MHXS bo'yicha moliyaviy hisobot shakllari: moliyaviy holat, foyda yoki zarar, xususiy kapital va pul oqimlari (181-son buyruq, 5–8-ilovalar)
181-son buyruq bilan tasdiqlangan Nizomning 5–8-ilovalari to'liq: moliyaviy holat, foyda yoki zarar va boshqa umumlashgan daromad, xususiy kapitaldagi o'zgarishlar va pul mablag'lari harakati (bilvosita usul) to'g'risidagi hisobotlar satr kodlari bilan. Kim qachongacha topshiradi, shakllar qanday bog'lanadi (raqamli misol). Bo'sh shakllar PDF va Excel ko'rinishida.
Moliyaviy hisobotni xalqaro standartlar (MHXS) bo'yicha tayyorlaydigan tashkilotlar uchun 181-son buyruq bilan tasdiqlangan Nizomda alohida to'rtta shakl bor — 5–8-ilovalar. Ular BHMS shakllariga o'xshamaydi: satr kodlari to'rt xonali, schyot kodlari ko'rsatilmaydi, ayrim xarajatlar «( )» qavsda yoziladi, foyda yoki zarar hisobotida esa boshqa umumlashgan daromad bo'limi bor. Quyida to'rttala shakl satr kodlari bilan to'liq keltirilgan va ularning bir-biriga qanday ulanishi raqamli misolda ko'rsatilgan.
Bo'sh shakllarni PDF ko'rinishida chop etish yoki Excel faylda to'ldirish mumkin: Excelda jami satrlar rasmiy formulalar bo'yicha avtomatik hisoblanadi. Havolalar sahifa ostida.
MHXS bo'yicha hisobotni kim va qachongacha topshiradi?
Nizom budjet va sug'urta tashkilotlari, tijorat banklari va nobank kredit tashkilotlariga tatbiq etilmaydi (Nizomning kirish qismi) va konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotga qo'llanilmaydi (Nizom, 1-band). Qaysi tashkilot MHXSni qo'llashi shartligini Nizom belgilamaydi: u moliyaviy hisobotni MHXSga muvofiq tayyorlaydigan tashkilotlar uchun hisobot tarkibi, muddati va tartibini belgilaydi.
| Masala | Nizomdagi qoida | Asos |
|---|---|---|
| Muddat | MHXS asosida tuzilgan yillik moliyaviy hisobot hisobot yilidan keyingi yilning 1-mayidan kechiktirmay taqdim etiladi (BHMS asosida tuzilgani — 1-martdan kechiktirmay) | Nizom, 7-band |
| Kimga | qonunchilik hujjatlarida belgilangan davlat organlariga | Nizom, 7-band |
| Tarkibi | moliyaviy holat to'g'risidagi hisobot (5-ilova); foyda yoki zarar va boshqa umumlashgan daromad to'g'risidagi hisobot (6-ilova); xususiy kapitaldagi o'zgarishlar to'g'risidagi hisobot (7-ilova); pul mablag'lari harakati to'g'risidagi hisobot, bilvosita usul (8-ilova); ahamiyatli hisob siyosati va boshqa tushuntirish ma'lumotlaridan iborat izohlar | Nizom, 11-band |
| Qaysi standartlar asosida | O'zbekiston Respublikasi moliya vazirining 2022-yil 10-noyabrdagi 61-son buyrug'i (ro'yxat raqami 3400, 2022-yil 9-dekabr) bilan tasdiqlangan MHXSlar va ularga tushuntirishlar matnlari asosida | Nizom, 12-band |
| BHMS bo'yicha hisobot | taqdim etilmaydi | Nizom, 12-band |
| Qo'shimcha hisobotlar | Nizomda belgilanganidan tashqari e'lon qilinadigan moliyaviy hisobotlar shakllarini, ularni taqdim etish tartibi va usullarini tashkilot hisob siyosati bilan belgilashi mumkin | Nizom, 14-band |
Barcha shakllar uchun umumiy qoidalar
- Yillik hisobot davri 1-yanvardan 31-dekabrgacha; hisobot sanasi — davrning oxirgi kalendar kuni (Nizom, 2-band).
- Hisobot so'mda taqdim etiladi, agar qonunchilikda boshqacha tartib bo'lmasa; chet el valyutasidagi aktiv va majburiyatlar Markaziy bank kursi bo'yicha so'mga qayta hisoblanadi (Nizom, 3-band). Shakllarda o'lchov birligi — ming so'm, bir aksiyaga foyda esa so'mda.
- Shakllarni rahbar hamda buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqaruv vazifasini bajaruvchi shaxs yoki bosh buxgalter imzolaydi; bu vazifani rahbarning o'zi bajarsa, bosh buxgalter o'rniga ham u imzo qo'yadi (Nizom, 4-band).
- Barcha rekvizitlar, satrlar va ustunlar to'ldiriladi; ma'lumot bo'lmagani uchun to'ldirilmagan satr (ustun) chizib qo'yiladi (Nizom, 13-band).
