Barcha maqolalar
Buxgalteriya, soliq va audit bo'yicha tushuntirishlar.
Korxona buyruqlari va ta'sischi qarorlari: 9 ta tayyor namuna (mukofot, ishga qabul, ta'til, hisob siyosati, inventarizatsiya, dividend)
Direktor buyrug'i va yagona ta'sischi qarorining farqi, tuzilishi va 9 ta to'liq namunasi: bayram mukofoti, ishga qabul qilish, mehnat ta'tili, hisob siyosati (1-son BHMS bo'yicha mundarija bilan), inventarizatsiya (19-son BHMS), moddiy yordam, direktorni tayinlash, sof foydani taqsimlash va ustav kapitalini oshirish. Har biriga 21-son BHMS bo'yicha provodkalar va Word (DOCX) fayl.
Tovar va materiallar kirim-chiqimini qanday yuritish kerak: aylanma qaydnoma, tovar hisoboti va Excel shablon
Savdo korxonasi hisobchisi oyma-oy yuritadigan ikki registr: miqdor-summa aylanma qaydnomasi va sotish narxidagi tovar hisoboti. O'rtacha tortilgan qiymat bo'yicha chiqim tannarxi, ustama va QQS ustunlarining bog'lanishi, 21-son BHMS jadvalidagi provodkalar — ishlangan misol bilan. Formulali Excel shablon va to'ldirilgan namuna.
MHXS bo'yicha moliyaviy hisobot shakllari: moliyaviy holat, foyda yoki zarar, xususiy kapital va pul oqimlari (181-son buyruq, 5–8-ilovalar)
181-son buyruq bilan tasdiqlangan Nizomning 5–8-ilovalari to'liq: moliyaviy holat, foyda yoki zarar va boshqa umumlashgan daromad, xususiy kapitaldagi o'zgarishlar va pul mablag'lari harakati (bilvosita usul) to'g'risidagi hisobotlar satr kodlari bilan. Kim qachongacha topshiradi, shakllar qanday bog'lanadi (raqamli misol). Bo'sh shakllar PDF va Excel ko'rinishida.
Teshikli kartadan elektron kompyutergacha: sug'urta kompaniyalari hisoblash mashinalariga nega erta qiziqqan?
Hayot sug'urtasi kompaniyasi har yili yuz minglab polis bo'yicha badal, yosh va to'lov hisobini yuritadi. Shu sababli sug'urtachilar XIX asr oxiridayoq teshikli kartalarga, 1940–1950-yillarda esa elektron kompyuterlarga qiziqib qolgan edi. Bu yo'lning asosiy bosqichlari.
Uolter Bejot va "Lombard Street": markaziy bank vahima paytida nima qilishi kerak?
1866-yil may oyida Londondagi yirik moliya firmasi to'lovlarni to'xtatdi va shahar vahimaga tushdi. Yetti yildan keyin jurnalist va iqtisodchi Uolter Bejot markaziy bank bunday paytda qanday harakat qilishi kerakligi haqida kitob yozdi. Uning qoidalari bugun ham bahs markazida.
MONIAC: iqtisodiyotni suv quvurlari bilan qanday tushuntirishgan?
1949-yilda Londonda bir talaba iqtisodiyotni suv, idishlar va quvurlardan yasalgan mashina bilan ko'rsatib berdi. Pul oqimini ko'z bilan ko'rish mumkin bo'lgan bu "suv kompyuteri" haqida qisqa tezislar va oddiy hisob-kitobli misol.
Galton doskasi: nega tasodifiy tushgan sharchalar har safar "qo'ng'iroq" shaklini chizadi?
Bitta sharcha qayerga tushishini hech kim aytib berolmaydi. Mingtasi esa deyarli har safar bir xil shakl chizadi. Fransis Galtonning mixli doskasi statistikaning eng muhim g'oyalaridan birini qanday ko'rinadigan qilgani va uni bugun maktabda qanday takrorlash mumkinligi haqida.
Lentadagi narxlar: birja tikeri investorga nima bergan va narx qanday qilib ekranga ko'chgan?
Bugun aksiya narxi telefonda soniyalar ichida yangilanadi. 1860-yillarda esa narxni bilish uchun birja yoniga yuguruvchi bola yuborilardi. Telegraf lentasiga narx bosadigan "tiker" bu manzarani qanday o'zgartirgani va uning vorisi elektron kotirovka tizimi bo'lgani haqida.
Moliyaviy hisobot shakllari 2025-yildan: buxgalteriya balansi, moliyaviy natijalar, xususiy kapital va pul oqimlari (181-son buyruq)
181-son buyruq bilan tasdiqlangan Nizom bo'yicha BHMS shakllari to'liq: buxgalteriya balansi va unga ilova, moliyaviy natijalar, xususiy kapital va pul oqimlari to'g'risidagi hisobotlar satr va schyot kodlari bilan. Kim qaysi shaklni qachongacha topshiradi, satrlar qanday bog'lanadi (raqamli misol). Bo'sh shakllar PDF va Excel ko'rinishida.
Chegirma tushumni oshiradimi? Talabning narx bo'yicha elastikligini hisoblash va foydani tekshirish
Qahvaxona kofega 15% chegirma qildi. Ikki ssenariyda elastiklikni hisoblaymiz, tushum qachon oshib, qachon kamayishini ko'rsatamiz va tushum oshsa ham foyda nega kamayishi mumkinligini tekshiramiz.
Oddiy yoki tortilgan o'rtacha: o'rtacha narx va o'rtacha ish haqini qanday to'g'ri hisoblash kerak?
Uchta bog'dan olingan olmaning o'rtacha narxi va sexdagi o'rtacha ish haqi misolida oddiy o'rtacha qachon xato berishini, tortilgan o'rtacha qanday hisoblanishini va mediana nima uchun kerakligini ko'rsatamiz.
Overdraft yoki oddiy qisqa muddatli kredit: qaysi biri arzon tushadi va buxgalteriyada qanday yoziladi?
Novvoyxona oy davomida un uchun notekis pul talab qiladi. Bir oylik kredit va overdraft foizini kunlar bo'yicha solishtiramiz, overdraftni 6810, 9610 va 6920 schyotlarida yozamiz va balansda qayerda turishini ko'rsatamiz.
Sug'urtalangan uskuna yong'inda yaroqsiz bo'lsa: hisobdan chiqarish va sug'urta tovoni qanday yoziladi?
Qadoqlash mashinasi yonib ketdi, sug'urtalovchi tovon to'ladi. Asosiy vositani 9210 orqali hisobdan chiqarish, qoldiq qiymatni zararga olib borish va tovonni daromadga yozish: faqat 21-son BHMS jadvallaridagi yozuvlar bilan.
Aylanma mablag'lar necha kunda pulga qaytadi? Aylanish koeffitsienti va aylanish muddatini hisoblash
Mebel sexining yillik raqamlari bo'yicha aylanma mablag'lar, zaxira, debitorlik va kreditorlik aylanishini kunlarda hisoblaymiz va operatsion sikl 15 kunga qisqarsa qancha pul bo'shashini ko'rsatamiz.
Statistik va nostatistik audit tanlovi: tanlov qanday tuziladi va topilgan xato butun to'plamga qanday tatbiq etiladi?
Auditor 2 400 ta hisob-fakturadan 72 tasini ko'rdi va 1,8 mln so'mlik xato topdi. Bu butun yil uchun nimani anglatadi? Tanlovning ikki yondashuvi, besh usuli, tanlov riski va ikki xil hisob bilan xatoni to'plamga tatbiq etish.
Ish haqidan JShDSdan tashqari yana nimalar ushlanadi va har bir ushlanma qaysi provodka bilan yoziladi?
Ish beruvchi soliq agenti sifatida JShDSni ushlaydi, lekin hisob varag'ida bundan boshqa ushlanmalar ham bo'ladi: bo'nak, qaytarilmagan safar puli, xodim hisobidan jamg'armalarga ajratma, kreditga olingan tovar, moddiy zarar, xodimga sotilgan mahsulot, sud hujjati. Har biri uchun 21-son BHMS dagi qator va bitta to'liq hisob varag'i misoli.
Xizmat safaridan keyingi bo'nak hisoboti: pul yetmay qolsa, ortib qolsa yoki qaytarilmasa qanday provodka beriladi?
Safarga pul berish, qaytgandan keyin hisobot olish, xodimga qo'shimcha to'lash yoki qoldiqni undirish: 4220 va 6970 schyotlari bo'yicha uch xodimning uch xil holati, provodkalar 21-son BHMS jadvallaridagi qatorlar bilan.
Bojxona tranziti (80-kod): tovar O'zbekiston orqali o'tganda qanday shartlar, majburiyatlar va hujjatlar talab qilinadi?
Tranzit yuki boj va soliqsiz o'tadi, lekin buning evaziga tashuvchi plomba, muddat va yo'nalish uchun javob beradi. Bojxona kodeksining 116–120, 218–225 va 257¹-moddalari 8 punktda va bitta reys misolida.
Eksport rejimi (10-kod): chet ellik xaridorga jo'natilgan mahsulot tushumi va valyutadagi qarz buxgalteriyada qanday yuradi?
Mahsulot chegaradan chiqdi, dollar esa hali kelmadi. Tushum qaysi kunda va qaysi kursda yoziladi, oy oxirida qarz nega qayta baholanadi va pul kelganda kurs farqi qayerga tushadi: sochiq eksport qiluvchi korxona misolida to'liq hisob-kitob.
Bojxona yuk deklaratsiyasi namunasi: import deklaratsiyasining grafalarini qanday o'qish kerak?
