Zararsizlik nuqtasi: kafe kuniga nechta stakan sotsa, xarajatini qoplaydi?
Har kuni 60 stakan qahva sotilsa, kafe na foyda, na zarar ko'radi. O'rtacha 85 stakan sotilsa, nega dushanba kuni baribir zarar? Marjinal daromad, xavfsizlik zaxirasi, ijara oshsa yoki sut qimmatlasa nima bo'lishi va operatsion richag bitta kafe misolida.
Nodira universitet yonida "Sahar" nomli kichik qahvaxona ochdi. Birinchi oyda kassada pul ko'p ko'rindi, lekin oy oxirida ijara va maoshni to'lagach, qo'lda deyarli hech narsa qolmadi. U bitta savolga javob izlay boshladi: kuniga nechta stakan sotsam, hech bo'lmasa zarar ko'rmayman?
Barcha raqamlar shartli, muallif tomonidan tuzilgan. Kafe oyiga 30 kun ishlaydi, deb olamiz, va soddalik uchun faqat qahva sotadi.
Qaysi xarajat doimiy, qaysi biri o'zgaruvchan?
Birinchi qadam: xarajatlarni ikkiga ajratish. O'zgaruvchan xarajat har bir sotilgan stakan bilan birga keladi, stakan sotilmasa, u ham yo'q. Doimiy xarajat bir oyda nechta stakan sotilishidan qat'i nazar to'lanadi.
| Bir stakan uchun o'zgaruvchan xarajat | so'm |
|---|---|
| Qahva donasi | 4 500 |
| Sut | 2 500 |
| Stakan va qopqoq | 1 800 |
| Shakar va salfetka | 700 |
| Jami | 9 500 |
| Oylik doimiy xarajat | so'm |
|---|---|
| Ijara | 9 000 000 |
| Ikki barista maoshi va unga bog'liq to'lovlar | 14 400 000 |
| Kommunal xizmatlar | 2 700 000 |
| Qahva mashinasi va mebel amortizatsiyasi | 1 800 000 |
| Jami | 27 900 000 |
Kuniga doimiy xarajat: 27 900 000 : 30 = 930 000 so'm.
Bir stakandan qancha pul doimiy xarajatga qoladi?
Stakan narxi 25 000 so'm. Undan o'zgaruvchan xarajat ayrilsa, marjinal daromad qoladi: 25 000 − 9 500 = 15 500 so'm. Bu pul avval doimiy xarajatlarni "yopadi", ular yopilgandan keyingina foyda boshlanadi.
Marjinal daromad koeffitsienti: 15 500 : 25 000 = 0,62. Ya'ni har 1 000 so'm tushumdan 620 so'mi doimiy xarajat va foydaga ishlaydi.
Zararsizlik nuqtasi qancha?
Formula oddiy: doimiy xarajat : bir birlik marjinal daromad.
- Stakanda: 930 000 : 15 500 = 60 stakan kuniga.
- Pulda: 930 000 : 0,62 = 1 500 000 so'm kunlik tushum (tekshiruv: 60 × 25 000 = 1 500 000).
Kuniga 60 stakandan kam sotilsa, kafe zarar ko'radi, ko'p sotilsa, har bir qo'shimcha stakan 15 500 so'm foyda beradi.
Naqd pul oqimi bo'yicha zararsizlik nuqtasi nega pastroq?
Doimiy xarajatlar ichida 1 800 000 so'm amortizatsiya bor. U xarajat, lekin har oy kassadan chiqmaydi: mashina pulini Nodira avval bir marta to'lagan. Shuning uchun "kassa bo'sh qolmasligi" uchun kerakli savdo boshqacha hisoblanadi:
(27 900 000 − 1 800 000) : 30 = 870 000 so'm kuniga; 870 000 : 15 500 ≈ 56,1, ya'ni 57 stakan.
57 dan 60 stakangacha bo'lgan oraliqda kassada pul yetadi, lekin mashina eskirishi qoplanmaydi. Bir necha yildan keyin yangi mashinaga pul yig'ilmagan bo'lib chiqadi.
O'rtacha 85 stakan sotilsa ham nega ba'zi kunlar zarar?
Nodira bir haftalik savdoni yozib bordi: o'rtacha kuniga 595 : 7 = 85 stakan. Lekin kunlar bir xil emas.
| Kun | Stakan | Zararsizlik nuqtasidan farq | Kunlik natija, so'm |
|---|---|---|---|
| Dushanba | 52 | −8 | −124 000 |
| Seshanba | 55 | −5 | −77 500 |
| Chorshanba | 58 | −2 | −31 000 |
| Payshanba | 61 | +1 | +15 500 |
| Juma | 78 | +18 | +279 000 |
| Shanba | 120 | +60 | +930 000 |
| Yakshanba | 171 | +111 | +1 720 500 |
| Hafta | 595 | +2 712 500 |
Hafta bo'yicha foyda 2 712 500 so'm (bu 7 × 387 500 ga teng), lekin uch kun zarar bilan o'tadi. Amaliy xulosa: hafta boshida aksiya, nonushta to'plami yoki universitet talabalari uchun ertalabki chegirma kabi choralar aynan shu kunlarni zararsizlik nuqtasidan yuqoriga ko'tarishga qaratilishi kerak.
Xavfsizlik zaxirasi nimani ko'rsatadi?
Xavfsizlik zaxirasi haqiqiy savdo zararsizlik nuqtasidan qanchalik uzoqligini bildiradi:
(85 − 60) : 85 ≈ 0,294, ya'ni 29,4%.
Ma'nosi: o'rtacha savdo 29,4% dan ko'proq tushsa, kafe zararga kiradi. Kunlik foyda: 25 × 15 500 = 387 500 so'm, oylik: 387 500 × 30 = 11 625 000 so'm.
Ijara oshsa, sut qimmatlasa yoki narx ko'tarilsa nima bo'ladi?
| Vaziyat | Hisob-kitob | Yangi zararsizlik nuqtasi |
|---|---|---|
| Hozirgi holat | 930 000 : 15 500 | 60 stakan |
| Ijara oyiga 1 500 000 so'mga oshdi | (27 900 000 + 1 500 000) : 30 : 15 500 = 63,2 | 64 stakan |
| Sut bir stakanga 1 000 so'mga qimmatladi | 930 000 : 14 500 = 64,1 | 65 stakan |
| Narx 27 000 so'mga ko'tarildi | 930 000 : 17 500 = 53,1 | 54 stakan |
| Oyiga 15 000 000 so'm foyda maqsad qilindi | (27 900 000 + 15 000 000) : 30 : 15 500 = 92,3 | 93 stakan |
Natija kasr chiqqanda yuqoriga yaxlitlanadi: 63,2 stakan sotib bo'lmaydi, zararni yopish uchun 64-stakan kerak.
E'tibor bering: sutning 1 000 so'mga qimmatlashi ijaraning 1 500 000 so'mga oshishidan ham og'irroq ta'sir qildi. Chunki o'zgaruvchan xarajat har bir stakanga tushadi.
Operatsion richag: savdo 10% oshsa, foyda qanchaga oshadi?
Operatsion richag = marjinal daromad : foyda. 85 stakanda: (85 × 15 500) : (25 × 15 500) = 1 317 500 : 387 500 = 3,4.
Bu shuni anglatadiki, savdo 10% oshsa (85 → 93,5 stakan), foyda 3,4 × 10% = 34% oshadi: (93,5 − 60) × 15 500 = 519 250 so'm, ya'ni 387 500 dan 34% ko'p. Lekin richag ikki tomonga ishlaydi: savdo 10% tushsa, foyda ham 34% kamayadi. Zararsizlik nuqtasiga qanchalik yaqin bo'lsangiz, richag shunchalik katta va kafe savdodagi har bir tebranishga shunchalik sezgir.
Nodira uchun eslatma
- Har oy xarajatlarni doimiy va o'zgaruvchanga ajratib yozing: buxgalteriya hisobidagi xarajat schyotlari bu bo'linishni o'zi bermaydi, buning uchun analitik hisob kerak.
- Zararsizlik nuqtasini kunlik reja sifatida baristalarga ham ayting: "bugun 60 tadan keyin ishlaymiz" degan maqsad tushunarli.
- Narxni oshirishdan oldin xaridor kamayishini ham hisoblang: 27 000 so'mda zararsizlik nuqtasi 54 stakan, lekin savdo 85 dan 70 ga tushsa, kunlik foyda 70 × 17 500 − 930 000 = 295 000 so'm bo'lib, hozirgi 387 500 dan kam.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
Shartli mamlakatda bir yilda: uy xo'jaliklarining iste'mol xarajatlari 500, investitsiyalar 150, davlat xaridlari 200, eksport 120, import 170 (mlrd birlik). Xarajatlar usulida YaIM qancha?
Shartli sut sexi bir oyda 400 dona pishloq tayyorladi: jami xarajat 12 000 000 so'm, shundan doimiy xarajat 4 000 000 so'm. Bir dona pishloqning o'rtacha jami xarajati (ATC) qancha?
Dilnoza oyiga 6 mln so'm maosh oladigan ishini tashlab, gul do'koni ochdi. Do'konning oylik tushumi 25 mln so'm, pul bilan to'lanadigan xarajatlari 15 mln so'm. Muqobil xarajatni hisobga olganda oylik iqtisodiy foyda qancha?
Issiq kunda sayohatchi ketma-ket ayron ichdi. Uning jami nafliligi (shartli birlikda): 1-stakandan keyin 10, 2-stakandan keyin 18, 3-stakandan keyin 24, 4-stakandan keyin 28. 3-stakanning chegaraviy nafliligi qancha?
«Qaldirg'och» poyabzal ustaxonasining oylik doimiy xarajatlari 6 000 000 so'm, bir juft poyabzalning o'zgaruvchan xarajati 20 000 so'm. Oyiga 300 juft tikilsa, bir juftning o'rtacha umumiy xarajati qancha?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- Iqtisodiyot va boshqaruv hisobi asoslari (umumiy tushunchalar) · doimiy va o'zgaruvchan xarajatlar, marjinal daromad, marjinal daromad koeffitsienti, zararsizlik nuqtasi, xavfsizlik zaxirasi, operatsion richag
- Misol, kafe nomi, narxlar, xarajatlar va hisob-kitoblar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli