Import-eksport7 daqiqa o'qish · Yangilangan: 11-noyabr, 2026

16 bojxona rejimining har biri uchun qaysi hujjatlar topshiriladi: Bojxona kodeksidagi moddalar bo'yicha bitta jadval

Bojxona kodeksida har bir rejim uchun "zarur bo'ladigan hujjatlar" degan alohida modda bor. Ularni yonma-yon qo'ysak, 16 rejim to'rt guruhga bo'linadi: faqat deklaratsiya va kuzatuv hujjatlari, qo'shimcha hujjat talab qilinadiganlar, ro'yxati Vazirlar Mahkamasiga qoldirilganlar va maxsus deklaratsiya (qisqa BYD yoki tranzit deklaratsiyasi) bilan rasmiylashtiriladiganlar. Qayta ishlash ruxsatnomasi uchun hujjatlar va rejim tanlashda hujjatlar bo'yicha maslahatlar.

Rejim tanlashda odatda boj, muddat va shartlar haqida o'ylanadi. Amalda esa birinchi bo'lib boshqa savol tug'iladi: bojxonaga aynan qaysi qog'ozlarni olib borish kerak? Bojxona kodeksi bunga har bir rejim bobida alohida modda bilan javob beradi. Bu moddalarning sarlavhasi deyarli bir xil: "Tovarni ... bojxona rejimiga joylashtirish uchun zarur bo'ladigan hujjatlar". Quyida 16 rejimning hammasi uchun shu moddalar bitta jadvalga yig'ilgan. Rejim kodlari «Bojxona yuk deklaratsiyasini to'ldirish tartibi to'g'risidagi yo'riqnoma»ning 3-ilovasidan olingan.

Har bir rejimda nima topshiriladi?

Qisqartmalar: BYD — bojxona yuk deklaratsiyasi; kuzatuv — tovarning kuzatuv hujjatlari (tijorat va transport hujjatlari, Kodeksning 9-moddasi). Oxirgi ustunda shu moddaning o'zida ruxsat hujjatlarini bojxona axborot tizimida tekshirish haqida gap bor-yo'qligi ko'rsatilgan.

Kod	Rejim	Modda	Deklarant topshiradigan hujjatlar	Ruxsat hujjati axborot tizimida tekshirilishi shu moddada
10	Eksport	31	Ro'yxatni Vazirlar Mahkamasi belgilaydi (deklaratsiyalash tartibi: 605-son qaror, 1-ilova Nizomi; bu qaror yopiq hujjatlar ro'yxatini bermaydi)	aytilgan
11	Reeksport	34	BYD, kuzatuv	aytilgan
12	Vaqtincha olib chiqish	38	BYD, kuzatuv; tovar ijara, lizing, kafolatli xizmat yoki investitsiya loyihasi doirasida chiqsa, yetkazib berish yoki topshirish kontrakti ham	aytilgan
40	Erkin muomalaga chiqarish (import)	57	Ro'yxatni Vazirlar Mahkamasi belgilaydi (deklaratsiyalash tartibi: 605-son qaror, 1-ilova Nizomi; bu qaror yopiq hujjatlar ro'yxatini bermaydi); import invoysida 1a-ilovadagi 12 ta minimal ma'lumot bo'lishi shart	aytilgan
41	Reimport	60	BYD, kuzatuv	aytilgan
42	Vaqtincha olib kirish	63	BYD, kuzatuv; tovar ijara, lizing, kafolatli xizmat yoki investitsiya loyihasi doirasida kirsa, yetkazib berish yoki topshirish kontrakti ham	aytilgan
51	Bojxona hududida qayta ishlash	73	BYD, kuzatuv. Rejimga joylashtirish bojxona bergan ruxsatnoma asosida (70 va 132-moddalar)	aytilgan
61	Bojxona hududidan tashqarida qayta ishlash	45	BYD, kuzatuv. Rejimga joylashtirish bojxona bergan ruxsatnoma asosida (42 va 132-moddalar)	aytilgan
70	Vaqtincha saqlash	86	Faqat 267-moddaga muvofiq tuzilgan qisqa BYD; tashuvchi yoki boshqa vakolatli shaxs tovar taqdim etilgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay beradi; shu muddatda tovar boshqa rejimga joylashtirilsa, qisqa BYD berilmaydi	aytilmagan (moddada boshqa hujjat talab qilish taqiqlangan)
71	Erkin bojxona zonasi	108	BYD, kuzatuv	aytilgan
72	Boj olinmaydigan savdo	115	BYD, kuzatuv	aytilmagan
73	Erkin ombor	102	BYD, kuzatuv	aytilmagan
74	Bojxona ombori	92	BYD, kuzatuv	aytilmagan
75	Davlat foydasiga voz kechish	130	BYD, tovarni topshirish dalolatnomasi, kuzatuv	aytilgan
76	Yo'q qilish	123	BYD, kuzatuv, Davlat bojxona qo'mitasi belgilagan shakldagi yo'q qilish dalolatnomasi	aytilgan
80	Bojxona tranziti	118	Tranzit deklaratsiyasi (elektron tarzda beriladi, 257¹-modda), kuzatuv	aytilgan