To'qima ma'lumotlar bilan to'ldirilgan bojxona yuk deklaratsiyasi (TD 1 shakli) namunasi: qaysi grafada nima yoziladi, kodlar qaysi tasniflagichdan olinadi va 47-grafadagi bojxona to'lovlari qanday hisoblanadi. Bo'sh blanka va namuna PDF ko'rinishida yuklab olinadi.
Kasbni kimlar yaratgan: XIX asrning ilk mustaqil buxgalter-auditorlari
Qonunlar audit talab qila boshladi, ammo bu ishni kim bajaradi? Bankrotlik idorasidan chiqqan o'smir, temir yo'l kompaniyalari hisoblarini tekshirgan buxgalterlar va birinchi kasbiy jamiyatlarni boshqargan odamlar. Audit kasbining yuzi bo'lgan XIX asr shaxslari haqida qisqa tezislar.
Bir silindrli mashinadan majburiy polisgacha: avtomobil sug'urtasi qanday paydo bo'lgan?
Avtomobil ko'chalarda endi paydo bo'lganda, u urib ketgan piyodaga kim to'laydi, degan savol tug'ildi. Ilk avtomobil polislaridan biri, AQShdagi va Britaniyadagi ilk majburiy sug'urta qonunlari hamda haydovchi sug'urtasiz bo'lsa jabrlanuvchini kim himoya qilishi haqida.
Qog'oz "spreadsheet"dan Excelgacha: elektron jadval buxgalter ishini qanday o'zgartirdi?
"Spreadsheet" so'zi buxgalteriya daftaridan kelgan: ustun va qatorlarga chizilgan qog'oz varaq ekranga ko'chdi va o'zi hisoblaydigan bo'ldi. Garvard talabasining g'oyasi, Lotus va Excel o'rtasidagi raqobat, mashhur formula xatolari va bulutdagi jadvallar.
Unutilgan hamyondan kontaktsiz to'lovgacha: plastik karta qanday paydo bo'lgan?
Restoranda hamyonini unutib qo'ygan bir tadbirkor, Kaliforniyadagi bitta shahar, CIA uchun guvohnoma va Fransiyada paydo bo'lgan chip. Cho'ntagimizdagi bank kartasi qanday bosqichlarni bosib o'tgani va har bosqich qanday muammoni hal qilgani.
Oltin standarti: qog'oz pul 150 yil davomida oltinga qanday bog'langan edi?
Bir paytlar banknotani bankka olib borib, evaziga oltin so'rash mumkin edi. Bu tartib Britaniyada 1821-yilda qat'iy o'rnatildi, XIX asr oxirida dunyoga yoyildi, ikki jahon urushi va Buyuk depressiya davrida yemirildi va 1971-yilda butunlay tugadi.
Import (40), vaqtincha olib kirish (42) yoki bojxona ombori (74): rejimni qanday tanlash kerak?
Uchala rejimda ham tovar mamlakat hududida turadi, lekin to'lovlar, muddatlar va tovar bilan nima qilish mumkinligi butunlay boshqacha. Bojxona kodeksining 9, 11 va 14-boblari asosida taqqoslash va uskunani vaqtincha olib kirish hisobi.
Bojxona kodeksining asosiy tushunchalari 8 punktda: deklarantdan bojxona qiymatigacha
Broker bilan bir tilda gaplashish uchun buxgalterga atamalarning qonundagi ma'nosi kerak. Sakkiz punkt, har bir ta'rif modda raqami bilan, buxgalteriya uchun xulosa va bitta importning boshidan oxirigacha yo'li.
Chet ellik yetkazib beruvchiga valyutada bo'nak to'landi, tovar keyin keldi: qaysi kursda yoziladi?
Yarmi oldindan, yarmi keyin to'langan import partiyasi uchta kursda yoziladi. 22-son BHMS bo'yicha bo'nak qismi qayta baholanmaydi, qoldiq qarz esa har oy qayta baholanadi. To'qimachilik fabrikasi misolida bosqichma-bosqich provodkalar.
Import qilingan tovarning tannarxi qanday yig'iladi: kontrakt, yo'l haqi, boj va kurs farqi
Invoysda 20 000 dollar yozilgan, lekin tovar omborga 303 mln so'mdan ortiqqa kirdi. Qaysi xarajat tannarxga qo'shiladi, qaysi biri qo'shilmaydi, bojxona qiymati va buxgalteriya tannarxi nega farq qiladi: maishiy texnika do'koni misolida hisob va provodkalar.
Bojxona to'lovlarining 37 ta kodi: qaysi biri tovar tannarxiga kiradi, qaysi biri xarajat bo'ladi?
BYDning to'lovlar bo'limida 10, 20, 29, 72 kabi kodlar turadi. Boj va yig'im tovar tannarxiga qo'shiladi, penya va jarima esa boshqa xarajatga ketadi. 13-ilovaning to'liq jadvali buxgalteriyadagi o'rni bilan va bitta partiya bo'yicha hisob.