Bojxona hududidan tashqarida qayta ishlash (61-kod): xom ashyo chet elda qayta ishlab qaytarilsa, nima rasmiylashtiriladi va hisobda qanday aks etadi?
Mato chet elga gul bosish uchun ketdi va gulli chit bo'lib qaytdi. Qaysi ruxsatnoma kerak, boj va QQS qaysi qiymatdan hisoblanadi, mahsulot qaytmasa nima bo'ladi va buxgalteriyada mato qaysi schyotlardan o'tadi: to'qimachilik korxonasi misolida.
"Chinoz Mato" MChJ o'zi to'qigan oq surpni bolalar kiyimi uchun gulli matoga aylantirmoqchi. Gul bosadigan uskuna O'zbekistonda yo'q, Turkiyadagi bosmaxona esa bu ishni metriga 0,80 dollarga qilib beradi. Mato chegaradan chiqadi va gulli bo'lib qaytadi. Mulk egasi o'zgarmaydi, demak bu sotuv ham, oddiy import ham emas. Bojxona tilida bu bojxona hududidan tashqarida qayta ishlash, deklaratsiyadagi kodi 61 («Bojxona yuk deklaratsiyasini to'ldirish tartibi to'g'risidagi yo'riqnoma», 3-ilova).
Bu rejim nimani beradi va nimani talab qiladi?
Bojxona kodeksining 42-moddasiga ko'ra, O'zbekiston tovari qayta ishlash va uning mahsulotini keyin qaytarib olib kirish maqsadida olib chiqiladi. Chiqayotgan tovarga bojxona bojlari va soliqlardan shartli ozod etish qo'llaniladi, iqtisodiy siyosat choralari esa qo'llanilmaydi (54-moddadagi taqiq va cheklovlar bundan mustasno).
Qayta ishlash deganda Kodeks (43-modda) uch xil operatsiyani tushunadi:
| Operatsiya turi | "Chinoz Mato"ga yaqin misol (shartli) |
|---|---|
| Tovarning o'zini qayta ishlash yoki unga ishlov berish (identifikatsiya xususiyatlari saqlanadi) | Surpga gul bosish |
| Olib chiqilgan tovardan boshqa tovar tayyorlash, jumladan montaj, yig'ish yoki qismlarga ajratish | Matodan tayyor ko'ylak tikdirish |
| Ta'mirlash: tiklash, modernizatsiya, eskirgan qismlarni almashtirish, nuqsonlarni bartaraf etish | To'quv dastgohining blokini ta'mirlatish |
43-moddaning uchinchi qismiga ko'ra quyidagilar qayta ishlash operatsiyasi hisoblanmaydi: tovarni butligicha saqlab turish hamda sotuv yoki tashish uchun tayyorlash; hayvonlar bilan bog'liq ishlar (nasl olish, parvarish, klonlash, bo'rdoqiga boqish, tutish, mahsulotini olish va yig'ish); o'simliklarni o'stirish va hosilini yig'ish; foydali qazilma qazish; axborot, audio va video yozuvlardan nusxa ko'chirish va ularni ko'paytirish. Shuning uchun matoni chet elda shunchaki qayta o'rash bu rejimga to'g'ri kelmaydi.
Asosiy shart: bojxona qaytib kelgan mahsulotda chiqib ketgan tovarni tanib olishi kerak (44 va 46-moddalar). 46-moddada sanalgan usullar: muhr, shtamp yoki tamg'a qo'yish; batafsil tavsiflash, suratga olish yoki boshqacha tasvirlash; oldindan olingan namunani qayta ishlash mahsuloti bilan qiyoslash; zavod va seriya raqamlaridan yoki boshqa tamg'alashdan foydalanish. Bulardan tashqari qonunchilikka muvofiq boshqa usullar ham qo'llanishi mumkin, vakolatli shaxsning so'roviga va bojxona roziligiga ko'ra esa identifikatsiya xom ashyo, materiallar va qayta ishlash texnologiyasi haqidagi batafsil ma'lumotlarni tadqiq etish yo'li bilan ham ta'minlanishi mumkin. "Chinoz Mato" har rulonning namunasini saqlab qo'yadi: qaytgan gulli matoda o'sha zichlik va o'sha ip tarkibi bo'lishi kerak.
Ruxsatnoma qanday olinadi va qancha amal qiladi?
Bu rejimga joylashtirish faqat bojxona organi bergan ruxsatnoma asosida bo'ladi (42-modda, 132-modda). Uni olish uchun Kodeksning 134-moddasi uchta hujjatni sanaydi:
- ruxsatnoma berish to'g'risidagi ariza;
- qayta ishlash texnologiyasi tavsiflangan texnik-iqtisodiy asoslash (hisob-kitoblar) hamda chiqish normasini belgilash uchun vakolatli organ yoki tashkilot xulosalari (operatsiya ta'mirlash bo'lsa, bu talab qilinmaydi);
- qayta ishlash uchun asos bo'lgan kontraktning yoki tovarni qayta ishlashga olib chiqish va mahsulotni olib kirishga doir kontraktning ko'chirma nusxasi.
Bundan boshqa hujjat talab qilishga yo'l qo'yilmaydi (134-moddaning ikkinchi qismi). Bojxona arizani ko'pi bilan o'n ish kuni ichida ko'rib chiqadi (137-modda). Ruxsatnoma ikki yil muddatga beriladi; uni uzaytirish arizasi muddat tugashiga kamida bir oy qolganda topshiriladi (47-modda).
Mato chegaradan chiqayotganda deklarant BYD va kuzatuv hujjatlarini topshiradi (45-modda). Ruxsat beruvchi hujjatlar bo'lsa, bojxona ularni o'z axborot tizimida mustaqil tekshiradi.
Gulli mato qaytganda boj va QQS nimadan hisoblanadi?
Bu rejimning eng muhim foydasi shu yerda. Qayta ishlash mahsuloti erkin muomalaga chiqarish (import) rejimiga joylashtirilganda bojxona boji va QQS butun mato qiymatidan emas, qayta ishlash operatsiyalarining qiymatidan hisoblanadi (53-modda). Bu qiymatga ikki narsa kiradi:
- olib chiqilgan tovarni qayta ishlash haqi;
- tovarni qayta ishlash joyiga va mahsulotni bojxona chegarasigacha qaytarib yetkazish xarajati, agar u qayta ishlash haqiga qo'shilmagan bo'lsa.
Stavka esa qayta ishlash mahsulotiga qo'llanadigan stavka bo'ladi. Aksiz solig'i bundan farq qiladi: u mahsulotning bojxona qiymati va miqdoridan hisoblanadi (53-moddaning ikkinchi qismi).
Ta'mirlash uchun alohida qoida bor (53-modda):
| Ta'mirlash holati | Nimadan ozod |
|---|---|
| Shartnoma yoki kafolat bo'yicha tekin ta'mirlash, yoxud dastlabki importda hisobga olinmagan ishlab chiqarish nuqsoni | Bojxona bojlari va soliqlar |
| Haq evaziga ta'mirlash | Bojxona bojlari va aksiz solig'i |
Qayta ishlashdan qolgan chiqindilar olib kirilsa, ular boj va soliqlardan ozod (51-modda). Qayta ishlanmagan qoldiq esa reimport qilinadigan tovar sifatida rasmiylashtiriladi.
Rejim qanday yopiladi va mahsulot qaytmasa nima bo'ladi?
Rejim 47-moddada belgilangan muddat tugaguncha uch usulning biri bilan tugallanadi (52-modda): qayta ishlash mahsulotini import rejimiga joylashtirish; olib chiqilgan tovar yoki uning qoldig'ini reimport rejimiga joylashtirish; ularni bojxonaga amalda ko'rsatmasdan eksport rejimiga joylashtirish (majburiy reimport hollari bundan mustasno).
Agar gulli mato umuman qaytmasa, chiqib ketgan surpga eksportdagi kabi boj va soliqlar qo'llaniladi, stavkalar esa tovar 61-rejimga joylashtirilgan kundagi stavkalar bo'ladi (52-modda). Rejimni qo'llagan shaxs qayta ishlash muddati tugagan kundan o'ttiz kalendar kun ichida ma'lumotlarni solishtirib chiqishi shart.
Bojxona to'lovlari tasniflagichida bu rejimga bog'liq ikki yig'im kodi bor: 11 (bojxona hududida va undan tashqarida qayta ishlash hamda tranzit rejimlarida rasmiylashtiruv yig'imi) va 42 (qayta ishlashga ruxsatnoma berganlik uchun yig'im) (yo'riqnoma, 13-ilova). Yig'imlarning summasi bu maqolada ko'rsatilmaydi.
Buxgalteriyada mato qaysi yo'ldan o'tadi?
Mato chet elda bo'lsa ham "Chinoz Mato"ning mulki bo'lib qoladi. 21-son BHMS ning 97-bandiga ko'ra, chetga qayta ishlash uchun berilgan materiallar 1070 schyotida hisobga olinadi, qayta ishlovchiga to'langan haq esa qayta ishlashdan olingan buyumni hisobga oluvchi schyotning debetiga yoziladi.
Misolning shartli raqamlari:
| Ko'rsatkich | Hisob | Summa, so'm |
|---|---|---|
| Surp tannarxi | 8 000 m × 15 000 | 120 000 000 |
| Bosmaxona haqi | 8 000 m × 0,80 = 6 400 dollar × 12 500 (xizmat qabul qilingan kundagi shartli kurs) | 80 000 000 |
| Ikki tomonga tashish (mahalliy tashuvchi) | shartli | 9 000 000 |
| Gulli matoning tannarxi (bojxona to'lovlarisiz) | 120 000 000 + 80 000 000 + 9 000 000 | 209 000 000 |
| Operatsiya | Summa, so'm | Hisobda qanday aks etadi |
|---|---|---|
| Surp qayta ishlashga jo'natildi | 120 000 000 | 97-bandga ko'ra mato 1070 da hisobga olinadi; 21-son BHMS jadvallarida bu operatsiya uchun alohida qator yo'q, shuning uchun aniq yozuvni hisob siyosatida belgilang |
| Gulli mato qaytib kirim qilindi (surp qiymati) | 120 000 000 | 1070 dagi qiymat qayta ishlashdan olingan buyumni hisobga oluvchi schyotga o'tadi; jadvalda alohida qator yo'q, hisob siyosatida belgilang |
| Bosmaxona haqi gulli mato qiymatiga qo'shildi | 80 000 000 | 97-band: qayta ishlovchiga to'langan xarajat olingan buyumni hisobga oluvchi schyot debetiga; 254-band: 6010 qabul qilingan xizmat qiymatiga kreditlanadi; aniq juftlikni hisob siyosatida belgilang |
| Tashish xarajati mato qiymatiga qo'shildi | 9 000 000 | 254-band; 4-son BHMS, 15 va 22-bandlar; aniq juftlikni hisob siyosatida belgilang |
| Bosmaxonaga valyuta hisobvarag'idan to'landi | to'lov kunidagi kursda | Dt 6010 – Kt 5210 (21-son BHMS, 257-band, 13-qator: Kt 5110-5530) |
Import rasmiylashtiruvida to'langan bojxona bojlari va yig'imlari ham gulli mato tannarxiga qo'shiladi (4-son BHMS, 15-band). QQS hisobga olinadigan bo'lsa, u tannarxga kirmaydi (15 va 23-bandlar). Bojxona to'lovlarining har bir kodi qayerga yozilishi alohida maqolada batafsil berilgan.
Bosmaxonaga dollardagi qarz monetar modda (22-son BHMS, 9-band). To'lov kelasi oyga qolsa, qarz oy oxiridagi kurs bo'yicha qayta baholanadi (8-band), farq esa moliyaviy faoliyat daromadi yoki xarajati bo'ladi (11-band). Bu farq gulli mato tannarxini o'zgartirmaydi.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
QQS to'lovchi «Nurafshon metall» chet ellik buyurtmachining bojxona hududida qayta ishlash rejimiga joylashtirilgan xom ashyosidan mahsulot tayyorladi. Xizmat haqi QQSsiz 45 000 000 so'm. Mahsulot olib chiqilmadi: buyurtmachi uni erkin muomalaga chiqarish (import) rejimiga joylashtirdi. Xizmat haqiga qancha QQS hisoblanadi?
«Namangan tekstil» to'qimachilik kombinati O'zbekiston tovari bo'lgan gazlamani chet elda bo'yash uchun olib chiqmoqchi, bo'yalgan gazlama esa bojxona hududiga qaytariladi. Bojxona organining ruxsatnomasi olingan. Bojxona yuk deklaratsiyasida (rejimlar tasniflagichi bo'yicha) qaysi rejim kodi ko'rsatiladi?
Bojxona hududida qayta ishlash rejimida tikuv-trikotaj korxonasi 25 tonna chet el ip-kalavasidan 21 tonna trikotaj mato oldi (shartli). Bojxona kodeksi, 11-moddadagi ta'rif bo'yicha qayta ishlash mahsulotining chiqish normasi qancha?
Bojxona kodeksiga ko'ra quyidagilardan qaysi biri bojxona hududida qayta ishlash operatsiyalari jumlasiga KIRMAYDI?
«Sirdaryo agro» MChJ chet ellik ijaraga beruvchining kombaynini vaqtincha olib kirish bojxona rejimida olib kirdi. Muddat tugamasdan kombaynni «Baxmal dala» fermer xo'jaligiga ishlatish uchun topshirmoqchi. Bojxona kodeksining 67-moddasiga ko'ra bunga qachon yo'l qo'yiladi?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
- Import-eksport bo'limi
- Bojxona rejimi
- Reimport
- Chetga qayta ishlash uchun berilgan materiallar
- Bojxona to'lovlarining 37 ta kodi: qaysi biri tovar tannarxiga kiradi, qaysi biri xarajat bo'ladi?
- Import qilingan tovarning tannarxi qanday yig'iladi: kontrakt, yo'l haqi, boj va kurs farqi
- 1070 Chetga qayta ishlash uchun berilgan materiallar
Manbalar
- O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 42, 43 va 44-moddalar · rejim ta'rifi; bojxona bojlari va soliqlardan shartli ozod etish; qayta ishlash operatsiyalari (bevosita qayta ishlash, boshqa tovarni tayyorlash, ta'mirlash) va ularga kirmaydigan operatsiyalar; talablar va shartlar
- O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 45, 46 va 47-moddalar · BYD va kuzatuv hujjatlari; identifikatsiya usullari; ruxsatnoma ikki yil muddatga beriladi, uzaytirish arizasi muddat tugashiga kamida bir oy qolganda beriladi
- O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 51, 52 va 53-moddalar · qoldiq va chiqindilar; rejimni tugallash usullari; mahsulot qaytarilmasa eksportdagi kabi boj va soliqlar; qayta ishlash mahsulotlariga boj va QQS qayta ishlash operatsiyalari qiymatidan hisoblanishi; kafolatli va haq evaziga ta'mirlashdagi ozod qilish
- O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 132, 134 va 137-moddalar · ruxsatnoma talab qilinadigan rejimlar; ruxsatnoma uchun hujjatlar (ariza, texnik-iqtisodiy asoslar, kontrakt ko'chirmasi); ariza ko'pi bilan o'n ish kunida ko'rib chiqiladi
- «Bojxona yuk deklaratsiyasini to'ldirish tartibi to'g'risidagi yo'riqnoma», 3-ilova «Bojxona rejimlari tasniflagichi» va 13-ilova «Bojxona to'lovlari tasniflagichi» · Bojxona hududidan tashqarida qayta ishlash kodi: 61; 11-kod: «bojxona hududida qayta ishlash», «bojxona hududidan tashqarida qayta ishlash» va «tranzit» rejimlarida rasmiylashtiruv yig'imlari; 42-kod: ruxsatnoma berganlik uchun yig'imlar
- 4-son BHMS «Tovar-moddiy zaxiralar» (Moliya vazirining 2020-yil 28-maydagi 24-son buyrug'i, Adliya vazirligida 2020-yil 30-iyunda 3259-son bilan ro'yxatga olingan), 14, 15, 22 va 23-bandlar · tannarx tarkibi: bojxona bojlari va yig'imlari, qoplanmaydigan soliqlar, transport-tayyorlov xarajatlari; transport xarajatlarini tannarxga bevosita kiritish usuli
- 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma»: 97-band, 254-band, 257-band (13-qator) · 1070 da chetga qayta ishlash uchun berilgan materiallar; qayta ishlovchiga to'langan xarajatlar qayta ishlashdan olingan buyumlarni hisobga oluvchi schyot debetiga; 6010 qabul qilingan ish va xizmatlar qiymatiga kreditlanadi; to'lov Dt 6010 – Kt 5110-5530 (jadvaldagi yagona aniq qator)
- 22-son BHMS «Chet el valyutasida ifodalangan aktivlar va majburiyatlarning hisobi», 7, 8, 9 va 11-bandlar · operatsiya sanasidagi Markaziy bank kursi; monetar moddalarni har oy qayta baholash; kurs farqi moliyaviy faoliyat daromadi (xarajati)
- Misol, korxona nomi, summalar va kurs · muallif tomonidan tuzilgan, shartli