"Aytilmagan" degani tekshiruv yo'q degani emas. 249-moddaning uchinchi qismi umumiy qoida: ruxsat hujjati talab qilinadigan tovarni rasmiylashtirishda bojxona organi bu hujjat axborot tizimida bor-yo'qligini tekshiradi. Bu qoida rejimga qarab ajratilmagan.

16 rejim hujjatlar bo'yicha qaysi to'rt guruhga bo'linadi?

Guruh	Rejimlar (kod)	Soni
Faqat BYD va kuzatuv hujjatlari (51 va 61-rejimlarda bundan oldin ruxsatnoma olinadi)	11, 41, 51, 61, 71, 72, 73, 74	8
BYD, kuzatuv va qo'shimcha hujjat (kontrakt yoki dalolatnoma)	12, 42, 75, 76	4
Ro'yxati Vazirlar Mahkamasiga qoldirilgan	10, 40	2
Maxsus deklaratsiya: qisqa BYD yoki tranzit deklaratsiyasi	70 (qisqa BYD), 80 (tranzit deklaratsiyasi va kuzatuv hujjatlari)	2
Jami		16

Jadvaldan bir qiziq xulosa chiqadi: eng ko'p ishlatiladigan ikki rejim, ya'ni eksport va import, Kodeksning o'zida eng kam ochib berilgan. Ularning hujjatlar ro'yxatini Vazirlar Mahkamasi belgilaydi (31 va 57-moddalar). Tovarlarni deklaratsiyalash bo'yicha amaldagi hukumat qarori: Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 31-iyuldagi 605-son qarori (2024-yil 4-oktabrdagi 630-son qaror tahririda); avvalgi 197-son qaror bekor qilingan. Qarorning 2-bandi tovarlarni deklaratsiyalash tartibi to'g'risidagi Nizomni (1-ilova) va respublikaga olib kiriladigan tovar invoysidagi minimal ma'lumotlar ro'yxatini (1a-ilova) tasdiqlagan. 1a-ilova faqat importga tegishli, eksportga emas.

Lekin 605-son qaror ham eksport va importning barcha holatlari uchun bitta yopiq hujjatlar ro'yxatini bermaydi: tovar turiga qarab ruxsat hujjatlari boshqa normativ hujjatlarda ham belgilanishi mumkin. Kodeks rasmiylashtiruvga kerakli hujjat va ma'lumotlar ro'yxatini Davlat bojxona qo'mitasi o'z rasmiy saytida e'lon qilishi lozimligini aytadi (249-modda, oxirgi qism). Shu sababli bu maqolada "to'liq ro'yxat" keltirilmaydi. Import invoysidagi 12 ta minimal ma'lumot import hujjatlari haqidagi maqolada to'liq sanab berilgan.

Qayta ishlash ruxsatnomasi uchun qanday hujjatlar kerak?

51 va 61-rejimlarda BYD topshirishdan oldin yana bir bosqich bor: ruxsatnoma olish (132-modda). Ruxsatnoma uchun hujjatlar 134-moddada ikki ro'yxatga ajratilgan:

Hujjat	Tashqarida qayta ishlash (61)	Hududda qayta ishlash (51)
Ruxsatnoma berish to'g'risidagi ariza	kerak	kerak
Texnologik jarayon ko'rsatilgan texnik-iqtisodiy asoslar (hisob-kitoblar)	kerak; bunga qo'shimcha, chiqish normasini belgilash uchun vakolatli organ yoki tashkilot (bojxona laboratoriyasi ham) xulosasi. Kodeksda bu band oxirida «qayta ishlash operatsiyasi ta'mirlashdan iborat bo'lgan hollar mustasno» deyilgan	faqat ikki toifa uchun: ustav kapitalidagi davlat ulushi kamida 50 foiz bo'lgan yuridik shaxs; ustav kapitalining kamida 50 foizi ana shunday yuridik shaxsga qarashli bo'lgan yuridik shaxs
Qayta ishlash mahsulotlarida olib kirilgan tovarni identifikatsiyalash usuli (vakolatli shaxs belgilaydi)	ro'yxatda yo'q	kerak
Chiqish normasini baholash usuli (vakolatli shaxs aniqlaydi)	ro'yxatda yo'q	kerak (ta'mirlash bundan mustasno)
Qayta ishlashga asos bo'lgan kontrakt yoki olib chiqish (olib kirish) va qayta ishlash mahsulotini qaytarishga doir kontraktlar ko'chirma nusxasi	kerak	kerak

Bundan tashqari:

vakolatli shaxsdan 134-moddada ko'rsatilmagan boshqa hujjatni talab qilish mumkin emas;
ariza shaklini Davlat bojxona qo'mitasi belgilaydi; hujjatlar «bir darcha» tamoyili bo'yicha, Interaktiv davlat xizmatlarining yagona portali orqali topshiriladi (135-modda);
arizani ko'rib chiqish o'n ish kunidan oshmasligi kerak. Muddat barcha zarur hujjatlar topshirilgan sanadan hisoblanadi (137-modda);
shu muddatda bojxona na ruxsatnoma bersa, na rad etsa, muddat tugagach vakolatli shaxs bojxonani yozma xabardor qilib, tovarni rejimga joylashtirishga haqli. Qabul qilingan sanasi ko'rsatilgan ariza va yozma xabar ruxsatnoma olinguncha unga tenglashtiriladi (137-modda).

Amaliy maslahat: rejim tanlashda hujjatlarni qanday hisobga olish kerak?

Muallif tuzgan misol. "Ufq Stanok" MChJ bir yil ichida bitta chet el stanogi bilan uch xil vaziyatga tushdi:

Vaziyat	Rejim	Qo'shimcha hujjat kerakmi
Stanok ko'rgazmada namoyish qilish uchun keltirildi	42	63-modda kontraktni faqat ijara, lizing, kafolatli xizmat yoki investitsiya loyihasi holatida talab qiladi. Ko'rgazma bu ro'yxatda yo'q, shuning uchun BYD va kuzatuv hujjatlari yetadi
Ko'rgazmadan keyin stanok sotib olindi	40	Deklaratsiyalash Vazirlar Mahkamasining 605-son qarori bilan tasdiqlangan tartibda; invoysda 1a-ilovadagi 12 ta minimal ma'lumot bo'lishi shart; ruxsat hujjatlari stanok turiga qarab, zarur hujjatlar ro'yxatini Davlat bojxona qo'mitasi saytidan tekshiring
Stanokning yo'lda shikastlangan zaxira qismi yo'q qilinadi	76	Davlat bojxona qo'mitasi shaklidagi yo'q qilish dalolatnomasi

Maslahatlar (amaliy maslahat):

Hujjat yetmasa, vaqtincha saqlashni o'ylab ko'ring. 70-rejimga faqat qisqa BYD bilan joylashtiriladi, bojxona boshqa hujjat talab qila olmaydi (86-modda). Bu rejimda tovar tanlangan rejimga muvofiq chiqarilguniga qadar bojxona nazorati ostida saqlanadi (83-modda), shuning uchun import uchun qolgan hujjatlarni yig'ishga vaqt beradi. Lekin vaqtincha saqlashning o'z muddat va shartlari bor, ularni bobning boshqa moddalaridan tekshiring.
Ijara va lizingda kontraktni oldindan tayyorlang. 12 va 42-rejimlarda tovar ijara, lizing, kafolatli xizmat yoki investitsiya loyihasi doirasida o'tsa, kontrakt majburiy hujjatga aylanadi (38 va 63-moddalar).
Qayta ishlashda jadvalni ikki bosqichli tuzing. Avval ruxsatnoma uchun hujjatlar (134-modda) va ko'rib chiqishning o'n ish kuni (137-modda), keyin rasmiylashtiruv uchun BYD va kuzatuv hujjatlari (45 yoki 73-modda). Xom ashyo yetib kelishidan oldin ruxsatnoma qo'lda bo'lishi kerak.
Dalolatnomalar shaklini oldindan biling. Yo'q qilishda dalolatnoma Davlat bojxona qo'mitasi belgilagan shaklda tuziladi (123-modda), voz kechishda esa tovarni topshirish dalolatnomasi kerak (130-modda).
Tranzitda qog'oz emas, elektron deklaratsiya. Tranzit deklaratsiyasi bojxonaga elektron tarzda taqdim etiladi (257¹-modda). Tashuvchi bilan kim va qachon topshirishini oldindan kelishib oling.

O'zingizni sinang

Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.

«Sirdaryo agro» MChJ chet ellik ijaraga beruvchining kombaynini vaqtincha olib kirish bojxona rejimida olib kirdi. Muddat tugamasdan kombaynni «Baxmal dala» fermer xo'jaligiga ishlatish uchun topshirmoqchi. Bojxona kodeksining 67-moddasiga ko'ra bunga qachon yo'l qo'yiladi?
«Chinor mashina» MChJ turli tovarlarni shartnoma asosida chet elga vaqtincha olib chiqmoqchi (reklama, namoyish va ilmiy-tadqiqot maqsadida bitta nusxadan olib chiqish bundan mustasno). Bojxona kodeksining 37-moddasiga ko'ra quyidagi tovarlardan qaysi birini vaqtincha olib chiqish bojxona rejimiga joylashtirib bo'lmaydi?
Bojxona hududida qayta ishlash rejimida tikuv-trikotaj korxonasi 25 tonna chet el ip-kalavasidan 21 tonna trikotaj mato oldi (shartli). Bojxona kodeksi, 11-moddadagi ta'rif bo'yicha qayta ishlash mahsulotining chiqish normasi qancha?
«Qarshi quruq meva» MChJ eksport tovarini vositachi (ishonchli vakil) orqali vositachilik shartnomasi bo'yicha sotdi. Soliq kodeksining 261-moddasiga ko'ra QQSning nol darajali stavkasini qo'llash uchun eksportni tasdiqlashda komitent odatdagi hujjatlarga qo'shimcha tarzda yana nimani taqdim etadi?
Eksportchi partiyani keyin bo'lib-bo'lib jo'natish uchun bojxona ombori rejimiga joylashtirdi. Bojxona kodeksining 95-moddasiga ko'ra bojxona organini xabardor qilgan holda omborda quyidagilardan qaysi birini bajarish mumkin?

Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri

Barcha testlar →

Yana qarang

Manbalar

O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 31, 34, 38, 45, 57, 60, 63, 73, 86, 92, 102, 108, 115, 118, 123 va 130-moddalar · har bir bojxona rejimiga joylashtirish uchun zarur bo'ladigan hujjatlar va ruxsat hujjatlarini bojxona axborot tizimida tekshirish
O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 42, 70, 83, 132, 134, 135 va 137-moddalar · bojxona hududidan tashqarida va hududida qayta ishlash ruxsatnoma asosida; vaqtincha saqlash rejimi tushunchasi; ruxsatnoma olish uchun hujjatlar; arizaning shakli va «bir darcha» orqali topshirish; ko'rib chiqish muddati va javob berilmagan holat
O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 249, 257¹ va 267-moddalar · ruxsat hujjatini axborot tizimida tekshirishning umumiy qoidasi; tranzit deklaratsiyasi elektron tarzda; qisqa bojxona yuk deklaratsiyasi va unga qo'yiladigan ma'lumotlar
Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 31-iyuldagi 605-son qarori (2024-yil 4-oktabrdagi 630-son qaror tahririda), 2-band va 1a-ilova · 2-band: tovarlarni deklaratsiyalash tartibi to'g'risidagi Nizom (1-ilova) va import tovar invoysidagi minimal ma'lumotlar ro'yxati (1a-ilova, 12 ta ma'lumot) tasdiqlangan; qaror eksport va import uchun yopiq hujjatlar ro'yxatini bermaydi; avvalgi 197-son qaror bekor qilingan
«Bojxona yuk deklaratsiyasini to'ldirish tartibi to'g'risidagi yo'riqnoma», 3-ilova «Bojxona rejimlari tasniflagichi» · 16 ta rejim va ularning kodlari: 10, 11, 12, 40, 41, 42, 51, 61, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 80
Misol va maslahatlar · muallif tomonidan tuzilgan