Ustama va marja: 25 foiz ustama qo'ysangiz, nega narxdagi foydangiz 20 foiz chiqadi?
Ustama tannarxdan, marja esa sotish narxidan hisoblanadi. Bu farqni bilmaslik chegirma e'lon qilganda do'konni zararga olib kirishi mumkin. Formulalar, jadval va 2980 schyotidagi yozuvlar.
Gulnoza kiyim do'konini ochdi. Ko'ylakni 400 000 so'mga olib, 25 foiz ustama qo'ydi va 500 000 so'mdan sotdi. Oy oxirida tahlilchi do'sti: "Marjangiz 20 foiz ekan", dedi. Gulnoza hayron: "Axir 25 foiz qo'ygandim-ku?"
Ikkalasi ham haq. Faqat ular bitta foydani ikki xil narsaga bo'lyapti.
Ustama bilan marjaning farqi nimada?
- Ustama foydani tannarxga bo'ladi: 100 000 / 400 000 = 25%
- Marja foydani sotish narxiga bo'ladi: 100 000 / 500 000 = 20%
Foyda ikkala holatda ham 100 000 so'm. Lekin sotish narxi tannarxdan katta bo'lgani uchun marja har doim ustamadan kichik chiqadi.
Bir-biriga o'tkazish formulalari (u — ustama, m — marja, ulush ko'rinishida): - marja = u / (1 + u) - ustama = m / (1 − m)
| Ustama | Marja | Hisob |
|---|---|---|
| 20% | 16,67% | 0,20 / 1,20 |
| 25% | 20% | 0,25 / 1,25 |
| 33,33% | 25% | 0,3333 / 1,3333 |
| 50% | 33,33% | 0,50 / 1,50 |
| 100% | 50% | 1,00 / 2,00 |
Teskari savol: Gulnoza narxda 30 foiz marja qolishini istasa, qancha ustama qo'yishi kerak? 0,30 / 0,70 = 42,86%. Ko'ylak 400 000 × 1,4286 ≈ 571 440 so'm turadi, foyda 171 440 so'm, bu narxning qariyb 30 foizi.
Chegirma e'lon qilinganda nima bo'ladi?
Bu yerda farqni bilmaslik qimmatga tushadi. Gulnoza "ustamam 25 foiz, demak 20 foiz chegirma bersam ham foydadaman" deb o'yladi.
| Chegirma | Yangi narx | Bir dona foyda | Narxdagi marja |
|---|---|---|---|
| 0% | 500 000 | 100 000 | 20% |
| 10% | 450 000 | 50 000 | 11,11% |
| 20% | 400 000 | 0 | 0% |
20 foiz chegirma ustamani butunlay yeydi: narx tannarxga tushadi. Chunki chegirma tannarxdan emas, kattaroq summadan, sotish narxidan olinadi.
10 foiz chegirmada ham hushyor bo'lish kerak: bir donadan foyda ikki baravar kamaydi (100 000 dan 50 000 ga). Avvalgi foydani saqlash uchun ikki baravar ko'p sotish kerak.
Buxgalteriyada ustama qayerda ko'rinadi?
Chakana savdoda tovarlar sotish bahosida yuritilsa, ustama alohida, 2980 "Savdo ustamasi" schyotida turadi (21-son BHMS, 152-band). Bu kontraktiv schyot: 2920 dagi sotish bahosidan uni ayirsangiz, tovarning tannarxi qoladi.
Misol: 20 ta ko'ylak × 400 000 = 8 000 000 so'mga olindi, ustama 25% = 2 000 000 so'm, sotish bahosi 10 000 000 so'm. Oy davomida 12 tasi sotildi. Soddalik uchun QQS chetga qoldirilgan.
| Operatsiya | Debet | Kredit | Summa |
|---|---|---|---|
| Tovar yetkazib beruvchidan olindi | 2920 | 6010 | 8 000 000 |
| Ustama qo'shildi | 2920 | 2980 | 2 000 000 |
| 12 ta ko'ylak sotildi (sotish narxida) | 4010 | 9020 | 6 000 000 |
| Sotilgan tovar sotish bahosida chiqarildi | 9120 | 2920 | 6 000 000 |
| Sotilgan qismga tegishli ustama | 2980 | 9120 | 1 200 000 |
Natija: 9120 da 6 000 000 − 1 200 000 = 4 800 000 so'm, ya'ni 12 × 400 000 tannarx. Yalpi foyda 6 000 000 − 4 800 000 = 1 200 000 so'm, bu tushumning 20 foizi, ya'ni marja. 2980 da qolgan 800 000 so'm sotilmagan 8 ta ko'ylakning ustamasi (8 × 100 000).
Amaliy maslahatlar
- Narx yorlig'ini ustamadan, tahlilni marjadan qiling, lekin ikkalasini aralashtirmang
- Chegirma e'lon qilishdan oldin uni marja bilan solishtiring: chegirma foizi marjadan katta bo'lsa, har bir sotuv zarar
- Hisobotlarda "rentabellik 20%" deb yozilsa, nimaga bo'linganini aniq ko'rsating: tannarxgami yoki tushumgami
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
«Shirin non» novvoyxonasining yillik tushumi 120 mln so'm, sof foydasi 18 mln so'm. Sotish bo'yicha rentabellik (sof foyda / tushum) qancha?
Sexning oylik doimiy xarajatlari 12 000 000 so'm. Bir dona mahsulot 50 000 so'mga sotiladi, uning o'zgaruvchan xarajati 30 000 so'm. Zararsizlik nuqtasi (foyda ham, zarar ham bo'lmaydigan hajm) necha dona?
20 000 000 so'm yillik 10% murakkab foiz bilan 2 yilga qo'yildi (foiz har yil oxirida summaga qo'shiladi). 2 yil oxirida jami qancha bo'ladi?
10 000 000 so'm yillik 20% oddiy foiz bilan 3 yilga omonatga qo'yildi (foiz har yili faqat dastlabki summaga hisoblanadi). 3 yil oxirida jami qancha bo'ladi?
«Nurafshon plastik» MChJ boshqa jamiyatning aksiyalarini sotib oldi va buning evaziga o'zi ishlab chiqargan tayyor mahsulotni berdi (misol shartli). 21-son BHMS 244-band jadvalining 1-qatoriga ko'ra aksiyalarni mahsulot berish yo'li bilan xarid qilish qanday provodka bilan aks ettiriladi?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- 21-son BHMS "Hisobvaraqlar rejasi", 152-band · chakana savdoda tovarlar sotish bahosida yuritilsa, savdo ustamasi 2980 da umumlashtiriladi; sotilgan tovarlarga to'g'ri keladigan ustama 2980 debeti va 9120 kreditida
- 21-son BHMS, 154-band (2, 13, 16, 17-qatorlar) · 2910–2990 / 6010; 9120 / 2910–2990; 2920 / 2980; 2980 / 9120
- 21-son BHMS, 383-band (1-qator) · xaridorlarga jo'natilgan tovarlar 4010 / 9020
- Misol, formulalar va hisob-kitoblar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli