Beshinchi darsda ko'rdik: daromad bu kirib kelgan pul, xarajat bu chiqib ketgan pul. Daromad xarajatdan ko'p bo'lsa, ortib qolgan qismi foyda. Xarajat daromaddan ko'p bo'lsa, yetmay qolgan qismi zarar. Hisob doim bitta: daromad − xarajat. Natija musbat chiqsa foyda, manfiy chiqsa zarar.

Foyda va zarar qanday hisoblanadi?

Avgust oyi. Sherali aka yo'l chetida tarvuz sotadi. Bir hafta u kechqurun uyga xursand qaytdi, keyingi hafta esa xafa. Tarvuz ham, narx ham bir xil edi. Unda nima o'zgardi? Javobni ikkita so'z beradi: foyda va zarar.

Foyda va zarar nima?

Beshinchi darsda ko'rdik: daromad bu kirib kelgan pul, xarajat bu chiqib ketgan pul.

Daromad xarajatdan ko'p bo'lsa, ortib qolgan qismi foyda.
Xarajat daromaddan ko'p bo'lsa, yetmay qolgan qismi zarar.

Hisob doim bitta: daromad − xarajat. Natija musbat chiqsa foyda, manfiy chiqsa zarar.

Sherali akaning ikki haftasi

Misol uchun (raqamlar shartli). Sherali aka har hafta dehqondan 100 ta tarvuz oladi, har birini 15 000 so'mdan. Tarvuzni olib kelish uchun mashinaga 200 000 so'm to'laydi. Bozorda har bir tarvuzni 20 000 so'mga sotadi.

Birinchi hafta havo issiq bo'ldi, 100 ta tarvuzning hammasi sotildi.

Ikkinchi hafta yomg'ir yog'di. 70 tasi odatdagi narxda sotildi. 10 tasi yorilib, chirib qoldi. Qolgan 20 tasini u yarim narxda, 10 000 so'mdan sotib yubordi.

	1-hafta	2-hafta
Daromad	100 × 20 000 = 2 000 000	70 × 20 000 + 20 × 10 000 = 1 600 000
Tarvuz uchun to'lov	1 500 000	1 500 000
Mashina	200 000	200 000
Jami xarajat	1 700 000	1 700 000
Natija	foyda 300 000	zarar 100 000

Xarajat ikki haftada bir xil. Farqni daromad qildi: tarvuz kam sotildi, bir qismi arzonga ketdi, bir qismi umuman sotilmadi.

Bitta tarvuzdan qancha qoladi?

Ko'pchilik "tarvuz 20 000 so'm, demak 20 000 so'm foyda" deb o'ylaydi. Bu xato.

Bitta tarvuz Sherali akaga qanchaga tushadi? 15 000 so'm o'zi, ustiga mashina puli: 200 000 ÷ 100 = 2 000 so'm. Jami 17 000 so'm. Sotsa, qo'lida 20 000 − 17 000 = 3 000 so'm qoladi. 100 ta tarvuzdan: 3 000 × 100 = 300 000 so'm. Birinchi haftadagi foydaning o'zi.

Demak, narxning hammasi foyda emas. Foyda bu narx bilan "o'ziga tushgan summa" (uchinchi darsdagi tannarx) orasidagi farq.

Zarar qayerdan keladi?

Sherali akaning misolida zararning uchta sababi ko'rindi:

narsa sotilmay qoldi;
narsa buzilib qoldi;
narsa o'ziga tushgan summadan arzon sotildi.

Bittasi yuz bersa ham foyda kamayadi. Uchchalasi birga yuz bersa, foyda zararga aylanadi.

Zararni qanday kamaytirish mumkin?

Ob-havo ma'lumotida yana yomg'ir bo'lishi aytildi. Shu haftada Sherali aka 100 ta emas, 80 ta tarvuz oldi. Mashina puli o'zgarmadi.

Xarajat: 80 × 15 000 + 200 000 = 1 400 000 so'm.
Tarvuz kam bo'lgani uchun hech biri chirishga ulgurmadi: 70 tasi 20 000 so'mdan, qolgan 10 tasi 10 000 so'mdan sotildi: 1 400 000 + 100 000 = 1 500 000 so'm.
Natija: 1 500 000 − 1 400 000 = foyda 100 000 so'm.

Havo bir xil, lekin u ortiqcha tarvuz olmadi va zarar o'rniga kichik foyda chiqdi. Xaridor qancha olishini oldindan o'ylash savdogarning eng muhim odati.

Keyingi darsda

Yettinchi alifbo darsida odamga nima tegishli ekani haqida gaplashamiz: mulk va mol-mulk nima.

O'zingizni sinang

Shu mavzu bo'yicha 5 ta savol: variantni bosing yoki javobni oching.

«Qarshi sement» MChJ yilni zarar bilan yopdi: 9910 schyotida yakuniy natija zarar. Zararni hisobot davrining taqsimlanmagan foydasi (qoplanmagan zarari) schyotiga o'tkazish uchun qaysi provodka beriladi?

Uskunaning boshlang'ich qiymati 60 000 000 so'm, tugatish qiymati 6 000 000 so'm, foydali xizmat muddati 6 yil. To'g'ri chiziqli usulda oylik amortizatsiya qancha?

Yil yakunida 9910 «Yakuniy moliyaviy natija» schyotida foyda aniqlandi. Foydani taqsimlanmagan foydaga o'tkazish provodkasi qanday?

Korxona o'ziga tegishli ishlab chiqarish dastgohini sotishdan zarar ko'rdi. 21-son BHMS 412-bandiga ko'ra asosiy vositaning chiqib ketishidan ko'rilgan zarar qaysi provodka bilan yoziladi?

Inventarizatsiyada tovar kamomadi aniqlandi, lekin aybdor shaxsni aniqlashning imkoni yo'q. 412-band jadvaliga ko'ra kamomad qanday provodka bilan zararga olib boriladi?

Javob berildi: 0 / 55 tadan 0 ta to'g'ri

Barcha testlar →