Har bir shakl tepasida BHMS shakllaridagi kabi rekvizitlar: tashkilotning to'liq nomi, faoliyat turi, tashkiliy-huquqiy shakli, elektron pochta manzili, STIR, o'lchov birligi (ming so'm) va taqdim qilingan sana. Pastida «Mazkur moliyaviy hisobotda ko'rsatilgan ma'lumotlarning ishonchliligini tasdiqlayman» jumlasi, rahbar va bosh buxgalterning F.I.O. va imzosi hamda sana. Jadvallarda «×» — katak to'ldirilmaydi, «( )» — summa qavs ichida yoziladi (xarajat yoki kamaytiruvchi summa). Satr kodi yonidagi bitta yulduzcha: zarur bo'lsa satr qo'shish mumkin; «Izoh» ustunidagi ikki yulduzcha: moliyaviy hisobotga izohning tartib raqami yoziladi.
5-ilova. Moliyaviy holat to'g'risidagi hisobot
Hisobot 31-dekabr holatiga, ming so'mda tuziladi. Ikki summa ustuni bor, ikkalasining sarlavhasi «20__ y. ____ holatiga»: sanalar tashkilot tomonidan yoziladi. Jami satrlar formulasi satr nomida berilgan.
| Ko'rsatkichlar nomi | Satr kodi | Izoh | Summa ustunlari |
|---|---|---|---|
| Aktivlar | × | × × | |
| Uzoq muddatli aktivlar | 0100 | × | × × |
| Asosiy vositalar | 0110 | ||
| Foydalanish huquqidagi aktivlar | 0120 | ||
| Investitsiya ko'chmas mulki | 0130 | ||
| Nomoddiy aktivlar | 0140 | ||
| Uzoq muddatli biologik aktivlar | 0150 | ||
| Geologik qidiruv va baholash aktivlari | 0160 | ||
| Savdo va boshqa uzoq muddatli debitorlik qarzlar | 0170 | ||
| Ijara bo'yicha uzoq muddatli debitorlik qarzlar | 0180 | ||
| Xaridorlar bilan shartnomalar bo'yicha uzoq muddatli aktiv | 0190 | ||
| Kechiktirilgan soliq aktivlari | 0200 | ||
| Sho'ba tashkilotlarga investitsiyalar | 0210 | ||
| Ta'sir ostidagi tashkilotlar va qo'shma korxonalarga investitsiyalar | 0220 | ||
| Amortizatsiyalangan qiymat bo'yicha baholanadigan uzoq muddatli moliyaviy aktivlar | 0230 | ||
| Boshqa umumlashgan daromad orqali haqqoniy qiymatda baholanadigan uzoq muddatli moliyaviy aktivlar | 0240 | ||
| Foyda yoki zarar orqali haqqoniy qiymatda baholanadigan uzoq muddatli moliyaviy aktivlar | 0250 | ||
| Boshqa uzoq muddatli moliyaviy aktivlar | 0260 | ||
| Boshqa uzoq muddatli aktivlar | 0270 | ||
| Jami uzoq muddatli aktivlar (satr. 0110+0120+0130+0140+0150+0160+0170+0180+0190+0200+0210+0220+0230+0240+0250+0260+0270) | 0280 | ||
| Joriy aktivlar | 0300 | × | × × |
| Zaxiralar | 0310 | ||
| Qisqa muddatli biologik aktivlar | 0320 | ||
| Savdo va boshqa qisqa muddatli debitor qarzlar | 0330 | ||
| Ijara bo'yicha qisqa muddatli debitorlik qarzlar | 0340 | ||
| Xaridorlar bilan shartnomalar bo'yicha qisqa muddatli aktiv | 0350 | ||
| Oldindan to'lovlar (bo'naklar) | 0360 | ||
| Foyda solig'i bo'yicha joriy aktivlar | 0370 | ||
| Boshqa soliqlar va yig'imlar bo'yicha joriy aktivlar | 0380 | ||
| Amortizatsiyalangan qiymat bo'yicha baholanadigan qisqa muddatli moliyaviy aktivlar | 0390 | ||
| Boshqa umumlashgan daromad orqali haqqoniy qiymatda baholanadigan qisqa muddatli moliyaviy aktivlar | 0400 | ||
| Foyda yoki zarar orqali haqqoniy qiymatda baholanadigan qisqa muddatli moliyaviy aktivlar | 0410 | ||
| Boshqa qisqa muddatli moliyaviy aktivlar | 0420 | ||
| Pul mablag'lari va uning ekvivalentlari | 0430 | ||
| Boshqa qisqa muddatli aktivlar | 0440 | ||
| Jami joriy aktivlar (satr. 0310+0320+0330+0340+0350+0360+0370+0380+0390+0400+0410+0420+0430+0440) | 0450 | ||
| Sotish uchun mo'ljallangan aktivlar (hisobdan chiqariladigan guruhlar) | 0460 | ||
| Jami aktivlar (satr. 0280+0450+0460) | 0470 | ||
| Xususiy kapital va majburiyatlar | × | × × | |
| Xususiy kapital | 0500 | × | × × |
| Ustav kapitali | 0510 | ||
| Qo'shilgan kapital | 0520 | ||
| Rezerv kapitali | 0530 | ||
| Taqsimlanmagan foyda (Qoplanmagan zarar) | 0540 | ||
| Boshqa umumlashgan daromadning komponentlari | 0550 | ||
| Xususiy kapitalning boshqa komponentlari | 0560 | ||
| Jami xususiy kapital (satr. 0510+0520+0530+0540+0550+0560) | 0570 | ||
| Majburiyatlar | × | × × | |
| Uzoq muddatli majburiyatlar | 0600 | × | × × |
| Savdo va boshqa uzoq muddatli kreditorlik qarzlar | 0610 | ||
| Ijara bo'yicha uzoq muddatli majburiyatlar | 0620 | ||
| Xaridorlar bilan shartnomalar bo'yicha uzoq muddatli majburiyat | 0630 | ||
| Uzoq muddatli baholangan majburiyatlar | 0640 | ||
| Xodimlarning uzoq muddatli daromadlari | 0650 | ||
| Kechiktirilgan daromadlar | 0660 | ||
| Kechiktirilgan soliq majburiyatlari | 0670 | ||
| Davlat grantlari | 0680 | ||
| Amortizatsiyalangan qiymat bo'yicha baholanadigan uzoq muddatli moliyaviy majburiyatlar | 0690 | ||
| Foyda yoki zarar orqali haqqoniy qiymatda baholanadigan uzoq muddatli moliyaviy majburiyatlar | 0700 | ||
| Boshqa uzoq muddatli moliyaviy majburiyatlar | 0710 | ||
| Boshqa uzoq muddatli majburiyatlar | 0720 | ||
| Jami uzoq muddatli majburiyatlar (satr. 0610+0620+0630+0640+0650+0660+0670+0680+0690+0700+0710+0720) | 0730 | ||
| Joriy majburiyatlar | 0800 | × | × × |
| Savdo va boshqa qisqa muddatli kreditorlik qarzlar | 0810 | ||
| Ijara bo'yicha qisqa muddatli majburiyatlar | 0820 | ||
| Xaridorlar bilan shartnomalar bo'yicha qisqa muddatli majburiyat | 0830 | ||
| Qisqa muddatli baholangan majburiyatlar | 0840 | ||
| Xodimlarning qisqa muddatli daromadlari | 0850 | ||
| Kechiktirilgan daromadlar | 0860 | ||
| Davlat grantlari | 0870 | ||
| To'lanadigan dividendlar | 0880 | ||
| Olingan avanslar | 0890 | ||
| Foyda solig'i bo'yicha joriy majburiyatlari | 0900 | ||
| Boshqa soliqlar va yig'imlar bo'yicha joriy majburiyatlar | 0910 | ||
| Amortizatsiyalangan qiymat bo'yicha baholanadigan qisqa muddatli moliyaviy majburiyatlar | 0920 | ||
| Foyda yoki zarar orqali haqqoniy qiymatda baholanadigan qisqa muddatli moliyaviy majburiyatlar | 0930 | ||
| Boshqa qisqa muddatli moliyaviy majburiyatlar | 0940 | ||
| Boshqa qisqa muddatli majburiyatlar | 0950 | ||
| Jami joriy majburiyatlar (satr. 0810+0820+0830+0840+0850+0860+0870+0880+0890+0900+0910+0920+0920+0940+0950)¹ | 0960 | ||
| Sotish uchun mo'ljallangan hisobdan chiqariladigan guruhlarga kiritilgan majburiyatlar | 0970 | ||
| Jami majburiyatlar (satr. 0730+0960+0970) | 0980 | ||
| Jami xususiy kapital va majburiyatlar (satr. 0570+0980) | 0990 |
¹ Rasmiy matnda shunday: formulada 0920 ikki marta yozilgan, 0930 yo'q; ehtimol ikkinchisi 0930 bo'lishi kerak.
6-ilova. Foyda yoki zarar va boshqa umumlashgan daromad to'g'risidagi hisobot
Hisobot yil uchun, ming so'mda tuziladi; ikki summa ustuni — «20___ y. yil uchun». Birinchi qismi (0100–0600) sof foyda yoki zararni, ikkinchisi (0700–1010) boshqa umumlashgan daromadni va jami umumlashgan daromadni ko'rsatadi; oxirida bir aksiyaga to'g'ri keladigan foyda.
