Overdraft yoki oddiy qisqa muddatli kredit: qaysi biri arzon tushadi va buxgalteriyada qanday yoziladi?
Novvoyxona oy davomida un uchun notekis pul talab qiladi. Bir oylik kredit va overdraft foizini kunlar bo'yicha solishtiramiz, overdraftni 6810, 9610 va 6920 schyotlarida yozamiz va balansda qayerda turishini ko'rsatamiz.
"Sahro Non" novvoyxonasi har oy boshida katta partiya un oladi, pul esa do'konlardan asta-sekin, oy o'rtasigacha qaytadi. Rahbar Otabek bankka bordi va ikki taklif oldi: bir oyga 60 mln so'm kredit yoki hisobvaraqqa 60 mln so'mgacha overdraft limiti. Ikkalasi ham "qisqa muddatli qarz", lekin pulning ishlash tartibi butunlay boshqa.
Overdraft va oddiy qisqa muddatli kredit nimasi bilan farq qiladi?
Oddiy kreditda bank butun summani bir kunda hisobvaraqqa o'tkazadi, foiz esa birinchi kundan to'liq summaga hisoblanadi. Overdraftda hisobvaraqqa hech narsa tushmaydi: korxona o'z pulidan ko'proq to'lov qilganda bank farqni o'zi qoplaydi, keyingi tushumlar esa odatda shu qarzni avtomatik yopadi.
| Belgi | Oddiy qisqa muddatli kredit | Overdraft |
|---|---|---|
| Pul qachon beriladi | Bir yo'la, to'liq summa | Faqat hisobvaraqdagi puldan ortiq to'lov qilinganda |
| Foiz nimaga hisoblanadi | Butun summaga, butun muddatga | Har kuni amalda foydalanilgan qarzga |
| Qaytarish | Shartnomadagi jadval bo'yicha | Odatda har bir tushum bilan qisman yopiladi |
| Qaysi ehtiyojga mos | Aniq maqsad: partiya xaridi, uskuna avansi | Kunlik to'lovlar va tushum o'rtasidagi qisqa uzilish |
| Asosiy xavf | Ishlatilmagan pul uchun ham foiz to'lanadi | Limitdan doimiy foydalanish odatga aylanadi |
Aniq shartlar, jumladan limit, stavka va yopish tartibi har bir bankda va shartnomada boshqacha bo'ladi.
Qaysi biri arzonroq tushadi?
Bank stavkalari shartli: kredit yillik 22%, overdraft yillik 26%. Overdraft stavkasi yuqoriroq bo'lsa ham, natijani kunlar hal qiladi. Hisobda yil 365 kun deb olindi; amalda shartnomadagi tartib qo'llanadi.
Novvoyxonaning oy davomidagi bankka qarzi (overdraft bo'lsa):
| Kunlar | Qarz | Kunlar soni | Qarz × kun |
|---|---|---|---|
| 1–4 | 40 mln | 4 | 160 mln |
| 5–9 | 60 mln | 5 | 300 mln |
| 10–14 | 25 mln | 5 | 125 mln |
| 15–30 | 0 | 16 | 0 |
| Jami | 30 | 585 mln |
- Overdraft foizi: 585 000 000 × 26% ÷ 365 = 416 712 so'm.
- Kredit foizi: 60 000 000 × 22% × 30 ÷ 365 = 1 084 932 so'm.
Overdraft 2,6 baravar arzon chiqdi, chunki qarz oyning yarmida umuman bo'lmagan. Agar novvoyxona limitdan butun oy davomida to'liq foydalansa, yuqori stavka tufayli overdraft qimmatroq bo'lardi: 60 000 000 × 26% × 30 ÷ 365 = 1 282 192 so'm. Qoida oddiy: pul qisqa va notekis kerak bo'lsa overdraft, uzoq va to'liq kerak bo'lsa kredit.
Buxgalteriyada qanday yoziladi?
21-son BHMS overdraftni alohida nomlamaydi. Overdraft bankning qisqa muddatli krediti bo'lgani uchun uni 6810 "Qisqa muddatli kreditlar" da yuritish mantiqan to'g'ri keladi (292-band: tashkilot olgan qisqa muddatli kreditlar shu schyotda hisobga olinadi); tanlangan tartibni hisob siyosatida qayd eting. Yozuvlar bank ko'chirmasi asosida beriladi (225-band).
Muhim nuqta: 5110 "Hisob-kitob hisobvarag'i" aktiv schyot, unda hisobvaraqqa kelib tushgan va undan chiqarilgan pul aks etadi (225-band). Bank overdraftlari esa majburiyat (1-son BHMS, 75-band), shuning uchun o'z pulidan ortiq to'langan qismni 5110 da manfiy qoldiq qilib emas, bankka qarz sifatida 6810 da ko'rsatish mantiqan to'g'ri.
1-kuni hisobvaraqda 15 mln so'm bor edi, novvoyxona un yetkazib beruvchisiga 55 mln so'm to'ladi:
| Kun | Operatsiya | Debet | Kredit | Summa | Asos (21-son BHMS) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Hisobvaraqdagi o'z pulidan to'landi | 6010 | 5110 | 15 000 000 | 226-band, 15-qator |
| 1 | Qolgan qismini bank overdraft hisobidan to'ladi | 6010 | 6810 | 40 000 000 | 296-band, 3-qator |
| 5 | Yana yetkazib beruvchiga overdraft hisobidan | 6010 | 6810 | 20 000 000 | 296-band, 3-qator |
| 10 | Xaridorlardan tushum keldi | 5110 | 4010 | 35 000 000 | 226-band, 3-qator |
| 10 | Tushum hisobidan overdraft qisman yopildi | 6810 | 5110 | 35 000 000 | 296-band, 4-qator |
| 15 | Xaridorlardan tushum keldi | 5110 | 4010 | 25 000 000 | 226-band, 3-qator |
| 15 | Overdraft to'liq yopildi | 6810 | 5110 | 25 000 000 | 296-band, 4-qator |
| 30 | Oylik foiz hisoblandi | 9610 | 6920 | 416 712 | 427-band, 1-qator |
| 30 | Foiz bankka to'landi | 6920 | 5110 | 416 712 | 309-band, 5-qator |
Hisobotda overdraft qoldig'i bank overdraftlari sifatida joriy majburiyatlarga kiradi (1-son BHMS, 75-band). Pul oqimlari to'g'risidagi hisobotda bank kreditlari moliyaviy faoliyatga kiradi, lekin talab qilingan paytda to'lanadigan va pulni boshqarishning ajralmas qismi bo'lgan overdraft pul mablag'lari va ekvivalentlari tarkibida ko'rsatiladi (9-son BHMS, 7-band). Novvoyxonadagi kabi har oy ochilib-yopiladigan overdraft aynan shunday holatga yaqin; qaysi talqin qo'llanishini hisob siyosatida asoslang.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
Chek daftarchasiga qisqa muddatli kredit hisobidan pul deponentlangan edi. Ishlatilmay qolgan cheklar summasi bank tomonidan qisqa muddatli kreditni qoplashga qaytarildi. Qanday provodka beriladi?
Korxona hamkor tashkilotga 24 000 000 so'm qisqa muddatli qarz berdi, shartnomada yillik 15% oddiy foiz kelishildi. Bir oylik foiz qancha va u 21-son BHMS bo'yicha qanday aks ettiriladi?
Bank korxonaga qisqa muddatli kredit berdi va kredit summasi to'g'ridan-to'g'ri mol yetkazib beruvchi foydasiga ochilgan akkreditivga o'tkazildi. Qanday provodka beriladi?
Bankdan olingan qisqa muddatli kredit muddatida hisob-kitob hisobvarag'idan qaytarildi. Qanday provodka beriladi?
«Jizzax tekstil» MChJ yangi sex uchun bankdan 5 yil muddatga kredit oldi va kredit puli korxonaning hisob-kitob hisobvarag'iga tushdi. 21-son BHMS bo'yicha qanday provodka beriladi?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- 21-son BHMS "Hisobvaraqlar rejasi", 292 va 296-bandlar (1, 3 va 4-qatorlar) · 6810 qisqa muddatli kreditlar; 5110–5530 / 6810–6820; 6010 / 6810–6820; 6810–6820 / 5110–5530
- 21-son BHMS, 225 va 226-bandlar (3 va 15-qatorlar) · hisob-kitob hisobvarag'i bo'yicha yozuvlar bank ko'chirmalari asosida; 5110 / 4010; 6010 / 5110
- 21-son BHMS, 423 va 427-bandlar (1-qator), 309-band (5-qator) · kreditlar bo'yicha foizlar 9610 / 6920; hisoblangan foizlar to'lanishi 6920 / 5110–5530
- 1-son BHMS "Moliyaviy hisobotni taqdim etish va hisob siyosati", 75-band · bank overdraftlari joriy majburiyatlarga kiradi
- 9-son BHMS "Pul oqimlari to'g'risidagi hisobot", 7-band · bank kreditlari moliyaviy faoliyatga kiradi; talab qilingan paytda to'lanadigan overdraftlar pul mablag'larini boshqarishning ajralmas qismi bo'lsa, pul mablag'lari va ekvivalentlarining tarkibiy qismi hisoblanadi
- Misol, foiz stavkalari va hisob-kitoblar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli; real stavka va shartlar bank bilan tuzilgan shartnomada belgilanadi