyatining yillik sof foydasi 90 mln so'm, shundan imtiyozli aksiyalar bo'yicha dividendlarga 10 mln so'm yo'naltiriladi. Yil davomida muomaladagi oddiy aksiyalarning o'rtacha soni 40 000 ta. Bir oddiy aksiyaga to'g'ri keladigan foyda (EPS = (sof foyda − imtiyozli dividendlar) / oddiy aksiyalar soni) qancha?

  5. «Yangiyo'l savdo» nominali 100 000 so'm bo'lgan 40 ta obligatsiyani jami 3 880 000 so'mga sotib oldi, qoplash muddatigacha 6 oy qoldi (summalar shartli). Hisob siyosatiga ko'ra nominal va xarid qiymati orasidagi farq oylar bo'yicha teng bo'linadi. 21-son BHMS 241-bandiga ko'ra bir oylik ulush qanday aks ettiriladi?

Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri

Barcha testlar →

Yana qarang

Manbalar

  1. Umumiy iqtisodiy tushuncha; misol va hisoblar — muallif tomonidan tuzilgan, ismlar va raqamlar shartli

← Barcha maqolalar