| Ko'rsatkichlar nomi | Satr kodi | Izoh | Summa ustunlari |
|---|---|---|---|
| Foyda va zararlar | 0100 | × | × × |
| Tushum | 0110 | ||
| Sotish tannarxi | 0120 | ( ) ( ) | |
| Yalpi foyda (zarar) (satr. 0101-0102)¹ | 0200 | ||
| Operatsion faoliyatning boshqa daromadlari | 0210 | ||
| Sotish xarajatlari | 0220 | ( ) ( ) | |
| Ma'muriy xarajatlar | 0230 | ( ) ( ) | |
| Aktivlarni qadrsizlanishidan zararlar | 0240 | ||
| Operatsion faoliyatning boshqa xarajatlari | 0250 | ( ) ( ) | |
| Operatsion faoliyat foydasi (zarari) (satr. 0200+0210-0220-0230-0240-0250) | 0300 | ||
| Ta'sir ostidagi tashkilotlar va qo'shma korxonalarning foydasining (zararining) tashkilotga tegishli ulushi | 0310 | ||
| Qarzlar va moliyaviy ijara bo'yicha foizlar shaklidagi xarajatlar | 0320 | ( ) ( ) | |
| Valyuta kursi farqidan foyda (zarar) | 0330 | ||
| Moliyaviy faoliyatning boshqa daromadlari | 0340 | ||
| Moliyaviy faoliyat bo'yicha boshqa xarajatlari | 0350 | ( ) ( ) | |
| Foyda solig'i to'langunga qadar foyda yoki zarar (satr. 0300+/-0310-0320+/-0330+0340-0350) | 0400 | ||
| Foyda solig'i, jami (satr. 0420+0430), shu jumladan: | 0410 | ( ) ( ) | |
| Joriy foyda solig'i xarajati | 0420 | ( ) ( ) | |
| Kechiktirilgan soliq xarajati (daromadi) | 0430 | ( ) ( ) | |
| Davom etayotgan faoliyatdan foyda (zarar) (satr. 0400-0410) | 0500 | ||
| Tugatilgan faoliyatdan foyda (zarar) | 0510 | ||
| Hisobot davri uchun sof foyda (zarar) (satr. 0500+0510) | 0600 | ||
| Boshqa umumlashgan daromadlar | 0700 | × | × × |
| Qayta baholash modeliga muvofiq baholanadigan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar uchun qayta baholash natijasida qiymatning o'sishidagi o'zgarishlar | 0710 | ||
| Ta'sir ostidagi tashkilotlar va qo'shma korxonalarning boshqa umumlashgan daromadining (zararining) tashkilotga tegishli ulushi | 0720 | ||
| Reklassifikatsiya qilinmaydigan moddalar bo'yicha foyda solig'i ta'sirlari | 0730 | ( ) ( ) | |
| Keyingi davrlarda foyda yoki zararda reklassifikatsiya qilinmaydigan boshqa umumlashgan daromadlar (foyda solig'i ta'sirlarini chegirgan holda) (satr. 0710+/-0720-0730) | 0800 | ||
| Chet eldagi bo'linmani boshqa valyutaga o'tkazishda yuzaga keladigan kurs farqlari | 0810 | ||
| Boshqa umumlashgan daromad orqali haqqoniy qiymatda baholanadigan moliyaviy instrumentlarni qayta baholash natijasida qiymatning o'sishidagi o'zgarishlar | 0820 | ||
| Pul oqimini xejlash | 0830 | ||
| Chet eldagi bo'linmaga sof investitsiyalarni xejlash | 0840 | ||
| Keyingi davrlarda foyda yoki zararda reklassifikatsiya qilinishi mumkin bo'lgan moddalar bo'yicha foyda solig'i ta'sirlari | 0850 | ( ) ( ) | |
| Keyingi davrlarda foyda yoki zararda reklassifikatsiya qilinishi mumkin bo'lgan boshqa umumlashgan daromadlar (foyda solig'i ta'sirlarini chegirgan holda) (satr. 0810+/-0820+/-0830+/-0840-0850) | 0900 | ||
| Hisobot davri uchun jami boshqa umumlashgan daromadlar (satr. 0800+0900) | 1000 | ||
| Hisobot davri uchun jami umumlashgan daromad (0600+1000) | 1010 | ||
| Bir aksiyaga to'g'ri keladigan foyda (so'mda): | 1020 | × | × × |
| bazaviy ko'rsatkich | 1030 | ||
| suyultirilgan ko'rsatkich | 1040 |
¹ Rasmiy matnda shunday: «satr. 0101-0102»; shaklda bunday satrlar yo'q, ehtimol 0110-0120 (tushum minus sotish tannarxi) nazarda tutilgan.
E'tibor bering: 0240-satr (aktivlarni qadrsizlanishidan zararlar) rasmiy shaklda «( )» bilan belgilanmagan, lekin 0300-satr formulasida ayiriladi. Formulada «+/-» bilan turgan satrlar (0310, 0330, 0720, 0820, 0830, 0840) foyda yoki zarar bo'lishi mumkin.
7-ilova. Xususiy kapitaldagi o'zgarishlar to'g'risidagi hisobot
Hisobot yil uchun, ming so'mda tuziladi va ikki yilni qamrab oladi: oldingi hisobot davri (0100–0380) va hisobot davri (0390–0590). Ustunlari:
- 1 — Ko'rsatkichlar nomi
- 2 — Satr kodi*
- 3 — Izoh** (izohning tartib raqami)
- 4 — Ustav kapitali
- 5 — Qo'shilgan kapital
- 6 — Rezerv kapitali
- 7 — Taqsimlanmagan foyda (qoplanmagan zarar)
- 8 — Boshqa umumlashgan daromadning komponentlari
- 9 — Xususiy kapitalning boshqa komponentlari
- 10 — Jami xususiy kapital
Bu shaklda «×» belgisi yo'q: barcha ustunlar to'ldiriladi. Satrlar:
| Ko'rsatkichlar nomi | Satr kodi |
|---|---|
| Oldingi hisobot davrining 1-yanvar holatiga qoldiq | 0100 |
| Hisob siyosatidagi o'zgarishlar | 0110 |
