Inventarizatsiya qanday o'tkaziladi: buyruqdan solishtirish qaydnomasigacha 7 qadam
Sanash inventarizatsiyaning faqat bir qismi. Undan oldin buyruq, komissiya va tilxat, keyin esa ro'yxat, solishtirish qaydnomasi va rahbar qarori bor. Qurilish mollari ombori misolida har bir qadam.
"Poydevor" qurilish mollari omborida direktor Farhod aka yil oxiri sanoq kunini e'lon qildi. Omborchi Rustam: "Ertalab kelib sanab beraman, kechqurun tayyor", dedi. Bosh buxgalter Zarina uni to'xtatdi: inventarizatsiya Rustamning o'zi sanaydigan ish emas, uni komissiya o'tkazadi va har bir qadam qog'ozda iz qoldiradi. Aks holda natijani keyin hech kim tan olmaydi.
Quyida 19-son BHMS bo'yicha yetti qadam, har biri qaysi bandga tayanishi bilan.
Inventarizatsiyani kim boshlaydi va qanday hujjat bilan?
Qachon va nimani tekshirishni tashkilot rahbari belgilaydi: hisobot yilidagi inventarizatsiyalar soni, sanasi, qaysi aktiv va majburiyatlar tekshirilishi. Faqat standartning 5 va 6-bandlaridagi majburiy hollar bundan mustasno (7-band).
Tekshiruvni komissiya o'tkazadi (8-band): - Doimiy ishlaydigan komissiya: rahbar yoki uning o'rinbosari (rais) va bosh buxgalter. Unga ichki audit xizmati vakillari ham kiritilishi mumkin - Ishchi komissiya (ish hajmi katta bo'lsa): rahbar vakili (rais), mutaxassislar (tovarshunos, muhandis, texnolog, mexanik, ish yurituvchi, iqtisodchi va boshqalar) va buxgalteriya xodimi
Ikkita muhim cheklov ham shu bandda: bir xodimni aynan bir moddiy javobgar shaxslar qo'riqlaydigan aktivlar bo'yicha ketma-ket ikki marta ishchi komissiya raisi qilish taqiqlanadi. Komissiya a'zosi inventarizatsiyada qatnashmasa, bu natijani haqiqiy emas deb topishga asos bo'ladi.
Yetti qadam qanday ketma-ketlikda bajariladi?
| Qadam | Nima qilinadi | Asos |
|---|---|---|
| 1. Buyruq | Ish boshlanishi va tugashi muddati yoziladi, rais plombir oladi, buyruq nazorat kitobida ro'yxatga olinadi | 19-son BHMS, 11-band |
| 2. Oxirgi hujjatlar va tilxat | Komissiya eng so'nggi kirim-chiqim hujjatlarini oladi, rais ularga "inventarizatsiyagacha ...da (sana)" deb viza qo'yadi. Moddiy javobgar shaxs barcha hujjatlarni topshirganini aytib tilxat beradi | 10-band |
| 3. Joyni tayyorlash | Alohida eshikli yordamchi xonalar plombalanadi, tarozilar tekshiriladi, qiymatliklar sanashga qulay tartibda taxlanadi | 12, 13-bandlar |
| 4. Sanash | Moddiy javobgar shaxs ishtirokida majburiy sanash, tortish yoki o'lchash; xona tartibida, bir turdan boshqasiga tartibsiz o'tmasdan | 14, 36, 38-bandlar |
| 5. Ro'yxat | Har bir nom nomenklatura, nav va o'lchov birligi bilan yoziladi; komissiya a'zolari va moddiy javobgar shaxs imzolaydi | 15, 16, 37-bandlar |
| 6. Solishtirish qaydnomasi | Faqat hisobdan farq chiqqan qiymatliklar bo'yicha tuziladi, summa hisobdagi bahoda | 68-band |
| 7. Natija | Farqlarni tartibga solish takliflari rahbarga beriladi; natija inventarizatsiya tugagan oyning hisobida aks ettiriladi | 70, 72-bandlar |
4-qadamda eng ko'p uchraydigan xato: omborchi "sement 300 qop" deydi va komissiya shuni yozib qo'yadi. 38-band buni qat'iyan taqiqlaydi: qoldiq moddiy javobgar shaxs so'zidan yoki hisob ma'lumotidan yozilmaydi, faqat sanab yoki tortib aniqlanadi.
Ro'yxatni to'ldirishda nimalarga e'tibor beriladi?
18-band qog'oz ro'yxat uchun qat'iy qoidalar qo'yadi: - Bo'yash va o'chirishga yo'l qo'yilmaydi - Har bir sahifada tartib raqamlari soni va sahifadagi qiymatliklarning umumiy miqdori so'z bilan yoziladi - Xato noto'g'ri yozuvni chizib, ustiga to'g'risini yozish bilan tuzatiladi; tuzatishga izoh beriladi va uni komissiyaning barcha a'zolari hamda moddiy javobgar shaxslar imzolaydi - To'ldirilmagan satr qoldirilmaydi, oxirgi varaqlardagi bo'sh satrlar chizib qo'yiladi
Ro'yxat oxirida moddiy javobgar shaxs qiymatliklar uning ishtirokida tekshirilgani, komissiyaga da'vosi yo'qligi va qiymatliklarni saqlashga qabul qilgani haqida tilxat beradi (16-band). Ro'yxat qog'ozda yoki axborot tizimida to'ldirilishi mumkin (18-band).
Sanoq paytida tovar kelib qolsa yoki chiqarilishi kerak bo'lsa-chi?
- Inventarizatsiya vaqtida kelgan zaxiralar komissiya a'zolari ishtirokida qabul qilinadi va "Inventarizatsiya vaqtida kelib tushgan tovar-moddiy zaxiralar" degan alohida ro'yxatga yoziladi; kirim hujjatiga rais imzosi bilan "inventarizatsiyadan keyin" belgisi qo'yiladi (39-band)
- Sanoq paytida zaxira berish faqat inventarizatsiya uzoq davom etganda va rahbar hamda bosh buxgalterning yozma ruxsati bilan mumkin; ular ham alohida ro'yxatga kiritiladi (40-band)
- Boshqa tashkilotga tegishli, lekin omborda saqlanayotgan qiymatliklarga alohida ro'yxat tuziladi (16, 41-bandlar)
Misol: "Poydevor" omborida nima chiqdi?
Ombor ikki kunda sanaldi. Birinchi kuni kechqurun xona muhrlandi, ro'yxatlar yopiq xonadagi seyfda qoldi (11-band). Ikkinchi kuni ertalab yetkazib beruvchidan 10 qop gips keldi: u sanoqqa aralashtirilmay, alohida ro'yxatga yozildi va inventarizatsiyadan keyin kirim qilindi.
Sanoq natijasi (summalar shartli):
| Nomi | Birlik | Hisob bo'yicha | Haqiqatda | Farq | Hisobdagi baho, so'm | Farq summasi, so'm |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sement M400 | qop | 300 | 296 | −4 | 62 000 | −248 000 |
| Plitka yelimi | qop | 150 | 152 | +2 | 48 000 | +96 000 |
| G'isht | dona | 12 000 | 12 000 | 0 | — | — |
Solishtirish qaydnomasiga faqat sement (kamomad 4 × 62 000 = 248 000 so'm) va plitka yelimi (ortiqcha 2 × 48 000 = 96 000 so'm) tushdi. G'ishtda farq yo'q, shuning uchun u qaydnomaga kirmaydi: 68-band qaydnomani faqat tafovut chiqqan qiymatliklar bo'yicha tuzishni aytadi.
Ombor ochilishidan oldin Rustam ro'yxatni qayta ko'rib, plitka yelimining bir qatori boshqa nom bilan yozilganini aytishi mumkin edi. 19-band bunday tushuntirishni aynan ombor ochilgunga qadar qabul qiladi, ishchi komissiya uni tekshiradi va tasdiqlansa, xatoni belgilangan tartibda tuzatadi. Inventarizatsiya to'g'ri o'tkazilganini nazorat tariqasida tekshirish ham o'tkazilishi mumkin; o'tkazilsa, u komissiya a'zolari va moddiy javobgar shaxslar ishtirokida, albatta ombor ochilishidan oldin bo'ladi (22-band).
Farqlar bilan keyin nima qilinishi alohida mavzu: kamomad uchun "Inventarizatsiyada kamomad chiqsa nima qilinadi?", ortiqcha uchun shu to'plamdagi ortiqcha haqidagi maqolaga qarang.
Tekshiruv ro'yxati
- Buyruq bormi va unda boshlash hamda tugatish sanasi yozilganmi?
- Komissiya tarkibi rahbar tomonidan tasdiqlanganmi, barcha a'zolar qatnashyaptimi?
- Raisning o'zi shu omborda ketma-ket ikkinchi marta rais bo'lib qolmadimi?
- Oxirgi kirim-chiqim hujjatlariga viza qo'yildimi, moddiy javobgar shaxs tilxat berdimi?
- Har bir qiymatlik sanaldi yoki tortildimi, "so'zdan" yozilgan qator yo'qmi?
- Har bir sahifada jami so'z bilan yozilganmi, bo'sh satrlar chizilganmi?
- Sanoq paytida kelgan va berilgan zaxiralar alohida ro'yxatdami?
- Solishtirish qaydnomasida faqat farqli qatorlar bormi va ular hisobdagi bahodami?
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
«Quva anor» MChJ omborida inventarizatsiya o'tkazildi va hisobda ko'rsatilmagan 40 quti anor sharbati (korxonaning o'z mahsuloti) ortiqcha chiqdi. 21-son BHMS bo'yicha qanday provodka beriladi?
«Chirchiq mashinasozlik» omborida inventarizatsiya o'tkazildi va hisobda ko'rsatilmagan, montajni talab qiluvchi mahalliy o'rnatiladigan asbob-uskuna ortiqcha chiqdi. 21-son BHMS bo'yicha qanday provodka beriladi?
19-son BHMSga ko'ra asosiy vositalar kamida qancha muddatda bir marta inventarizatsiyadan o'tkaziladi?
«Texnopark Nur» MChJ suvni tozalashning yangi usulini topish bo'yicha ilmiy-tadqiqot ishiga 2026-yilda 18 000 000 so'm sarfladi va uni o'sha yilning xarajati deb tan oldi. 2027-yilda loyihaning texnik imkoniyati va bozori aniq bo'ldi. 11-son BHMS bo'yicha o'sha 18 000 000 so'mni aktivga qayta o'tkazish mumkinmi?
«Mehr Tex» MChJ ta'sischisi o'z ulushining bir qismi — 30 000 000 so'mni korxonaning hisob-kitob hisobvarag'iga o'tkazdi. Qanday provodka beriladi?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
Manbalar
- 19-son BHMS "Inventarizatsiyani tashkil etish va o'tkazish", 7, 8 va 11-bandlar · inventarizatsiyalar soni, sanasi va ro'yxatini rahbar belgilaydi (5 va 6-band hollari bundan mustasno); doimiy va ishchi komissiyalar tarkibi; bir xodimni ketma-ket ikki marta rais qilib tayinlash taqiqi; a'zo qatnashmasa natijalar haqiqiy emas deb topilishiga asos; buyruqda boshlash va tugatish muddatlari, plombir raisda, buyruqlar nazorat kitobida qayd etiladi
- 19-son BHMS, 10-band (oxirgi xatboshilar), 12 va 13-bandlar · oxirgi kirim-chiqim hujjatlarini olish, "inventarizatsiyagacha ...da (sana)" vizasi, moddiy javobgar shaxs tilxati; yordamchi binolarni plombalash, tarozilarni tekshirish; qiymatliklarni sanash uchun qulay joylashtirish
- 19-son BHMS, 14–16, 18, 19, 22, 36–41-bandlar · moddiy javobgar shaxs ishtirokida majburiy sanash, tortish, o'lchash; qoldiqni moddiy javobgar shaxs so'zi yoki hisob ma'lumotidan yozish taqiqi; ro'yxatni to'ldirish va tuzatish qoidalari; imzolar va tilxat; xatoni ombor ochilgunga qadar ma'lum qilish; nazorat tekshiruvi; inventarizatsiya vaqtida kelgan va berilgan zaxiralar alohida ro'yxatda; boshqa tashkilot qiymatliklari alohida ro'yxatda
- 19-son BHMS, 68, 70 va 72-bandlar · solishtirish qaydnomasi faqat farq chiqqan qiymatliklar bo'yicha, ortiqcha va kamomad buxgalteriya hisobidagi bahoda; natijalar inventarizatsiya tugagan oyda aks ettiriladi; farqlarni tartibga solish takliflari rahbarga taqdim etiladi
- Misol va summalar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli