РусскийEnglish
hisobchilar.uzBuxgalterlar va soliqchilar uchun
Import-eksport4 daqiqa o'qish · Yangilangan: 9-noyabr, 2026

Vaqtincha olib chiqish (12-kod): ko'rgazmaga yoki ijaraga chiqqan tovar uchun qanday shartlar bor va u chet elda sotilsa nima bo'ladi?

Nasos zavodi ko'rgazma nusxasini qo'shni davlatdagi ko'rgazmaga olib chiqdi, u yerda uni sotib olishmoqchi. Qaysi tovarlarni vaqtincha olib chiqib bo'lmaydi, ikki yillik muddat qachon uzaytiriladi va rejim eksportga qanday aylantiriladi: 8 punkt va misol.

Ko'rgazmaga olib ketilgan stanok, ijaraga berilgan kran yoki kafolat bo'yicha ta'mirlashga yuborilgan uskuna chegaradan chiqadi, lekin sotilmaydi: u qaytib kelishi kerak. Bunday tovar uchun Bojxona kodeksida vaqtincha olib chiqish rejimi bor, deklaratsiyadagi kodi 12 («Bojxona yuk deklaratsiyasini to'ldirish tartibi to'g'risidagi yo'riqnoma», 3-ilova).

Asosiy tezislar

  1. Mohiyati (36-modda). Bojxona hududida erkin muomalada turgan tovar chet elda vaqtincha foydalanish uchun olib chiqiladi. Boj va soliqlardan shartli ozod etiladi, iqtisodiy siyosat choralari qo'llanilmaydi. "Shartli" degani: shart buzilsa, to'lov qaytib keladi (8-tezis).
  2. Uchta shart (37-modda). Bojxona tovarni identifikatsiya qila olishi; tovar vakolatli organlar nazoratida bo'lsa, ularning ruxsatnomasi bojxona axborot tizimida bo'lishi; rejimga joylashtirayotgan shaxs O'zbekistonning yuridik yoki jismoniy shaxsi, yoki bo'lmasa vakolatli davlat organlarida akkreditatsiyadan o'tgan chet ellik bo'lishi. Chet elda tovar o'zgarmas holatda qolishi kerak.
  3. Joylashtirib bo'lmaydigan tovarlar (37-modda). Kodeks olti guruhni sanaydi: (1) mamlakatdan chiqarish taqiqlangan har qanday tovar; (2) chiqindi; (3) elektr energiyasi, suv, quvur orqali beriladigan neft va gaz, shuningdek yoqilg'i; (4) eksporti kvota bilan cheklangan tovar; (5) sarf materiallari va sarflanadigan namunalar, xom ashyo, yarim fabrikatlar, oziq-ovqat, alkogolsiz ichimlik, alkogol va tamaki; (6) bir martalik foydalanishga mo'ljallangan buyumlar. Kodeks bu ro'yxatdagi tovarlarni faqat reklama, namoyish va ilmiy-tadqiqot maqsadida, bitta nusxadan vaqtincha olib chiqishga yo'l qo'yadi.
  4. Hujjatlar (38-modda). BYD va kuzatuv hujjatlari. Tovar ijara, lizing, kafolatli xizmat yoki investitsiya loyihasi doirasida chiqsa, yetkazib berish yoki topshirish kontrakti ham taqdim etiladi.
  5. Muddat (39-modda). Umumiy muddat: rejimga joylashtirilgan sanadan ikki yil. Uni muddatidan oldin ham tugallash mumkin. Ikki yildan ko'proqqa uzaytirish mumkin bo'lgan holatlar: O'zbekistonning chet eldagi obyektlari, elchixonalari va konsulliklari ehtiyoji uchun chiqarilgan tovarlar; ijara shartnomasi bo'yicha chiqqan temir yo'l va havo transporti vositalari, ularning ehtiyot qismlari va xizmat uskunalari (ijara muddatiga qarab); lizing bo'yicha olib chiqilgan tovarlar (lizing muddatiga); eksport kontrakti bo'yicha kafolat muddatida xizmat va nuqsonlarni bartaraf etish uchun chiqqan tovarlar (kafolat muddatiga; chet elda qoldiriladiganlari bundan mustasno); Vazirlar Mahkamasi qarori bilan ko'proq muddat belgilangan tovarlar.
  6. Uzaytirish tartibi (39-modda). Ariza rejim muddati tugaguniga qadar beriladi, tovar bojxonaga ko'rsatilmaydi va yangi deklaratsiya berilmaydi. Ariza berilgani muddatni to'xtatmaydi.
  7. Tugallash (41-modda). Tovar muddat tugaydigan kundan kechiktirmay qaytarib olib kiriladi. Yoki tovar chet elda qoldirilib, boshqa rejimga joylashtiriladi, bunda tovar bojxonaga amalda taqdim etilmaydi (qonunchilikka ko'ra tovar albatta olib kirilishi shart bo'lgan hollar bundan mustasno). Eksportga o'zgartirilsa, bojxona qiymati va miqdori vaqtincha olib chiqishga joylashtirilgan kundagi holat bo'yicha, boj va soliq stavkalari esa eksport BYD ro'yxatdan o'tgan kundagi holat bo'yicha olinadi. Foydalanish va tasarruf huquqi rejim tugaguncha O'zbekistonning boshqa yuridik yoki jismoniy shaxsiga yoxud akkreditatsiyadan o'tgan chet ellik shaxsga o'tkazilishi mumkin, lekin bu muddatni o'zgartirmaydi (40-modda).
  8. Muddat buzilsa (41-modda). Rejim tugallanmasa, boj va soliqlar olib chiqishdagi bojxona qiymati va joylashtirish kunidagi stavkalardan hisoblab to'lanadi. Istisno ikkita: avariya yoki yengib bo'lmas kuch tufayli tovar yo'q bo'lishi; chet davlat organlari qarori yoki mansabdor shaxslari harakati (harakatsizligi) bilan tovar egalikdan chiqishi. Buni isbotlash rejimga mas'ul shaxsning zimmasida, tasdiqni esa O'zbekistonning diplomatik va konsullik muassasalari yoki o'sha davlatning vakolatli organlari beradi.

Misol: ko'rgazmadagi nasos sotildi

"Farg'ona Nasos" MChJ o'zi ishlab chiqargan sug'orish nasosining ko'rgazma nusxasini (bu sarf qilinadigan namuna emas, ko'rgazmada turadigan tayyor nasos) qo'shni davlatdagi qishloq xo'jaligi ko'rgazmasiga 12-rejimda olib chiqdi. Uning haqiqiy ishlab chiqarish tannarxi 70 000 000 so'm. Mulk egasi o'zgarmagani uchun chiqish paytida sotuv yozuvi yo'q: 21-son BHMSning 139-bandiga ko'ra ko'rgazmaga berilgan tayyor mahsulot 2810 dan 2820 «Ko'rgazmadagi tayyor mahsulotlar» schyotiga o'tkaziladi. Ko'rgazmada mahalliy fermer xo'jaligi nasosni 9 000 dollarga sotib olmoqchi bo'ldi. Korxona nasosni qaytarib olib kelmaydi: 41-moddaga ko'ra rejimni eksportga (10-kod) o'zgartiradi. Kurs shartli ravishda 12 500 so'm.

OperatsiyaDebetKreditSumma, so'mAsos (21-son BHMS)
Nasos ko'rgazmaga berildi (12-rejimda chiqish)2820281070 000 000139-band; 141-band, 10-qator
Eksport tushumi: 9 000 × 12 50040109010112 500 000383-band, 1-qator
Sotilgan nasosning tannarxi9110282070 000 000390-band, 1-qator

Yalpi foyda: 112 500 000 − 70 000 000 = 42 500 000 so'm. Bojxona qiymati esa ko'rgazmaga chiqqan kundagi holat bo'yicha olinadi (7-tezis), shuning uchun o'sha BYD nusxasini sotuv hujjatlari bilan birga saqlang.

O'zingizni sinang

Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.

