Xizmat safaridan keyingi bo'nak hisoboti: pul yetmay qolsa, ortib qolsa yoki qaytarilmasa qanday provodka beriladi?
Safarga pul berish, qaytgandan keyin hisobot olish, xodimga qo'shimcha to'lash yoki qoldiqni undirish: 4220 va 6970 schyotlari bo'yicha uch xodimning uch xil holati, provodkalar 21-son BHMS jadvallaridagi qatorlar bilan.
"Bunyodkor Loyiha" MChJ bir haftada uchta xodimni safarga yubordi. Muhandis Jasur Namanganda obyekt ko'rdi va puli yetmay qoldi. Smetachi Malika Buxorodan pulning bir qismini qaytarib olib keldi. Ta'minotchi Ravshan esa qoldiqni topshirishni "keyinga" qoldirdi. Buxgalter Feruza uchun bu uchta alohida hisob, lekin hammasi bitta schyotdan boshlanadi.
Safarga pul berilganda qaysi schyot ishlaydi?
Xizmat safari uchun berilgan pul 4220 "Xizmat safarlariga berilgan bo'naklar" schyotida turadi (21-son BHMS, 182-band). Bu pul hali xarajat emas: xodim hisobot topshirmaguncha u korxonaning xodimdagi debitorlik qarzi.
Bo'nak summasi taxminan emas, hisob bilan chiqariladi: 182-bandga ko'ra, hisobda safar buyrug'i, chipta narxi, kunlik yashash xarajatlari va safarga oid boshqa xarajatlar ko'rsatiladi. Kunlik xarajat qanday me'yorda olinishi bu maqola mavzusi emas; quyidagi misollarda u korxona ichki buyrug'idagi shartli summa.
Uchala xodimga ham pul kassadan berildi:
| Xodim | Safar | Berilgan bo'nak, so'm | Provodka | Asos (21-son BHMS) |
|---|---|---|---|---|
| Jasur | Namangan, 4 kun | 3 000 000 | Dt 4220 – Kt 5010 | 185-band, 4-qator |
| Malika | Buxoro, 3 kun | 2 500 000 | Dt 4220 – Kt 5010 | 185-band, 4-qator |
| Ravshan | Qarshi, 2 kun | 1 800 000 | Dt 4220 – Kt 5010 | 185-band, 4-qator |
Xodim ko'proq sarflab qo'ysa nima bo'ladi?
Jasurning bo'nak hisoboti:
| Xarajat | Summa, so'm |
|---|---|
| Borish-kelish chiptalari | 1 200 000 |
| Mehmonxona, 3 kecha | 1 400 000 |
| Kunlik xarajat, 4 kun (shartli) | 600 000 |
| Jami sarflangan | 3 200 000 |
| Berilgan bo'nak | 3 000 000 |
| Xodim o'z pulidan qo'shgan | 200 000 |
Rahbar hisobotni tasdiqladi. Endi ikkita narsa yoziladi: berilgan 3 mln so'm xarajatga o'tadi, ortiqcha 200 ming so'm esa korxonaning Jasur oldidagi qarzi bo'ladi. 306-bandga ko'ra, sarflangan summa berilgandan oshsa, bu qarz 6970 "Hisobdor shaxslarga bo'lgan qarzlar" kreditida ko'rsatiladi. Jasur loyihalash bo'limi rahbari, ya'ni boshqaruv xodimi, shuning uchun xarajat 9420 da:
| Operatsiya | Debet | Kredit | Summa, so'm | Asos (21-son BHMS) |
|---|---|---|---|---|
| Bo'nak doirasidagi safar xarajati | 9420 | 4220 | 3 000 000 | 412-band, 10-qator |
| Ortiqcha sarf uchun Jasurga qarz | 9420 | 6970 | 200 000 | 309-band, 15-qator |
Shundan keyin 4220 da Jasur bo'yicha qoldiq nol, 6970 da esa 200 000 so'm kredit qoldiq turadi. Qarz kassadan to'langach, bu qoldiq yopiladi. To'lovning o'zi uchun 21-son BHMS jadvallarida alohida qator keltirilmagan, shuning uchun uni bu yerda provodka ko'rinishida bermaymiz.
Agar Jasur ishlab chiqarish sexining xodimi bo'lganida, xarajat 9420 ga emas, sex xarajatlariga yozilardi: 185-bandning 12-qatorida Dt 2010, 2310, 2510, 2710 – Kt 4220-4290 ko'rsatilgan.
Pul ortib qolsa yoki qaytarilmasa-chi?
