РусскийEnglish
hisobchilar.uzBuxgalterlar va soliqchilar uchun
Import-eksport5 daqiqa o'qish · Yangilangan: 7-noyabr, 2026

Bojxona tranziti (80-kod): tovar O'zbekiston orqali o'tganda qanday shartlar, majburiyatlar va hujjatlar talab qilinadi?

Tranzit yuki boj va soliqsiz o'tadi, lekin buning evaziga tashuvchi plomba, muddat va yo'nalish uchun javob beradi. Bojxona kodeksining 116–120, 218–225 va 257¹-moddalari 8 punktda va bitta reys misolida.

Tranzitda yuk O'zbekistonda qolmaydi, faqat uning hududidan o'tib ketadi. Shuning uchun boj va soliq olinmaydi, lekin davlat yuk yo'lda "yo'qolib qolmasligi" kafolatini so'raydi. Bu kafolatning asosiy og'irligi tashuvchi zimmasida. Deklaratsiyada rejim 80 kodi bilan belgilanadi (BYD to'ldirish tartibi to'g'risidagi yo'riqnoma, 3-ilova).

Asosiy tezislar

  1. Ikki xil tranzit bor (116-modda). Birinchisi: chet eldan olib kirilgan tovar jo'natuvchi va qabul qiluvchi bojxona organlari oralig'ida bojxona nazorati ostida tashiladi (yo'l chet davlat hududidan ham o'tishi mumkin). Ikkinchisi: O'zbekiston tovari bojxona chegarasidagi ikki o'zbek bojxona organi orasida chet davlat hududi orqali o'tadi. Ikkala holda ham bojxona bojlari va soliqlar to'lanmaydi, iqtisodiy siyosat choralari qo'llanmaydi. Tashish boshlangan zonadagi organ jo'natuvchi, tugaydigan zonadagisi tovar kelib tushadigan organ deyiladi.
  2. Shartlar (117-modda). Tovarning O'zbekiston orqali tranziti qonun va xalqaro shartnomalarda taqiqlanmagan bo'lishi; tranzitga faqat ruxsatnoma bilan yo'l qo'yilsa, o'sha ruxsatnoma bo'lishi; tashish Kodeksning 31-bobi talablariga mos bo'lishi; bojxona organi xabardor qilingan bo'lishi kerak. Bojxona to'lovlarini ta'minlash sharti bilan o'tkaziladigan tovarlar ro'yxati qonunchilikda alohida belgilanadi, ayrim turdagi tovarlar uchun esa qonunchilikda qo'shimcha talablar va shartlar ham belgilanishi mumkin.
  3. Hujjatlar (118, 220 va 257¹-moddalar). Deklarant tranzit deklaratsiyasi va tovarning kuzatuv hujjatlarini topshiradi. Tranzit deklaratsiyasi elektron shaklda topshiriladi; yuk manzilga yetib borganini bojxona aynan shu deklaratsiya orqali nazorat qiladi. Ruxsat beruvchi hujjatlar bo'lsa, bojxona ularni o'z axborot tizimidan mustaqil tekshiradi.
  4. Javobgar shaxs: tashuvchi (28 va 218-moddalar). Tranzit rejimi talablariga rioya uchun tashuvchi javob beradi. Avtomobilda bojxona nazoratidagi tovar bilan nazoratda bo'lmagan tovarni bir mashinaga ortib bo'lmaydi.
  5. Tashuvchi yo'lda nima qilishi shart (219-modda). Tovar, plomba va muhrlarning butligini saqlash; bojxona ruxsatisiz yuk operatsiyasiga yo'l qo'ymaslik; tashiladigan tovarni bojxona nazorati zonasiga joylashtirish; transport vositasini tegishli texnik holatda saqlash va uning 227-moddadagi jihozlanish talablariga mosligini ta'minlash; tovarni o'zgarmagan holda, boshqa maqsadda ishlatmasdan yetkazish. Tovar yo'qolsa yoki bojxona roziligisiz boshqaga berilsa, bojxona to'lovlarini tashuvchi to'laydi.
  6. Yo'lda ruxsat etilgan operatsiyalar (119-modda). Oraliq bojxona organi nazorati ostida: yukni kirgan mashinadan chiqib ketadigan mashinaga ortish; mashina buzilganda tovarni vaqtincha saqlash joyida tushirib turish. Bunday joylab qo'yish muddati vaqtincha saqlash rejimining eng ko'p muddatidan oshmasligi kerak. Avariya yoki yengib bo'lmas kuch holatida tashuvchi eng yaqin bojxona organiga darhol xabar beradi va yukni u yerga yoki bojxona ko'rsatgan joyga olib boradi; bu choralar xarajatini bojxona qoplamaydi (224-modda).
  7. Muddat (120 va 218-moddalar). Aniq muddatni ikkala moddaga ko'ra ham jo'natuvchi organ belgilaydi: odatiy tashish muddati, transport turi, yo'nalish va tashuvchi yoki deklarant arizasini hisobga oladi (120-modda haydovchining mehnat va dam olish rejimini ham qo'shadi). Kodeksda yuqori chegara ikki joyda berilgan, ular quyidagi jadvalda.
  8. Tugallash (120-modda). Rejim chet el tovari bojxona hududidan olib chiqilganda yoki O'zbekiston tovari yana bojxona hududiga olib kirilganda tugaydi. Yakuniy operatsiyalarni tovar kelib tushadigan organ bajaradi; vakolatli shaxs tovar va hujjatlarni unga belgilangan muddatda taqdim etishi shart.

Muddat chegarasi: 120 va 218-moddalar

ModdaNimaning chegarasiHavo transportiBoshqa transport
120-modda (18-bob, tranzit rejimi)Bojxona tranziti rejimining eng ko'p muddati, xabarnoma berilgan kundan3 kalendar kunYer usti va suv transporti: 1 000 km uchun 15 kalendar kun
218-modda (31-bob, nazorat ostida tashish)Tovar kelib tushadigan organga yetkazib berishning eng ko'p muddati3 kalendar kunAvtomobil va suv transporti: 10 kalendar kun; temir yo'l transporti: 2 000 km uchun 30 kalendar kun

117-moddaga ko'ra tranzit tashish 31-bob talablariga mos bo'lishi kerak, shuning uchun tranzit yukiga ikkala modda ham taalluqli. Kodeks ular o'zaro qanday solishtirilishini alohida aytmaydi; amalda tashuvchi uchun hal qiluvchi raqam jo'natuvchi organ yozgan muddat. Muddatni uzaytirish ham mumkin: buning uchun vakolatli shaxs yoki tashuvchi oraliq bojxona organiga asosli so'rov beradi. Belgilangan muddat buzilsa, yetkazish punktidagi bojxona organi tashuvchidan Vazirlar Mahkamasi belgilagan miqdorda yig'im undiradi (218-modda).

Misol

"Karvon Yo'l Logistik" MChJ (O'zbekiston) chet ellik buyurtmachining yukini janubiy chegaradagi postdan shimoliy chegaradagi postgacha avtomobilda olib o'tadi. Yo'l uzunligi taxminan 900 km (barcha ma'lumotlar shartli).

KunVoqeaKodeks moddasi
1-kunTranzit deklaratsiyasi elektron topshirildi, mashinaga plomba qo'yildi; jo'natuvchi organ yetkazish muddatini 4 kun qilib belgiladi118, 120, 218, 221, 257¹
2-kunYo'lda mashina buzildi: haydovchi eng yaqin bojxona organiga xabar berdi, yuk oraliq organ nazoratida vaqtincha saqlash joyiga tushirildi119, 224
3-kunIkkinchi mashina keldi, yuk oraliq organ nazoratida qayta ortildi; endi bob talablari uchun yukni qabul qilgan tashuvchi javob beradi119, 225
4-kunYuk va hujjatlar shimoliy postga yetkazildi, plomba butligi tekshirildi, yuk hududdan chiqdi: rejim tugadi120, 221

Hisob-kitob: belgilangan 4 kun ikkala chegaradan ham past. 218-moddadagi avtomobil uchun chegara 10 kalendar kun, 120-moddadagi chegara esa 1 000 km uchun 15 kalendar kun, yo'l esa 900 km. Shuning uchun tashuvchi kodeksdagi yuqori chegarani emas, aynan jo'natuvchi organ yozgan 4 kunni kuzatishi kerak. Ta'mir sababli kechikish xavfi tug'ilganda, haydovchi oraliq bojxona organidan muddatni uzaytirishni asoslab so'rashi mumkin edi. Muddat uzaytirilmasdan yuk 5-kunda yetib kelganida, muddat buzilgan hisoblanib, 218-moddadagi yig'im masalasi ko'tarilardi.

Tashuvchining buxgalteriyasida bu reys oddiy transport xizmati: buyurtmachiga hisob-kitob hujjati berilganda Dt 4010 – Kt 9030 (21-son BHMS, 383-band, 1-qator). Tranzit yukining o'zi tashuvchining balansiga kirmaydi, chunki u buyurtmachiniki.

O'zingizni sinang

Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.

  1. O'zbekiston yuridik shaxsi bo'lgan avtotashuvchi eksport qilinadigan tovarni O'zbekistondan tashqariga olib bordi. Soliq kodeksining 263-moddasi birinchi qismi 4-bandiga ko'ra bu xizmatga QQSning nol stavkasi qanday shart bilan qo'llanadi?

  2. «Qarshi quruq meva» MChJ eksport tovarini vositachi (ishonchli vakil) orqali vositachilik shartnomasi bo'yicha sotdi. Soliq kodeksining 261-moddasiga ko'ra QQSning nol darajali stavkasini qo'llash uchun eksportni tasdiqlashda komitent odatdagi hujjatlarga qo'shimcha tarzda yana nimani taqdim etadi?

  3. Bojxona kodeksiga ko'ra bojxona tranziti bojxona rejimi talablari va shartlariga rioya etilishi uchun kim javobgar bo'ladi?

  4. «Ipak Yo'li Savdo» MChJ xorijdan 10 000 AQSh dollarlik tovar sotib oldi. 4 000 dollar bo'nak oldindan to'langan (o'sha kundagi Markaziy bank kursi shartli 12 000 so'm), tovar hisobga qabul qilingan kuni kurs shartli 12 500 so'm. Bojxona to'lovlari va transport xarajatlarini hisobga olmaganda, tovarning so'mdagi tannarxi qancha?

  5. Korxona xorijiy yetkazib beruvchiga 5 000 AQSh dollar qarzdor (tovar olingan kundagi kurs shartli 12 600 so'm). Oy oxirida kurs shartli 12 700 so'm bo'ldi, qarz hali to'lanmagan. 22-son BHMS bo'yicha oy oxirida nima qilinadi?

Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri

Barcha testlar →

Yana qarang

Manbalar

  1. O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 116-modda · bojxona tranziti rejimi ta'rifi; jo'natuvchi va tovar kelib tushadigan bojxona organlari
  2. O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 117 va 118-moddalar · rejimga joylashtirish shartlari; tranzit deklaratsiyasi va kuzatuv hujjatlari, ruxsat hujjatlarini bojxona organi axborot tizimida tekshirishi
  3. O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 119 va 120-moddalar · oraliq bojxona organi nazoratidagi yuk operatsiyalari; avariya holatida tashuvchi harakatlari; rejimni tugallash; rejimning eng ko'p muddati xabarnoma berilgan kundan (havoda 3 kalendar kun; yer usti va suv yo'lida 1 000 km ga 15 kalendar kun)
  4. O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 28-modda · bojxona tranziti rejimi talablariga rioya etilishi uchun tashuvchi javobgarligi
  5. O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 218, 219, 220, 221, 224 va 225-moddalar · bojxona nazorati ostida tashish (31-bob): tashuvchi javobgarligi; tovar kelib tushadigan organga yetkazib berishning eng ko'p muddati (havo transporti 3 kalendar kun, avtomobil va suv transporti 10 kalendar kun, temir yo'l transporti 2 000 km uchun 30 kalendar kun); muddatni oraliq organ uzaytirishi; muddat buzilganda yig'im; nazoratdagi va nazoratda bo'lmagan tovarni bitta avtomobilga joylash taqiqi; tashuvchi majburiyatlari; tranzit deklaratsiyasi nazorat hujjati sifatida; plomba va muhrlar; avariya xarajatlari qoplanmasligi; qayta ortilganda javobgar tashuvchi
  6. O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 257¹-modda · tranzit deklaratsiyasi ta'rifi; u bojxona organiga elektron tarzda taqdim etiladi
  7. Bojxona yuk deklaratsiyasini to'ldirish tartibi to'g'risidagi yo'riqnoma (Adliya vazirligida 2773-son bilan ro'yxatga olingan), 3-ilova «Bojxona rejimlari tasniflagichi» · Bojxona tranziti kodi: 80
  8. 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma», 383-band (1-qator) · ko'rsatilgan xizmatlar uchun xaridorga hisob-kitob hujjati: Dt 4010 – Kt 9030
  9. Misol, korxona nomi, masofa va sanalar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli

← Barcha maqolalar