  1. «Yuksak kran» MChJ minorali kranni 10 oylik ijara shartnomasi bo'yicha shu muddatga vaqtincha olib chiqish rejimida Qozog'istonga olib chiqqan. Ijarachi kranni sotib olishga qaror qildi va kran eksport rejimiga o'tkazilmoqda. BYDdagi bitim xususiyati tasniflagichida aynan shu holat uchun qaysi kod belgilangan?

  2. «Chinor mashina» MChJ turli tovarlarni shartnoma asosida chet elga vaqtincha olib chiqmoqchi (reklama, namoyish va ilmiy-tadqiqot maqsadida bitta nusxadan olib chiqish bundan mustasno). Bojxona kodeksining 37-moddasiga ko'ra quyidagi tovarlardan qaysi birini vaqtincha olib chiqish bojxona rejimiga joylashtirib bo'lmaydi?

  3. «Sirdaryo agro» MChJ chet ellik ijaraga beruvchining kombaynini vaqtincha olib kirish bojxona rejimida olib kirdi. Muddat tugamasdan kombaynni «Baxmal dala» fermer xo'jaligiga ishlatish uchun topshirmoqchi. Bojxona kodeksining 67-moddasiga ko'ra bunga qachon yo'l qo'yiladi?

  4. «Namangan tekstil» to'qimachilik kombinati O'zbekiston tovari bo'lgan gazlamani chet elda bo'yash uchun olib chiqmoqchi, bo'yalgan gazlama esa bojxona hududiga qaytariladi. Bojxona organining ruxsatnomasi olingan. Bojxona yuk deklaratsiyasida (rejimlar tasniflagichi bo'yicha) qaysi rejim kodi ko'rsatiladi?

  5. QQS to'lovchi «Nurafshon metall» chet ellik buyurtmachining bojxona hududida qayta ishlash rejimiga joylashtirilgan xom ashyosidan mahsulot tayyorladi. Xizmat haqi QQSsiz 45 000 000 so'm. Mahsulot olib chiqilmadi: buyurtmachi uni erkin muomalaga chiqarish (import) rejimiga joylashtirdi. Xizmat haqiga qancha QQS hisoblanadi?

Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri

Barcha testlar →

Yana qarang

Manbalar

  1. O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 36 va 37-moddalar · rejim ta'rifi, boj va soliqlardan shartli ozod etish; joylashtirish shartlari (identifikatsiya, ruxsatnoma axborot tizimida, joylashtiruvchi shaxs); o'zgarmas holat; joylashtirilmaydigan tovarlarning to'liq ro'yxati va ulardan reklama, namoyish, ilmiy-tadqiqot uchun bitta nusxadagi istisno; nazorat rasmiylashtirgan bojxona organida
  2. O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 38 va 39-moddalar · BYD, kuzatuv hujjatlari, ijara, lizing, kafolatli xizmat va investitsiya loyihasida kontrakt; muddat ikki yil; uzaytirish mumkin bo'lgan beshta holat; ariza muddat tugaguniga qadar, tovarni ko'rsatmasdan, yangi deklaratsiyasiz
  3. O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi (2016-yil 20-yanvardagi O'RQ-400-son Qonun bilan tasdiqlangan), 40 va 41-moddalar · huquqni boshqa shaxsga o'tkazish va muddatning o'zgarmasligi; qaytarib olib kirish yoki boshqa rejimga joylashtirib tugallash; eksportga o'zgartirishda qiymat va miqdor hamda stavkalar sanasi; muddatida tugallanmasa to'lovlar; avariya, yengib bo'lmas kuch va chet davlat organlari qarori istisnolari
  4. «Bojxona yuk deklaratsiyasini to'ldirish tartibi to'g'risidagi yo'riqnoma», 3-ilova «Bojxona rejimlari tasniflagichi» · Vaqtincha olib chiqish kodi: 12; eksport: 10
  5. 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma»: 139-band, 141-band (10-qator), 383-band (1-qator), 390-band (1-qator) · ko'rgazma uchun mo'ljallangan tayyor mahsulot 2820 da; Dt 2820 – Kt 2810 (ko'rgazmaga berish); Dt 4010 – Kt 9010; Dt 9110 – Kt 2810–2830
  6. Misol, korxona nomi, summalar va kurs · muallif tomonidan tuzilgan, shartli

← Barcha maqolalar