| Qayta hisoblangan qoldiq (satr. 0100 +/-0100)¹ | 0120 |
| Oldingi hisobot davri uchun sof foyda (zarar) | 0200 |
| Oldingi hisobot davri uchun boshqa umumlashgan daromad, jami (satr. 0220+/-0230+/-0240+/-0250+/-0260+/-0270+/-0280), shu jumladan: | 0210 |
| Qayta baholash modeliga muvofiq baholanadigan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar uchun qayta baholash natijasida qiymatning o'sishidagi o'zgarishlar (soliq ta'sirlarini chegirgan holda) | 0220 |
| Ta'sir ostidagi tashkilotlar va qo'shma korxonalarning boshqa umumlashgan daromadining (zararining) tashkilotga tegishli ulushi | 0230 |
| Belgilangan to'lovlar bo'yicha pensiya dasturlarini qayta baholash natijasida qiymatning o'sishidagi o'zgarishlar | 0240 |
| Chet eldagi bo'linmani boshqa valyutaga o'tkazishda yuzaga keladigan kurs farqlari | 0250 |
| Boshqa umumlashgan daromad orqali haqqoniy qiymatda baholanadigan moliyaviy instrumentlarni qayta baholash natijasida qiymatning o'sishidagi o'zgarishlar | 0260 |
| Pul oqimini xejlash | 0270 |
| Chet eldagi bo'linmaga sof investitsiyalarni xejlash | 0280 |
| Mulkdor bilan bog'liq operatsiyalar, jami (satr. 0300+0310+0320+/-0330-0340+/-0350+/-0360+/-0370), shu jumladan: | 0290 |
| Aksiyalarga asoslangan to'lov operatsiyalariga asosan aksiyalarning chiqarilishi | 0300 |
| O'z ulushli instrumentlarining (aksiyalarining) chiqarilishi | 0310 |
| Biznes birlashuvi bilan bog'liq ulushli instrumentlarining chiqarilishi | 0320 |
| Chiqarilgan konvertatsiyalanadigan instrumentlarning ulushli komponenti (soliq ta'sirlarini chegirgan holda) | 0330 |
| Hisoblangan dividendlar | 0340 |
| Qayta sotib olingan xususiy aksiyalar | 0350 |
| Taqsimlanmagan foydaga o'tkazish | 0360 |
| Xususiy kapitaldagi boshqa o'zgarishlar | 0370 |
| Oldingi hisobot davrining 31-dekabr holatiga qoldiq (satr. 0120+/-0200+/-0210+/-0290) | 0380 |
| Hisob siyosatidagi o'zgarishlar | 0390 |
| Qayta hisoblangan qoldiq (satr. 0380+/-0390) | 0400 |
| Hisobot davri uchun sof foyda (zarar) | 0410 |
| Hisobot davri uchun boshqa umumlashgan daromad, jami (satr. 0430+/-0440+/-0450+/-0460+/-0470+/-0480+/-0490), shu jumladan: | 0420 |
| Qayta baholash modeliga muvofiq baholanadigan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar uchun qayta baholash natijasida qiymatning o'sishidagi o'zgarishlar (soliq ta'sirlarini chegirgan holda) | 0430 |
| Ta'sir ostidagi tashkilotlar va qo'shma korxonalarning boshqa umumlashgan daromadining (zararining) tashkilotga tegishli ulushi | 0440 |
| Belgilangan to'lovlar bo'yicha pensiya dasturlarini qayta baholash natijasida qiymatning o'sishidagi o'zgarishlar | 0450 |
| Chet eldagi bo'linmani boshqa valyutaga o'tkazishda yuzaga keladigan kurs farqlari | 0460 |
| Boshqa umumlashgan daromad orqali haqqoniy qiymatda baholanadigan moliyaviy instrumentlarni qayta baholash natijasida qiymatning o'sishidagi o'zgarishlar | 0470 |
| Pul oqimini xejlash | 0480 |
| Chet eldagi bo'linmaga sof investitsiyalarni xejlash | 0490 |
| Mulkdor bilan bog'liq operatsiyalar, jami (satr. 0510+0520+0530+/-0540-0550+/-0560+/-0570+/-0580), shu jumladan: | 0500 |
| Aksiyalarga asoslangan to'lov operatsiyalariga asosan aksiyalarning chiqarilishi | 0510 |
| O'z ulushli instrumentlarining (aksiyalarining) chiqarilishi | 0520 |
| Biznes birlashuvi bilan bog'liq ulushli instrumentlarining chiqarilishi | 0530 |
| Chiqarilgan konvertatsiyalanadigan instrumentlarning ulushli komponenti (soliq ta'sirlarini chegirgan holda) | 0540 |
| Hisoblangan dividendlar | 0550 |
| Qayta sotib olingan xususiy aksiyalar | 0560 |
| Taqsimlanmagan foydaga o'tkazish | 0570 |
| Xususiy kapitaldagi boshqa o'zgarishlar | 0580 |
| Hisobot davrining 31-dekabr holatiga qoldiq (satr. 0400+/-0410+/-0420+/-0500) | 0590 |
¹ Rasmiy matnda shunday: «satr. 0100 +/-0100»; ehtimol 0100 +/-0110 (qoldiq plyus/minus hisob siyosatidagi o'zgarishlar) nazarda tutilgan.
8-ilova. Pul mablag'lari harakati to'g'risidagi hisobot (bilvosita usul)
Hisobot yil uchun, ming so'mda tuziladi; ikki summa ustuni — «20___ y. yil uchun». Bilvosita usulda operatsion faoliyat soliqqa qadar foydadan boshlanadi va naqd pulsiz moddalar hamda aylanma kapitaldagi o'zgarishlarga tuzatiladi. Satr nomidagi «(+)» va «(-)» tuzatish qo'shilishi yoki ayirilishini bildiradi.
| Ko'rsatkichlar nomi | Satr kodi | Izoh | Summa ustunlari |
|---|---|---|---|
| Operatsion faoliyat bo'yicha pul oqimlari | 0100 | × | × × |
| Foyda solig'i to'langunga qadar foyda (zarar) | 0110 | ||
| Tuzatishlar: | 0120 | × | × × |
| Moliyaviy xarajatlar (+) | 0130 | ||
| Moliyaviy daromadlar (-) | 0140 | ||
| Aktivlarga hisoblangan eskirish va ularning qadrsizlanish xarajatlari (+)¹ | 0130 | ||
| Savdo va boshqa debitorlik qarzlarining qadrsizlanishi (+)¹ | 0140 | ||
| Tovar moddiy zaxiralarining qadrsizlanishi bo'yicha xarajatlar (+) | 0150 | ||
| Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarni hisobdan chiqarishdan foyda(-)/ zarar(+) | 0160 | ||
| Investitsiya ko'chmas mulkining haqqoniy narxi o'zgarishidan foyda(-)/ zarar(+) | 0170 | ||
| Valyutasi kursi farqidan sof foyda(-)/ zarar(+) | 0180 | ||
| Baholangan majburiyatlar uchun rezervlar bo'yicha foyda(-)/ zarar(+) | 0190 | ||
| Ta'sir ostidagi tashkilotlar va qo'shma korxonalarning foydasining (-) (zararining)(+) tashkilotga tegishli ulushi | 0200 | ||
| Davlat grantlari bo'yicha daromadlar (-) | 0210 | ||
| Operatsion faoliyatning boshqa naqd pulsiz operatsiyalariga tuzatishlar | 0220 | ||
| Aylanma kapitaldagi o'zgarishlar (satr. 0110+0130-0140+0150+/-0160+/-0170+/-0180+/-0190+/-0200+/-0210+/-0220)² | 0230 | × | × × |
| Tovar moddiy zaxiralarining o'sishi (-)/ kamayishi (+) | 0240 | ||
| Savdo va boshqa qisqa muddatli debitorlik qarzlarining o'sishi (-)/ kamayishi (+) | 0250 | ||
| Savdo va boshqa qisqa muddatli kreditorlik qarzlarining o'sishi (+)/ kamayishi (-) | 0260 | ||
| Boshqa qisqa muddatli aktivlarning o'sishi (-)/ kamayishi (+) | 0270 | ||
| Boshqa qisqa muddatli majburiyatlarning o'sishi (+)/ kamayishi (-) | 0280 | ||
| Operatsion faoliyatdan olingan pul mablag'lari (satr. 0230+/-0240+/-0250+/-0260+/-0270+/-0280) | 0290 | ||
| To'langan foizlar | 0300 | ||
| To'langan foyda solig'i | 0310 | ||
| Operatsion faoliyatdan sof pul oqimlari (satr. 0290-0300-0310) | 0320 | ||
| Investitsiya faoliyati bo'yicha pul oqimlari | 0400 | × | × × |
| Asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar va boshqa uzoq muddatli aktivlarni sotishdan pul tushumi | 0410 | ||
| Asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar va boshqa uzoq muddatli aktivlarning xaridi uchun pul chiqimi | 0420 | ||
| Boshqa tashkilotlarning ulushli va qarz instrumentlarini sotishdan pul tushumi | 0430 | ||
| Boshqa tashkilotlarning ulushli va qarz instrumentlarini xarid qilish uchun pul chiqimi | 0440 | ||
| Olingan davlat grantlari | 0450 | ||
| Olingan foizlar | 0460 | ||
| Olingan dividentlar | 0470 | ||
| Moliyaviy ijara bo'yicha tushumlar | 0480 | ||
| Investitsiya faoliyatining boshqa pul tushumlari va to'lovlari | 0490 | ||
| Investitsiya faoliyatidan sof pul oqimlari (satr. 0410-0420+0430-0440+0450+0460+0470+0480+/-0490) | 0500 | ||
| Moliyaviy faoliyatdan pul oqimlari | 0600 | × | × × |
| Aksiyalar chiqarishdan yoki xususiy kapital bilan bog'liq bo'lgan boshqa instrumentlardan kelgan pul tushumlar | 0610 | ||
| Uzoq va qisqa muddatli kredit va qarzlar bo'yicha pul tushumlari | 0620 | ||
| Uzoq va qisqa muddatli kredit va qarzlar bo'yicha pul to'lovlari | 0630 | ||
| Moliyaviy ijara bo'yicha to'lovlar | 0640 | ||
| To'langan dividentlar | 0650 | ||
| Moliyaviy faoliyatning boshqa pul tushumlari va to'lovlari | 0660 | ||
| Moliyaviy faoliyatdan sof pul oqimlari (satr. 0610+0620-0630-0640+/-)³ | 0670 | ||
| Valyuta ayirboshlash kurslaridagi o'zgarishlarning ta'sirlari | 0700 | ||
| Pul mablag'lari va ularning ekvivalentlarining balans qiymatidagi o'zgarishlarning ta'sirlari | 0800 | ||
| Pul mablag'lari va ularning ekvivalentlarining sof o'sishi (kamayishi) (satr. 0320+/-0500+/-0670+/-0700+/-0800) | 0900 | ||
| Hisobot davri boshiga pul mablag'lari va ularning ekvivalentlari | 1000 | ||
| Hisobot davri oxiriga pul mablag'lari va ularning ekvivalentlari | 1010 |
¹ Rasmiy matnda shunday: 0130 va 0140 kodlari ikki martadan berilgan (moliyaviy xarajatlar va eskirish — 0130; moliyaviy daromadlar va debitorlik qarzlari qadrsizlanishi — 0140). ² Rasmiy matnda bu satr «×» bilan belgilangan, lekin unda hisoblash formulasi berilgan va 0290-satr formulasi undan foydalanadi. ³ Rasmiy matnda shunday: formula «0610+0620-0630-0640+/-» bilan tugaydi, to'liq emas; ehtimol «-0650+/-0660» nazarda tutilgan.
Rasmiy matnda «dividentlar» deb yozilgan (0470, 0650) — shakl nomlari o'zgartirilmadi.
Shakllar qanday bog'langan?
To'rtta shakl bitta raqamlar zanjiri: foyda yoki zarar hisobotidagi natija xususiy kapitalga, xususiy kapital qoldig'i va pul mablag'lari moliyaviy holat hisobotiga o'tadi. Buni «Oqtosh Nur» AJ (to'qima korxona) misolida ko'ramiz, ming so'mda, hisobot yili uchun. Avval 6-ilova:
| Satr | Ko'rsatkich | Hisob | Summa |
|---|---|---|---|
| 0110 | Tushum | — | 2 000 000 |
| 0120 | Sotish tannarxi | — | (1 200 000) |
| 0200 | Yalpi foyda | 0110 − 0120 | 800 000 |
| 0230 | Ma'muriy xarajatlar | — | (300 000) |
| 0300 | Operatsion faoliyat foydasi | 0200 − 0230 | 500 000 |
| 0320 | Qarzlar bo'yicha foiz xarajatlari | — | (50 000) |
| 0400 | Foyda solig'i to'langunga qadar foyda | 0300 − 0320 | 450 000 |
| 0410 | Foyda solig'i (shartli summa) | 0420 | (90 000) |
| 0500 | Davom etayotgan faoliyatdan foyda | 0400 − 0410 | 360 000 |
| 0600 | Hisobot davri uchun sof foyda | 0500 + 0510 | 360 000 |
| 0710 | Asosiy vositalarni qayta baholash | — | 50 000 |
| 0730 | Qayta baholash bo'yicha foyda solig'i ta'siri (shartli) | — | (10 000) |
| 0800 | Reklassifikatsiya qilinmaydigan boshqa umumlashgan daromad | 0710 − 0730 | 40 000 |
| 1000 | Jami boshqa umumlashgan daromad | 0800 + 0900 | 40 000 |
| 1010 | Jami umumlashgan daromad | 0600 + 1000 | 400 000 |
Qavs ichidagi summalar shaklning «( )» satrlari: ular qavsda yoziladi va formulada ayiriladi. Endi shu natijalar 7-ilovaga qanday tushadi (faqat qiymati bor ustunlar; 4 — ustav kapitali, 7 — taqsimlanmagan foyda, 8 — boshqa umumlashgan daromadning komponentlari, 10 — jami):
| Satr | Ko'rsatkich | 4 | 7 | 8 | 10 |
|---|---|---|---|---|---|
| 0400 | Qayta hisoblangan qoldiq (yil boshi) | 500 000 | 700 000 | — | 1 200 000 |
| 0410 | Hisobot davri uchun sof foyda | — | 360 000 | — | 360 000 |
| 0420 | Boshqa umumlashgan daromad, jami (0430 qayta baholash) | — | — | 40 000 | 40 000 |
| 0550 | Hisoblangan dividendlar | — | 100 000 | — | 100 000 |
| 0500 | Mulkdor bilan bog'liq operatsiyalar, jami | — | −100 000 | — | −100 000 |
| 0590 | Hisobot davrining 31-dekabr holatiga qoldiq | 500 000 | 960 000 | 40 000 | 1 500 000 |
6-ilovaning 0600-satri (360 000) 7-ilovaning 0410-satriga, 7-ustunga tushdi; 6-ilovaning 1000-satri (40 000) esa 0420-satrga, 8-ustunga. 0500-satr formulasida 0550 ayiriladi, shuning uchun dividendlar musbat yoziladi va jami −100 000 chiqadi. Pul oqimlari (8-ilova):
| Satr | Ko'rsatkich | Hisob | Summa |
|---|---|---|---|
| 0110 | Foyda solig'i to'langunga qadar foyda (6-ilova, 0400) | — | 450 000 |
| 0130 | Moliyaviy xarajatlar (+) | — | 50 000 |
| 0130 | Eskirish va qadrsizlanish xarajatlari (+) | — | 120 000 |
| 0230 | Tuzatilgan foyda | 0110 + 0130 + 0130 | 620 000 |
| 0240 | Zaxiralarning o'sishi (-) | — | −80 000 |
| 0250 | Debitorlik qarzlarining o'sishi (-) | — | −60 000 |
| 0260 | Kreditorlik qarzlarining o'sishi (+) | — | 40 000 |
| 0290 | Operatsion faoliyatdan olingan pul mablag'lari | 0230 ± 0240 ± 0250 ± 0260 | 520 000 |
| 0300 | To'langan foizlar | — | 50 000 |
| 0310 | To'langan foyda solig'i | — | 85 000 |
| 0320 | Operatsion faoliyatdan sof pul oqimlari | 0290 − 0300 − 0310 | 385 000 |
| 0420 | Asosiy vositalar xaridi | — | 250 000 |
| 0500 | Investitsiya faoliyatidan sof pul oqimlari | −0420 | −250 000 |
| 0650 | To'langan dividendlar | — | 100 000 |
| 0670 | Moliyaviy faoliyatdan sof pul oqimlari | −0650 | −100 000 |
| 0900 | Pul mablag'larining sof o'sishi | 0320 ± 0500 ± 0670 | 35 000 |
| 1000 | Yil boshiga pul mablag'lari | — | 165 000 |
| 1010 | Yil oxiriga pul mablag'lari | 1000 + 0900 | 200 000 |
Misolda ikkala 0130 ham ishlatildi: rasmiy matnda moliyaviy xarajatlar va eskirish bir xil kod bilan berilgan. Nihoyat, yil oxiridagi moliyaviy holat hisobotidan (5-ilova) parcha:
| Satr | Ko'rsatkich | Qayerdan | Yil oxiriga |
|---|---|---|---|
| 0430 | Pul mablag'lari va uning ekvivalentlari | 8-ilova, 1010 | 200 000 |
| 0510 | Ustav kapitali | 7-ilova, 0590, 4-ustun | 500 000 |
| 0540 | Taqsimlanmagan foyda | 7-ilova, 0590, 7-ustun | 960 000 |
| 0550 | Boshqa umumlashgan daromadning komponentlari | 7-ilova, 0590, 8-ustun | 40 000 |
| 0570 | Jami xususiy kapital | 7-ilova, 0590, 10-ustun | 1 500 000 |
Hisobotni topshirishdan oldin shu bog'lanishlarni tekshirib chiqing:
- 6-ilova, 0600 = 7-ilova, 0410 (misolda 7-ustun): 360 000.
- 6-ilova, 0400 = 8-ilova, 0110: 450 000.
- 6-ilova, 1000 = 7-ilova, 0420 (10-ustun): 40 000.
- 7-ilova, 0590 ustunlari = 5-ilova, 0510…0560; 10-ustun = 0570: 1 500 000.
- 8-ilova, 1010 = 1000 + 0900 = 5-ilova, 0430: 200 000.
- 5-ilova, 0470 = 0990 (aktivlar = xususiy kapital va majburiyatlar).
Misoldagi korxona, barcha summalar, foyda solig'i va dividend summalari muallif tomonidan tuzilgan va shartli; ular soliq hisob-kitobini ko'rsatmaydi, faqat shakllar orasidagi bog'lanishni ko'rsatadi.
Bo'sh shakllar: PDF (chop etish uchun) va Excel (to'ldirish uchun, jami satrlar formulalar bilan) — sahifa ostidagi havolalarda. BHMS shakllari (1–4-ilovalar) alohida maqolada.
O'zingizni sinang
Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.
«Qamashi transport» MChJ ta'sischisi ustav kapitalidagi ulushi hisobiga jamiyatga yuk avtomobilini topshirdi. Ta'sischilar avtomobilni 150 000 000 so'mga baholashga kelishdi (qonunchilikda boshqacha tartib nazarda tutilmagan). Avtomobilning kirimi 21-son BHMS bo'yicha qanday provodka bilan yoziladi?
«Oqsaroy mebel» MChJ ustav kapitalini oshirishga qaror qildi. Ta'sis hujjatlaridagi o'zgartirishlar hali davlat ro'yxatidan o'tkazilmagan, lekin ishtirokchi qo'shimcha ulushini hisob-kitob hisobvarag'iga pul bilan kiritdi. 21-son BHMS bo'yicha qanday provodka beriladi?
9-son BHMS bo'yicha pul oqimlari hisobotida tushum va to'lovlar nechta asosiy toifaga ajratiladi?
22-son BHMS bo'yicha valyuta operatsiyalaridan yuzaga kelgan kurs farqi moliyaviy natijalarda qayerda hisobga olinadi?
Xaridorning sotilgan tovar uchun qarzini undirib bo'lmasligi aniqlandi. Korxonada bu qarz bo'yicha shubhali qarzlar rezervi tashkil qilinmagan, qarz to'g'ridan-to'g'ri zararga hisobdan chiqariladi. Qanday provodka beriladi?
Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri
Barcha testlar →Yana qarang
- MHXS bo'yicha moliyaviy hisobot shakllari, 181-son buyruq: bo'sh blankalar (PDF)
- MHXS bo'yicha moliyaviy hisobot shakllari, 181-son buyruq: avtomatik jamilar bilan (Excel)
- Moliyaviy hisobot shakllari 2025-yildan: buxgalteriya balansi, moliyaviy natijalar, xususiy kapital va pul oqimlari (181-son buyruq)
- MHXS
- Moliyaviy hisobot
- Pul oqimi
- Buxgalteriya bo'limi
Manbalar
- O'zbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2024-yil 8-oktabrdagi 181-son buyrug'i «Moliyaviy hisobotlarni taqdim etish muddatlari hamda ularning tarkibi va mazmuni to'g'risidagi Nizomni tasdiqlash haqida» (Adliya vazirligida 2024-yil 4-noyabrda 3567-son bilan ro'yxatdan o'tkazilgan) · Nizomning kirish qismi, 1–4, 7, 11–14-bandlari; 5–8-ilovalar; buyruqning 2-ilovasi (140-son buyruq o'z kuchini yo'qotgan)
- Shakllar matni va misol · Shakllar lotin yozuvidagi rasmiy matndan ko'chirildi; misol muallif tomonidan tuzilgan