13 haftalik pul prognozi: hisob raqamda pul qachon tugashini oldindan qanday ko'rish mumkin?
Uch oy davomida mebel ustaxonasiga kiradigan pul chiqadigan puldan ko'p. Shunga qaramay, 4-haftada hisob raqam minusga tushadi va 6-haftada teshik 135 mln so'mga yetadi. Haftalik pul prognozi bu muammoni oldindan ko'rsatadi, to'rtta oddiy qaror esa jami summani o'zgartirmasdan teshikni yopadi.
"Archa mebel" ustaxonasining egasi Ravshan har oy oxirida hisobotga qaraydi va xotirjam bo'ladi: buyurtmalar bor, yillik natija foydada. Lekin bir kuni bank ish haqi uchun to'lov topshiriqnomasini qaytaradi: hisob raqamda pul yetmaydi. Oylik hisobot bunday kunni oldindan ko'rsatmaydi, chunki u oy bo'yicha jamlaydi. Pul esa haftalar va kunlar bilan yashaydi.
Bu muammoga oddiy vosita bor: 13 haftalik pul prognozi. 13 hafta taxminan bir chorak. Bu muddat yetarlicha uzoq, xavfni oldindan ko'rish mumkin, va yetarlicha qisqa, raqamlar hali taxmin emas, aniq shartnoma va hisob-fakturalarga tayanadi.
Barcha summalar shartli, muallif tomonidan tuzilgan, mln so'mda. Soliq to'lovlari jadvalni soddalashtirish uchun kiritilmagan; amalda ularning summasi va muddatini albatta qo'shing.
Prognoz qanday tuziladi?
Jadval har hafta uchun bitta qatordan iborat. Ustunlar: 1. Hafta boshidagi qoldiq: kassa (5010) va hisob-kitob hisobvarag'idagi (5110) pul birga. Birinchi hafta uchun bugungi haqiqiy qoldiq olinadi. 2. Kirim: xaridorlardan keladigan pul. Bu yerda sotuv summasi emas, pul tushadigan hafta yoziladi: mebel 2-haftada topshirilsa-yu, mijoz 4-haftada to'lasa, kirim 4-haftaga yoziladi. 3. Chiqimlar guruhlar bo'yicha: materiallar, ish haqi, ijara va boshqa qat'iy to'lovlar, kredit, katta xaridlar. 4. Hafta oxiridagi qoldiq = boshidagi qoldiq + kirim − chiqimlar. U keyingi haftaning boshidagi qoldig'iga aylanadi.
Ravshanning shartlari: - boshidagi qoldiq 60; - materiallar har hafta yetkazib beruvchiga to'lanadi (30 dan 55 gacha); - ish haqi har ikki haftada 70; - ustaxona ijarasi 1, 5, 9 va 13-haftalarda 25 dan; - bank krediti bo'yicha to'lov 4, 8 va 12-haftalarda 40 dan; - yangi frezer stanogi 5-haftada 60 ga olinishi rejalashtirilgan; - buyurtmalar 7-haftadan ko'payadi: imzolangan shartnomalar bo'yicha kirim ortadi.
Pul qaysi haftada yetmay qoladi?
| Hafta | Boshidagi qoldiq | Kirim | Materiallar | Ish haqi | Ijara, kredit, stanok | Jami chiqim | Oxiridagi qoldiq |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 60 | 95 | 45 | 0 | 25 | 70 | 85 |
| 2 | 85 | 85 | 40 | 70 | 0 | 110 | 60 |
| 3 | 60 | 70 | 50 | 0 | 0 | 50 | 80 |
| 4 | 80 | 55 | 55 | 70 | 40 | 165 | −30 |
| 5 | −30 | 50 | 35 | 0 | 85 | 120 | −100 |
| 6 | −100 | 65 | 30 | 70 | 0 | 100 | −135 |
| 7 | −135 | 130 | 40 | 0 | 0 | 40 | −45 |
| 8 | −45 | 145 | 45 | 70 | 40 | 155 | −55 |
| 9 | −55 | 120 | 40 | 0 | 25 | 65 | 0 |
| 10 | 0 | 110 | 40 | 70 | 0 | 110 | 0 |
| 11 | 0 | 100 | 45 | 0 | 0 | 45 | 55 |
| 12 | 55 | 150 | 45 | 70 | 40 | 155 | 50 |
| 13 | 50 | 140 | 40 | 0 | 25 | 65 | 125 |
Chorak bo'yicha jami kirim 1 315, jami chiqim 1 250 (materiallar 550, ish haqi 420, ijara 100, kredit 120, stanok 60). Ya'ni chorak oxirida pul 60 dan 125 ga o'sadi. Oylik yoki choraklik jamlanmada hammasi joyida ko'rinadi.
Haftalik jadval esa boshqa narsani ko'rsatadi: 4-haftadan 8-haftagacha besh hafta ketma-ket qoldiq minusda, eng chuqur nuqta 6-haftada −135. Sabab uchta voqeaning bir vaqtga to'g'ri kelishi: buyurtmalar kam bo'lgan haftalar, kredit to'lovi va stanok xaridi. Real hayotda "minus qoldiq" degan narsa yo'q: bu to'lanmay qolgan ish haqi, kechiktirilgan kredit to'lovi yoki yetkazib beruvchining to'xtatilgan yuki degani.
Teshikni qanday yopish mumkin?
Ravshan prognozni 1-haftada tuzgani uchun uning qo'lida to'rt hafta vaqt bor. U to'rtta qaror qabul qiladi: 1. Stanok xaridini 5-haftadan 11-haftaga ko'chiradi. Buyurtmalar baribir 7-haftadan ko'payadi, stanok aynan o'shanda kerak bo'ladi. 2. Yirik buyurtmachidan avans so'raydi. 8-haftada keladigan 145 dan 30 tasini mijoz 4-haftada oldindan to'lashga rozi bo'ladi. 3. Yetkazib beruvchi bilan kelishadi. 4-haftadagi material to'lovining 20 tasini 7-haftaga suradi. 4. Muddati o'tgan debitorlik qarzini undiradi. 9-haftada kutilgan 30 ni eski qarzdor 6-haftada to'laydi.
| Hafta | Boshidagi qoldiq | Kirim | Jami chiqim | Oxiridagi qoldiq |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 60 | 95 | 70 | 85 |
| 2 | 85 | 85 | 110 | 60 |
| 3 | 60 | 70 | 50 | 80 |
| 4 | 80 | 85 | 145 | 20 |
| 5 | 20 | 50 | 60 | 10 |
| 6 | 10 | 95 | 100 | 5 |
| 7 | 5 | 130 | 60 | 75 |
| 8 | 75 | 115 | 155 | 35 |
| 9 | 35 | 90 | 65 | 60 |
| 10 | 60 | 110 | 110 | 60 |
| 11 | 60 | 100 | 105 | 55 |
| 12 | 55 | 150 | 155 | 50 |
| 13 | 50 | 140 | 65 | 125 |
Endi biror hafta minusga tushmaydi. Eng muhimi: chorak oxiridagi qoldiq yana 125. Ravshan bir so'm ham qo'shimcha topmadi va tejamadi, faqat pulning vaqtini o'zgartirdi.
Lekin 6-haftadagi 5 juda yupqa zaxira: bitta mijoz to'lovni ikki kun kechiktirsa, yana minus. Shuning uchun Ravshan bank bilan oldindan kichik kredit liniyasi yoki overdraft imkoniyatini muhokama qiladi. Kerak bo'lmasa ham, uni pul tugagan kuni emas, oldindan kelishish oson. Uning narxi va shartlarini bankning aniq taklifidan tekshirish kerak.
Prognozni qanday yangilab borish kerak?
Prognoz bir marta tuzilib, javonga qo'yiladigan hujjat emas. Har dushanba: - o'tgan haftaning haqiqiy raqamlari prognoz o'rniga yoziladi; - jadval bir hafta oldinga suriladi, oxiriga yangi 13-hafta qo'shiladi; - prognoz va fakt o'rtasidagi farq tahlil qilinadi.
Ravshanning dastlabki uch haftasi:
| Hafta | Kirim prognozi | Kirim fakti | Farq |
|---|---|---|---|
| 1 | 95 | 88 | −7 |
| 2 | 85 | 91 | +6 |
| 3 | 70 | 62 | −8 |
| Jami | 250 | 241 | −9 |
Uch haftada kirim prognozdan 9 ga, ya'ni taxminan 3,6% ga kam chiqdi. Bu katta xato emas, lekin yo'nalishi muhim: agar har chorakda mijozlar va'dadan kechroq to'layotgan bo'lsa, kirim ustunini ehtiyotkorroq to'ldirish kerak. Chiqimlarda aksincha: ish haqi, ijara va kredit to'lovlari deyarli aniq ma'lum, ularni kamaytirib yozmang.
Amaliy maslahatlar
- Kirimni sotuv bo'yicha emas, har bir mijozning odatdagi to'lov intizomi bo'yicha yozing: kim har doim 10 kun kech to'lasa, uning puli ham 10 kun kech yoziladi.
- Katta chiqimlarni (asosiy vosita, yillik sug'urta, kredit to'lovi) jadvalga birinchi bo'lib kiriting: teshiklar ko'pincha shular sababli paydo bo'ladi.
- Har hafta uchun eng kam zaxira belgilang (masalan, ikki haftalik ish haqi miqdorida) va qoldiq shu chegaradan tushgan haftalarni rang bilan belgilang.
- Prognoz moliyaviy hisobot o'rnini bosmaydi: u boshqaruv uchun ichki vosita. Haqiqiy pul harakati yil oxirida pul oqimlari to'g'risidagi hisobotda ko'rinadi.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
«Yangiyo'l savdo» nominali 100 000 so'm bo'lgan 40 ta obligatsiyani jami 3 880 000 so'mga sotib oldi, qoplash muddatigacha 6 oy qoldi (summalar shartli). Hisob siyosatiga ko'ra nominal va xarid qiymati orasidagi farq oylar bo'yicha teng bo'linadi. 21-son BHMS 241-bandiga ko'ra bir oylik ulush qanday aks ettiriladi?
«Kattaqo'rg'on un» MChJ qisqa muddatli investitsiya sifatida sotib olgan davlat obligatsiyalarini 5810 schyotida nominal qiymatida hisobga olgan edi. Muddat tugab, obligatsiyalar nominal qiymatida qoplandi va pul hisob-kitob hisobvarag'iga tushdi. Qanday provodka beriladi?
Hisobot davrining taqsimlanmagan foydasi ta'sischilarga dividend to'lashga yo'naltirildi. Qanday provodka beriladi?
Uzoq muddatli bank kreditining hisobot sanasidan keyingi 12 oy ichida qaytariladigan qismi joriy qismga qanday provodka bilan o'tkaziladi?
Mebel fabrikasining kapitali: xususiy kapital 60 mln so'm (talab qilinadigan daromadlilik 20%) va qarz kapitali 40 mln so'm (stavka 15%). Soliq ta'sirini hisobga olmasdan kapitalning o'rtacha tortilgan qiymati (WACC) qancha?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- Moliyaviy menejment asoslari (umumiy tushunchalar) · pul oqimini rejalashtirish, to'lov kalendari, kirim va chiqimlarning vaqt bo'yicha mos kelmasligi; umumiy bilim
- 21-son BHMS «Xo'jalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qo'llash bo'yicha yo'riqnoma», schyotlar ro'yxati · 5010 «Milliy valyutadagi pul mablag'lari», 5110 «Hisob-kitob hisobvarag'i» nomlari
- Misol, korxona nomi, summalar va haftalar bo'yicha taqsimot · muallif tomonidan tuzilgan, shartli; soliq to'lovlari soddalik uchun jadvalga kiritilmagan