Malika 2 100 000 so'm sarfladi va 400 000 so'mni kassaga qaytardi. 180-bandda to'liq ishlatilmagan safar bo'naklari kassaga qaytarilishi lozimligi aytilgan.
| Operatsiya | Debet | Kredit | Summa, so'm | Asos (21-son BHMS) |
|---|---|---|---|---|
| Tasdiqlangan safar xarajati | 9420 | 4220 | 2 100 000 | 412-band, 10-qator |
| Qoldiq kassaga qaytarildi | 5010 | 4220 | 400 000 | 185-band, 6-qator |
Ravshan 1 650 000 so'm sarfladi, 150 000 so'm qoldiqni esa qaytarmadi. Xarajat qismi Malikadagidek yoziladi (Dt 9420 – Kt 4220 = 1 650 000). Qoldiq uning ish haqidan ushlab qolinsa:
| Operatsiya | Debet | Kredit | Summa, so'm | Asos (21-son BHMS) |
|---|---|---|---|---|
| Qaytarilmagan bo'nak ish haqidan ushlandi | 6710 | 4220 | 150 000 | 290-band, 13-qator |
Ish haqidan ushlab qolish tartibi va uning cheklovlari mehnat qonunchiligida belgilanadi. Buxgalteriya yozuvi esa faqat ushlash qonuniy asosda amalga oshirilgandan keyin beriladi.
Uch xodim bo'yicha yakun:
| Xodim | Berildi | Sarflandi | Natija | Qoldiq qayerda yopildi |
|---|---|---|---|---|
| Jasur | 3 000 000 | 3 200 000 | Korxona 200 000 qarz | 6970 (to'languncha) |
| Malika | 2 500 000 | 2 100 000 | 400 000 qaytarildi | 5010 |
| Ravshan | 1 800 000 | 1 650 000 | 150 000 qaytarilmadi | 6710 orqali ushlandi |
Safar valyutada bo'lsa, qaysi kurs olinadi?
Xorijiy safar uchun valyuta berilsa, 182-bandga ko'ra uning hisobi alohida yuritiladi va valyuta bo'nak berilgan kundagi Markaziy bank kursida so'mga o'tkaziladi. 22-son BHMS ilovasida esa xodimlarning hisobdor summalari bo'yicha valyutadagi qarzlarini aks ettirish sanasi sifatida bo'nak hisobotini tasdiqlash sanasi ko'rsatilgan. Ikki hujjatda ikki xil sana tilga olingani uchun berish kuni ham, hisobot tasdiqlangan kun ham alohida qayd etiladi; ularni qanday qo'llashni hisob siyosatida belgilang. Xorijiy safarlarda hisobotni tasdiqlash sanasini aniq yozish ayniqsa muhim.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
«Qiziltepa Tekstil» MChJ ta'minotchisi xizmat safari uchun 4 200 000 so'm bo'nak olgan edi. Avans hisobotida 3 650 000 so'm sarflangani tasdiqlandi, qoldiq kassaga qaytarilmadi va uni ish haqidan ushlab qolishga qaror qilindi. Ushlab qolish qanday yoziladi?
Xodim xizmat safaridan qaytib, ishlatilmagan bo'nak qoldig'ini kassaga topshirdi. Qanday provodka beriladi?
Xodimga xizmat safari uchun berilgan bo'nak qaysi schyotda hisobga olinadi?
Mavsumiy ishlaydigan «Arnasoy Baliq» MChJ qishda keyingi mavsumga tayyorgarlik ishlarini bajargan ishchilarga ish haqi hisobladi. Hisob siyosatiga ko'ra bu xarajat kelgusi davr xarajatlariga kiritiladi. Qanday provodka beriladi?
Korxona uch oy oldin boshqa tashkilotga qisqa muddatli investitsiya sifatida qarz bergan edi (5830). Qarz endi hisob-kitob hisobvarag'iga qaytarildi. Qanday provodka beriladi?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma», 179, 180 va 182-bandlar · 4200 schyotlari; ishlatilmagan bo'naklar kassaga qaytarilishi; xizmat safari bo'naki buyruq, chipta qiymati, kunlik yashash xarajatlari asosida hisoblanishi; valyutadagi safar bo'naki alohida hisobi va bo'nak berilgan kundagi kursda so'mga o'tkazilishi
- 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma», 185-band (4, 6 va 12-qatorlar) · Dt 4220-4290 – Kt 5010, 5020; Dt 5010, 5020 – Kt 4220-4290; Dt 2010, 2310, 2510, 2710 – Kt 4220-4290
- 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma», 412-band (10-qator) · xizmat safarlari va vakillik xarajatlari: Dt 9420 – Kt 4220, 4230
- 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma», 305, 306-bandlar va 309-band (15-qator) · 6970 schyoti; sarflangan summa berilgandan oshsa, hisobdor shaxsga qarz 6970 kreditida; Dt 2010, 2310, 2510, 2710, 9420 – Kt 6970
- 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma», 290-band (13-qator) · hisobdor shaxslarning qaytarmagan bo'nak summalari ushlab qolinishi: Dt 6710 – Kt 4220-4290
- 22-son BHMS «Chet el valyutasida ifodalangan aktivlar va majburiyatlarning hisobi», ilova · xodimlarning hisobdor summalari bo'yicha valyutadagi qarzlarini aks ettirish sanasi: bo'nak hisobotini tasdiqlash sanasi
- Misol, xodim va korxona nomlari, summalar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli