Smartfondagi polis: XXI asrda sug'urta qanday o'zgardi?
Qahvaxonadan boshlangan sug'urta bugun ilovaga ko'chdi: polis onlayn rasmiylashtiriladi, narx haydash uslubiga qarab hisoblanadi, ba'zi to'lovlar esa ariza kutmasdan avtomatik amalga oshadi.
Lloydning qahvaxonasida kemani sug'urtalash uchun shaxsan borish kerak edi. Bugun avtomobil polisini navbatda turib, telefon orqali bir necha daqiqada olish mumkin. Bu o'zgarishning nomi bor: InsurTech, ya'ni sug'urta texnologiyalari.
- Atamaning ma'nosi. InsurTech deganda sug'urta ishini texnologiya yordamida soddalashtiradigan yangi yondashuvlar va kompaniyalar tushuniladi. OECD 2017-yilda bu sohaga bag'ishlangan alohida hisobot chiqarib, texnologiyalarni va startaplarning moliyalashtirilishini o'rgangan.
- OECD sanab o'tgan yo'nalishlar. Hisobotda startaplar misollari bilan birga blokcheyn, ulashuv iqtisodiyoti (sharing economy), robo-maslahat va ma'lumotlarni yig'ish (data aggregation) ko'rib chiqilgan.
- Foydalanishga qarab narx. Usage-based insurance (UBI) yondashuvida avtomobil sug'urtasi narxi faqat yosh yoki mashina markasiga emas, haqiqiy yurgan masofa va haydash uslubiga qarab hisoblanadi. Ma'lumotni telematika qurilmasi yoki telefon ilovasi to'playdi.
- Parametrik sug'urta. Bunda to'lov zarar baholovchini kutmasdan, oldindan belgilangan ko'rsatkich bajarilganda amalga oshadi: masalan, ma'lum hududda yog'in miqdori kelishilgan chegaradan oshsa.
- Xavfni kamaytirish. OECD 2023-yilgi hujjatida texnologiya nafaqat xavfni baholashga, balki mijozning o'zi xavfni kamaytirishiga yordam berishini ham o'rgangan.
- Eski g'oya, yangi vosita. Qadimgi dengizchilar zararni bo'lishgan, Genuya kafillari ko'p kemaga tavakkal qilgan, Halley jadval tuzgan. Bugun ham mohiyat o'sha: ko'p odamning kichik badali bir kishining katta zararini qoplaydi. Faqat ma'lumot tezroq yig'iladi va narx aniqroq hisoblanadi.
Misol (muallif tomonidan tuzilgan, shartli raqamlar). Ikki haydovchi bir xil mashinani sug'urtalaydi, odatiy polis narxi 1 200 000 so'm.
| Haydovchi | Yillik yurgan masofa | Ilova bahosi | Chegirma/ustama | Yakuniy narx |
|---|---|---|---|---|
| Gulnora | 6 000 km | Ehtiyotkor | −20% | 960 000 so'm |
| Javohir | 25 000 km | Keskin tormozlar ko'p | +15% | 1 380 000 so'm |
Ikkalasi bir xil mashinaga ega, lekin xavfi har xil. Raqamli ma'lumot sug'urtachiga buni ko'rish imkonini beradi.
1980-yillar, 2000-yillar va bugun (umumiy manzara, muallif umumlashmasi).
| Jihat | 1980-yillar | 2000-yillar | Bugun |
|---|---|---|---|
| Polis | Qog'oz blanka, qo'lda to'ldiriladi | Kompyuterda chop etiladi, internetda ariza berish paydo bo'ladi | Elektron polis, ilova orqali rasmiylashtirish |
| Narx hisobi | Aktuar jadvallar va katta kompyuterlarda hisob | Shaxsiy kompyuter va maxsus aktuar dasturlar | Ko'p manbali ma'lumot va telematika asosidagi modellar |
| Zararni rasmiylashtirish | Ofisga borib, qog'oz ariza | Telefon orqali xabar, keyin hujjatlar | Ilovada surat yuklash; parametrik turlarda avtomatik to'lov |
| Natija | Sekin, hammaga o'xshash narx | Tezroq, lekin asosan oflayn | Tez, shaxsiy xavfga mos narx |
Yana qarang
Manbalar
- OECD (2017), "Technology and innovation in the insurance sector" · InsurTech texnologiyalari, startaplar, blokcheyn, robo-maslahat, ma'lumotlarni yig'ish
- OECD (2023), "Leveraging technology in insurance to enhance risk assessment and policyholder risk reduction" · texnologiya orqali xavfni baholash va kamaytirish
- Misol va summalar · muallif tomonidan tuzilgan, shartli raqamlar