Import qilingan tovarning tannarxi qanday yig'iladi: kontrakt, yo'l haqi, boj va kurs farqi
Invoysda 20 000 dollar yozilgan, lekin tovar omborga 303 mln so'mdan ortiqqa kirdi. Qaysi xarajat tannarxga qo'shiladi, qaysi biri qo'shilmaydi, bojxona qiymati va buxgalteriya tannarxi nega farq qiladi: maishiy texnika do'koni misolida hisob va provodkalar.
"Sarbon Maishiy" MChJ chet eldan 2 500 dona elektr choynak sotib oldi. Kontraktda summa 20 000 AQSh dollari. Direktor "demak, tovar 20 000 dollar turadi" dedi. Bosh buxgalter Jasur hisobni oxirigacha yuritib, boshqa raqamga keldi.
Tannarxga nimalar kiradi?
4-son BHMS ga ko'ra tovar tannarxi yetkazib beruvchiga to'lanadigan summa va xarid bilan bog'liq barcha xarajatlardan iborat (14-band). Bunga kiradiganlar (15-band): - bojxona bojlari va yig'imlari - xarid bilan bog'liq soliq va yig'imlar, agar ular qoplanmasa (hisobga olinmasa) - ta'minotchi va vositachi tashkilotlarga to'lanadigan vositachilik haqi - sertifikatlash va texnik shartlarga muvofiq sinash xarajatlari - transport-tayyorlov xarajatlari: tayyorlash, yuklash-tushirish, fraxt, tashishdagi xatarlarni sug'urtalash
15-band bundan tashqari xarid bilan bog'liq boshqa xarajatlar ham tannarxga kiritilishi mumkinligini aytadi.
17-band esa quyidagilarni tannarxga kiritmaydi, ular yuzaga kelgan davrda xarajat bo'ladi: - tovar haqini to'lash bilan bog'liq bank xizmatlari: akkreditiv ochish, o'tkazma uchun komissiya, valyuta ayirboshlash komissiyasi va boshqa bank xizmatlari - xarid shartnomasini tayyorlash, ro'yxatdan o'tkazish va yopish xarajatlari - aktiv xaridi bilan bevosita bog'liq bo'lmagan boshqa xarajatlar
Qoplanadigan (hisobga olishga qabul qilinadigan) soliqlar tannarxdan chegiriladi (23-band).
Valyuta kursi qoidasi: chet el valyutasida xarid qilingan TMZ boshlang'ich hujjatdagi (kuzatuv hujjati yoki BYD) qiymatdan kelib chiqib, hisobga qabul qilish sanasidagi Markaziy bank kursida so'mga o'tkaziladi. Bo'nak to'langan qism bundan mustasno (24-band).
Bojxona qiymati va buxgalteriya tannarxi nega farq qiladi?
Ular turli maqsadda hisoblanadi. Bojxona qiymati bitim qiymatiga, ya'ni chegarani kesib o'tish paytidagi narxga asoslanadi (Bojxona kodeksi, 303-modda). Agar narxga kirmagan bo'lsa, unga olib kirish joyigacha bo'lgan tashish, yuklash-tushirish va sug'urta qo'shiladi (304-modda). Mamlakatga kirgandan keyingi tashish, narxdan ajratib ko'rsatilgan bo'lsa, chiqarib tashlanadi (305-modda). Bojxona maqsadi uchun valyuta deklaratsiya qabul qilingan kundagi kursda qayta hisoblanadi (326-modda).
Buxgalteriya tannarxi esa tovarni ombordagi holatiga keltirgan barcha xarajatlarni oladi. Unga mamlakat ichidagi tashish ham, boj va yig'im ham kiradi.
| Xarajat | Bojxona qiymatida | Buxgalteriya tannarxida |
|---|---|---|
| Kontrakt narxi | Ha | Ha |
| Chegaragacha tashish va sug'urta | Ha (304-modda) | Ha (15-band) |
| Chegaradan omborgacha tashish | Yo'q (305-modda) | Ha (15-band) |
| Import boji, bojxona yig'imi | Yo'q, ular bojxona qiymatidan hisoblanadi | Ha (15-band) |
| Import QQS | Yo'q, u bojxona qiymati va bojdan hisoblanadi (322-modda) | Hisobga olinadigan bo'lsa yo'q (23-band), qoplanmasa ha (15-band) |
| Bank komissiyasi | Yo'q | Yo'q (17-band) |
Jasurning hisobi
Barcha raqamlar shartli. Kurs, boj stavkasi va yig'im haqiqiy emas, muallif tomonidan tuzilgan.
Shartlar: kontrakt 20 000 USD. Chegaragacha tashish va sug'urtani bitta ekspeditor 1 700 USD ga qildi (tashish 1 500, sug'urta 200). Chegaradan omborgacha mahalliy tashuvchi 4 000 000 so'm oldi. BYD qabul qilingan va tovar hisobga olingan kun kursi 12 500 so'm. Boj shartli 10%, rasmiylashtiruv yig'imi shartli 1 000 000 so'm. Valyuta o'tkazmasi uchun bank 300 000 so'm komissiya oldi. Korxona hisob siyosatida 4-son BHMS ning 30-bandidagi usulni tanlamagan, ya'ni xarid xarajatlari tannarxga yig'iladi.
1-qadam. Bojxona qiymati: (20 000 + 1 500 + 200) × 12 500 = 21 700 × 12 500 = 271 250 000 so'm.
2-qadam. Bojxona to'lovlari: boj 271 250 000 × 10% = 27 125 000 so'm. QQS asosi 271 250 000 + 27 125 000 = 298 375 000 so'm (Bojxona kodeksi, 322-modda), QQS 12% = 35 805 000 so'm. Yig'im 1 000 000 so'm. Bojxonaga jami 63 930 000 so'm.
3-qadam. Tannarx:
| Tarkib | Hisob | So'm |
|---|---|---|
| Kontrakt narxi | 20 000 × 12 500 | 250 000 000 |
| Chegaragacha tashish | 1 500 × 12 500 | 18 750 000 |
| Tashishdagi sug'urta | 200 × 12 500 | 2 500 000 |
| Import boji | 10% | 27 125 000 |
| Rasmiylashtiruv yig'imi | shartli | 1 000 000 |
| Omborgacha mahalliy tashish | hisob bo'yicha | 4 000 000 |
| Jami tannarx (import QQS hisobga olinadigan bo'lsa) | 303 375 000 | |
| Bir dona choynak | 303 375 000 / 2 500 | 121 350 |
Bank komissiyasi (300 000) har qanday holatda jadvalga kirmaydi (17-band). Import QQS (35 805 000) bilan ikki holat bor, chunki uni hisobga olish huquqi Soliq kodeksi bilan belgilanadi:
| Holat | Tannarx, so'm | Bir dona, so'm |
|---|---|---|
| Import QQS hisobga olinadi (23-band) | 303 375 000 | 121 350 |
| Import QQS qoplanmaydi (15-band): 303 375 000 + 35 805 000 | 339 180 000 | 135 672 |
Birinchi holatda 20 000 dollarlik invoys ortida omborda 303 375 000 so'mlik tovar turibdi. Bu kontrakt narxining so'mdagi qiymatidan 21,35% ko'p: 53 375 000 / 250 000 000.
Qaysi provodkalar beriladi?
21-son BHMS da namunaviy qatori bor yozuvlar:
| Operatsiya | Debet | Kredit | Summa | Asos (21-son BHMS) |
|---|---|---|---|---|
| Yetkazib beruvchidan tovar kirim qilindi | 2910 | 6010 | 250 000 000 | 154-band, 2-qator |
| Bank komissiyasi | 9430 | 6990 | 300 000 | 412-band, 12-qator |
Qolgan summalar uchun standartda namunaviy provodka qatori yo'q: ekspeditorning chegaragacha tashish va sug'urta hisobi (21 250 000), mahalliy tashuvchi hisobi (4 000 000), boj va yig'im (28 125 000), import QQS (35 805 000). Standart bu yerda faqat schyotlarni tavsiflaydi: 145-band tovar 2910 debetida «tovarlarni xarid qilish bilan bog'liq xarajatlar bilan birgalikda» kirim qilinishini, 252-band tashish xizmatlari bo'yicha majburiyatlar 6010 da yuritilishini, 273-band budjet oldidagi majburiyatlar 6410 da umumlashtirilishini aytadi. Bu summalar qaysi schyotlar orqali yozilishini korxona hisob siyosatida belgilab qo'yadi. Ekspeditorga to'lov valyutada ham bo'lishi mumkin; misolda soddalik uchun u hisob kuni to'langan deb olingan.
Kurs farqi tannarxga kiradimi?
Yo'q. Jasur yetkazib beruvchiga pulni bir haftadan keyin, kurs 12 600 so'm bo'lganda o'tkazdi. Endi qarz 20 000 × 12 600 = 252 000 000 so'm. Farq 2 000 000 so'm tovar qiymatini o'zgartirmaydi. Valyutadagi kreditorlik qarzi monetar modda (22-son BHMS, 9-band). Uni qayta hisoblashdan chiqqan kurs farqi moliyaviy faoliyat natijasiga yoziladi (11-band).
| Operatsiya | Debet | Kredit | Summa | Asos (21-son BHMS) |
|---|---|---|---|---|
| Qarzning salbiy kurs farqi | 9620 | 6010 | 2 000 000 | 427-band, 3-qator |
| Valyuta hisobvarag'idan to'landi | 6010 | 5210 | 252 000 000 | 229-band, 14-qator |
Amaliy maslahatlar
- 4-son BHMS ning 30-bandi qayta sotish uchun olingan tovarlarni xarid qiymatida hisobga olishga ham ruxsat beradi. Bunda 15-banddagi xarajatlar o'sha davrning sotish xarajatiga yoziladi. Qaysi usulni tanlaganingizni hisob siyosatida yozib qo'ying
- Har bir import partiyasi uchun "tannarx kartochkasi" yuriting: invoys, ekspeditor, BYD, mahalliy tashish. Hisoblar turli kunlarda keladi, kartochka ularni bir joyda ushlab turadi
- Partiyada turli tovarlar bo'lsa, umumiy xarajatlarni taqsimlash bazasini (qiymat, og'irlik yoki hajm) oldindan belgilang
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
Tikuv fabrikasi ishlab chiqarish uchun xorijdan gazlama import qildi. Bojxona yuk deklaratsiyasi bo'yicha hisobga qabul qilish sanasidagi kursda xarid qiymati 80 000 000 so'm. Qo'shimcha xarajatlar: bojxona bojlari va yig'imlari 6 000 000, fraxt 3 000 000, sertifikatlash va sinash 1 000 000, valyutani ayirboshlash uchun bank komissiyasi 500 000 so'm (summalar shartli; import QQS hisobga olishga qabul qilinadi va bu misolda ko'rsatilmagan). 4-son BHMS bo'yicha gazlamaning tannarxi qancha?
«Nur elektro» MChJ xorijdan AQSh dollarida tovar import qildi va uni operatsiya sanasidagi Markaziy bank kursida omborga kirim qildi. Oy oxirida kurs o'zgardi, tovar hali sotilmagan. 22-son BHMS bo'yicha oy oxirida ombordagi tovar qiymati bilan nima qilinadi?
«Ipak Yo'li Savdo» MChJ xorijdan 10 000 AQSh dollarlik tovar sotib oldi. 4 000 dollar bo'nak oldindan to'langan (o'sha kundagi Markaziy bank kursi shartli 12 000 so'm), tovar hisobga qabul qilingan kuni kurs shartli 12 500 so'm. Bojxona to'lovlari va transport xarajatlarini hisobga olmaganda, tovarning so'mdagi tannarxi qancha?
Korxona xorijiy yetkazib beruvchiga 5 000 AQSh dollar qarzdor (tovar olingan kundagi kurs shartli 12 600 so'm). Oy oxirida kurs shartli 12 700 so'm bo'ldi, qarz hali to'lanmagan. 22-son BHMS bo'yicha oy oxirida nima qilinadi?
«Marg'ilon atlas» MChJ xorijga olib chiqiladigan tovari uchun bojxona rejimini tanladi. Bojxona kodeksiga ko'ra tanlangan bojxona rejimi qanday ma'lum qilinadi?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- 4-son BHMS «Tovar-moddiy zaxiralar», 14, 15, 17, 23, 24 va 30-bandlar · tannarx tarkibi; bojxona bojlari va yig'imlari, fraxt va tashishdagi sug'urta tannarxga kiradi; bank komissiyasi kirmaydi; chet el valyutasida xarid qilinganda hisobga qabul qilish sanasidagi Markaziy bank kursi; qayta sotish uchun tovarlarni xarid qiymatida hisobga olish imkoniyati
- O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 303, 304, 305, 322, 326 va 327-moddalar · bitim qiymati; olib kirish joyigacha tashish va sug'urta qo'shiladi; olib kirilgandan keyingi tashish chiqariladi; QQS asosi; deklaratsiya qabul qilingan kundagi kurs; to'lov muddati
- 21-son BHMS «Hisobvaraqlar rejasi», 145, 252 va 273-bandlar · 2910 debetida xarid bilan bog'liq xarajatlar; 6010 da tashish xizmatlari bo'yicha majburiyatlar; 6410 budjet oldidagi majburiyatlar. Bojxona boji, yig'imi, import QQS va tashish xizmati uchun namunaviy provodka qatori yo'q
- 21-son BHMS: 154-band (2-qator), 229-band (14-qator), 412-band (12-qator), 427-band (3-qator) · 2910 / 6010; 6010 / 5210; 9430 / 6990; 9620 / majburiyat schyotlari
- 22-son BHMS «Chet el valyutasida ifodalangan aktivlar va majburiyatlarning hisobi», 7, 9 va 11-bandlar · monetar modda (valyutadagi kreditorlik qarzi), kurs farqi moliyaviy natijaga
- QQS umumiy stavkasi 12% · misoldagi hisob uchun
- Misol, kurslar, stavkalar va summalar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli (kurs va boj stavkasi haqiqiy emas)