O'zimiz tayyorlaymizmi yoki tayyorini sotib olamizmi: qaror uchun qaysi xarajatlar haqiqatan muhim?
Restoranning o'zi yopgan noni to'liq tannarxda 3 383 so'm, tayyor non 3 200 so'm. Demak, sotib olish arzonmi? Yo'q: tandir eskirishi va ijara ulushi qaror qanday bo'lmasin saqlanib qoladi. Faqat farq qiladigan xarajatlar hisoblansa, o'zimiz yopish oyiga 900 ming so'm tejaydi. Ammo bo'shagan joydan daromad bo'lsa, javob yana o'zgaradi.
"Yashil hovli" restorani kuniga 200 ga yaqin non ishlatadi, oyiga 6 000 dona. Hozir nonni o'z tandirida yopadi. Qo'shni novvoyxona har kuni tayyor nonni dona boshiga 3 200 so'mdan olib kelishni taklif qildi. Hisobchi to'liq tannarxni chiqardi: o'zimiz yopgan non 3 383 so'm. Direktor Sardor tandirni yopishga tayyor. Shoshilmaslik kerak.
Asosiy qoidalar
- Bunday qarorda faqat farqlanuvchi xarajatlar hisoblanadi: tanlovga qarab paydo bo'ladigan yoki yo'qoladigan xarajatlar
- Qanday qaror bo'lsa ham o'zgarmaydigan xarajatlar (bino ijarasining taqsimlangan ulushi, allaqachon olingan uskunaning eskirishi) qarorga ta'sir qilmaydi. Ular to'liq tannarxda bor, shuning uchun to'liq tannarx bu savolga noto'g'ri javob berishi mumkin
- O'z ishlab chiqarishdagi farqlanuvchi xarajatlar: xomashyo, qo'shimcha ishchi, tandirning energiyasi. Sotib olishda: dona narxi × hajm
- Muqobil (alternativ) xarajatni qo'shing: tandir to'xtasa, bo'shagan joy yoki ishchi vaqti boshqa daromad bera oladimi? Bera olsa, bu daromad o'z ishlab chiqarishning yashirin narxi
- Javob hajmga bog'liq: o'z ishlab chiqarishdagi qat'iy xarajatlar (ishchi, energiya) katta hajmda ko'proq donaga bo'linadi. Kichik hajmda sotib olish arzonroq bo'lishi mumkin
- Raqamdan tashqari omillar: sifat va ta'm nazorati, yetkazib beruvchi kechiksa nima bo'ladi, narxini oshirsa nima qilinadi, o'z ustasini yo'qotish xavfi
Misol: non, oyiga 6 000 dona
Summalar shartli, muallif tomonidan tuzilgan, so'mda, oyiga.
| Xarajat | O'zimiz yopsak | Qarorga ta'sir qiladimi? |
|---|---|---|
| Non uchun xomashyo (6 000 × 1 800) | 10 800 000 | Ha |
| Novvoy ish haqi (faqat non uchun olingan) | 6 000 000 | Ha |
| Tandir uchun qo'shimcha energiya | 1 500 000 | Ha |
| Tandir eskirishi | 800 000 | Yo'q: tandir allaqachon olingan |
| Restoran ijarasidan taqsimlangan ulush | 1 200 000 | Yo'q: ijara baribir to'lanadi |
| To'liq tannarx | 20 300 000 (dona 3 383) | |
| Faqat farqlanuvchi xarajatlar | 18 300 000 (dona 3 050) | |
| Tayyor non sotib olish (6 000 × 3 200) | 19 200 000 |
To'liq tannarx bo'yicha sotib olish 1 100 000 so'm arzon ko'rinadi. Farqlanuvchi xarajatlar bo'yicha esa o'zimiz yopish 900 000 so'm arzon: 19 200 000 − 18 300 000. Tandir yopilsa ham eskirish va ijara ulushi yo'qolmaydi, ular endi boshqa xarajatlarga "osilib" qoladi.
Hajm o'zgarsa:
| Oyiga dona | O'zimiz (farqlanuvchi) | Sotib olish | O'zimiz yopish foydasi |
|---|---|---|---|
| 4 000 | 14 700 000 | 12 800 000 | −1 900 000 |
| 5 000 | 16 500 000 | 16 000 000 | −500 000 |
| 6 000 | 18 300 000 | 19 200 000 | 900 000 |
| 8 000 | 21 900 000 | 25 600 000 | 3 700 000 |
Chegara hajm: 7 500 000 : (3 200 − 1 800) ≈ 5 357 dona. Undan ko'p bo'lsa, o'zimiz yopish arzon.
Muqobil xarajat: tandir turgan joyni yozgi ayvonga aylantirib, oyiga 1 500 000 so'm qo'shimcha daromad olish mumkin bo'lsa, o'z ishlab chiqarishning haqiqiy narxi 18 300 000 + 1 500 000 = 19 800 000 bo'ladi va sotib olish 600 000 so'm foydali chiqadi. Bu holda chegara hajm (7 500 000 + 1 500 000) : 1 400 ≈ 6 429 donaga ko'tariladi.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
Shartli sut sexi bir oyda 400 dona pishloq tayyorladi: jami xarajat 12 000 000 so'm, shundan doimiy xarajat 4 000 000 so'm. Bir dona pishloqning o'rtacha jami xarajati (ATC) qancha?
Shartli tumanda mehnatga layoqatli yoshdagi aholi 20 000 kishi: 11 400 kishi ishlaydi, 600 kishi ishsiz (ish qidirmoqda va ishlashga tayyor), qolganlari ishchi kuchi tarkibiga kirmaydi. Aholining iqtisodiy faollik darajasi (ishchi kuchi / mehnatga layoqatli yoshdagi aholi) qancha?
Shartli mamlakatda bir yilda: uy xo'jaliklarining iste'mol xarajatlari 500, investitsiyalar 150, davlat xaridlari 200, eksport 120, import 170 (mlrd birlik). Xarajatlar usulida YaIM qancha?
Novvoyxonaning quyidagi xarajatlaridan qaysi biri qisqa muddatli davrda doimiy xarajat hisoblanadi (yopilgan non miqdoriga bog'liq emas)?
Tikuv sexida 100 ta ko'ylak tikishning jami xarajati 5 000 000 so'm, 101 ta ko'ylakniki 5 040 000 so'm. 101-ko'ylakning chegaraviy xarajati qancha?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- Boshqaruv hisobi va iqtisodiyot asoslari (umumiy tushunchalar) · «ishlab chiqarish yoki sotib olish» qarori, qarorga ta'sir qiluvchi (farqlanuvchi) xarajatlar, taqsimlangan doimiy xarajatlar, muqobil (alternativ) xarajat; umumiy bilim
- Misol, korxona nomi, narxlar, hajm va hisob-kitoblar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli; soliqlar hisobga olinmagan